„Þetta kom ekki á óvart,“ segir Sveinn Andri Sveins­son, lög­maður ann­ars tveggja manna sem ákærðir voru fyrir til­raun til hryðju­verka, en ákærum þess efnis var í dag vísað frá. Sveinn segir þessa nið­ur­stöðu hafa legið í loft­inu eftir að dóm­ari ákvað að eigin frum­kvæði að hafa flutn­ing um frá­vís­un­ina en slíkt er ekki algengt. Eftir standa nú aðeins ákærur vegna minni­háttar brota. 

Þeim hluta máls­ins sem snýr að ætl­uðum hryðju­verkum er þó ekki endi­lega lokið. Sveinn Andri segir að hér­aðs­sak­sókn­ari geti kært úrskurð­inn til Lands­réttar eða reynt að lappa upp á ákæruna og gefa út nýja ákæru vegna und­ir­bún­ings hryðju­verka. Þó hafi stór áfanga­sigur unn­ist í dag.

„Við verj­end­urnir vorum þarna eins og Spart­verjar í skarð­inu forðum að halda Persum niðri,“ segir Sveinn Andri og vísar þar til frægrar orr­ustu sem átti sér stað árið 480 fyrir Krist þegar sem mörg hund­ruð þús­und manna her­lið Persa reyndi að her­taka Grikk­land en mun fámenn­ari her Spart­verja náði að verj­ast árásinni. 

Blaðamannafundur og BBC

Það vakti gríð­ar­lega athygli í sept­em­ber­mán­uði 2022 þegar lög­reglan á höf­uð­borg­ar­svæð­inu blés til blaða­manna­fundar og greindi frá því að hryðju­verka­árás hafi verið afstýrt. Þar var greint frá því að tveir menn væri í gæslu­varð­haldi vegna gruns um að þeir hafi lagt á ráðin um hryðu­verk gegn almennum borg­urum sem og opin­berum stofn­unum. Menn­irnir eru þeir Sindri Snær Birg­is­son, skjól­stæð­ingur Sveins Andra, og Ísidór Nathans­son, en verj­andi hans er Einar Oddur Sig­urðs­son. 

Sérsveit lög­regl­unnar hafði dag­inn áður hand­tekið þá og lagt hald á tugi þrí­vídd­ar­prent­aðra skot­vopna og þús­undir ann­arra skot­færa. Greint var frá hand­tök­unni í erlendum miðlum, til að mynda í sjón­varps­frétt á BBC. 

Rauk af stað of snemma

Sveinn Andri hefur frá upp­hafi haldið því fram að lög­reglan hafi farið fram úr sér við rann­sókn máls­ins. „Þetta er auð­vitað í fyrsta sinn sem svona mál kemur upp hér á landi, sem betur fer. Menn geta dregið mik­inn lær­dóm af því, bæði hvað varðar rann­sókn máls­ins, sam­skipti við fjöl­miðla og síðan ákæru­með­ferð­ina sjálfa sem hangir saman við rann­sókn­ina.“

Sveinn Andri rifjar upp að lög­reglan hafi kom­ist yfir sam­skipti Sindra Snæs og Ísidórs á sam­skipta­for­rit­inu Signal og í fram­hald­inu hafi verið unnin svokölluð upp­lýs­inga­skýrsla þar sem kom fram að ástæða væri til að fylgj­ast með þessum mönnum. „Þeir voru hins vegar hand­teknir strax næsta dag. Ég held að lög­reglan hafi hlaupið á sig. Hjá erlendum lög­reglu­stofn­unum eyða menn tals­verðum tíma í að fylgj­ast með mönnum, í fyrsta lagi til að átta sig á því hvort eitt­hvað raun­veru­legt sé í und­ir­bún­ingi, og í annan stað til þess að fá almenni­legar sann­anir í hendur. Ég held að lög­reglan hafi rokið af stað of snemma.“

Miðaðist við að sanna kenningu

Í frá­vís­un­inni segir meðal ann­ars að verkn­að­ar­lýs­ing í ákæru hafi verið tak­mörkuð. „Hvað varðar ætl­aða tján­ingu í því sam­hengi er til að mynda engin frek­ari lýs­ing eða flokkun á því hvaða orð­færi og yfir­lýs­ingar ákærðu á umræddu sam­skipta­for­riti ákæru­valdið telur að skipti máli við mat á sök ákærðu. Skal þá einnig hafa í huga að umfang máls­gagna um sam­skipti ákærðu er gríð­ar­lega mikið, sem og að hugs­anir manna eru almennt refsi­lausar og að mann­leg tján­ing nýtur að nokkru marki stjórn­ar­skrár­verndar þrátt fyrir að hún kunni að vera ósmekk­leg og ógeð­felld á köflum. Að þessu virtu er verkn­að­ar­lýs­ing ákærukafl­ans óskýr um allt fram­an­greint.“

Þá telur hann enga ástæðu fyrir blaða­manna­fund­inum sem hald­inn var. „Ef ein­hvern tíman er ástæða til að halda rann­sókn leyndri þar til menn eru búnir að ná utan um málið myndi ég halda að það ætti við skipu­lagn­ingu hryðju­verka. Ég er hund­rað pró­sent viss um að ef málið hefði verið rann­sakað betur án þess að fara í fjöl­miðla þá hefði orðið ljóst að ekki var til­efni til frek­ari aðgerða en að fylgj­ast með,“ segir Sveinn Andri. 

Hann segir enn­fremur að ein algeng­ustu mis­tök við rann­sókn saka­mála séu þegar til verða kenn­ingar í upp­hafi og öll rann­sóknin mið­ist síðan við að sanna þá kenn­ingu. „Þetta mið­að­ist allt við að sanna að þeir væru að und­ir­búa hryðju­verk. Málið var strax sett í þann far­veg með þessum blaða­manna­fundi og í fram­hald­inu gekk allt út á að rétt­læta þær aðgerðir í stað­inn fyrir að rann­saka með opnum huga.“