Segist ekki taka efnislega afstöðu til miðlunartillögu sáttasemjara

For­sæt­is­ráð­herr­ann, Katrín Jak­obs­dóttir, seg­ist ekki taka efn­is­lega afstöðu til miðl­un­ar­til­lögu rík­is­sátta­semj­ara. Aðilar sem eiga hlut að máli eigi að leita til dóm­stóla – hún úrskurði ekki í málum sem þessum. 

Þetta kom fram í svörum hennar við óund­ir­bú­inni fyr­ir­spurn frá Eyjólfi Ármanns­syni þing­manni Flokks fólks­ins á Alþingi í dag. Katrín sagði í sam­tali við RÚV í fyrra­dag að hún gæti ekki betur séð en að sátta­semj­ari væri innan þeirra heim­ilda sem er að finna í lögum. „Ef aðilar eru ósam­mála því mati þá geta þau auð­vitað leitað til dóm­stóla,“ sagði hún við RÚV. 

Eyjólfur hóf mál sitt á því að spyrja hvort Katrín væri sátt „við það ofbeldi“ sem fælist í miðl­un­ar­til­lögu rík­is­sátta­semj­ara í kjara­deilu Eflingar og Samtaka atvinnu­lífs­ins. 

„Er hæst­virtur ráð­herra sam­mála ákvörðun rík­is­sátta­semj­ara um að leggja fram miðl­un­ar­til­lögu áður en félags­menn Eflingar kjósa um verk­falls­boðun? Hvað finnst ráð­herra um það að rík­is­sátta­semj­ari skuli leggja fram miðl­un­ar­til­lögu án þess að ráðg­ast við samn­inga­nefndir aðila líkt og honum ber skylda til að gera lögum sam­kvæmt? Er það boð­legt að sátta­semj­ari sé að leggja fram miðl­un­ar­til­lögu fyrir félags­menn Eflingar sem í raun er samn­ingur Starfs­greina­sam­bands­ins, samn­ingur sem stjórn og samn­inga­nefnd Eflingar hafa þegar hafnað? Er sátta­semj­ari ekki að virða vilja for­ystu­manna Eflingar að vettugi og grafa undan þeirra lýð­ræð­is­lega umboði með því að fara til félags­manna Eflingar með til­lögu sem for­ystu­menn Eflingar hafa þegar hafnað?“ spurði hann og sagði að aug­ljóst væri að með miðl­un­ar­til­lögu sinni væri sátta­semj­ari ekki bara að grafa undan samn­inga­rétti stétt­ar­fé­lags með alger­lega ótíma­bærri miðl­un­ar­til­lögu heldur einnig verk­falls­rétti þeirra.

Eyjólfur Ármanns­sonÞing­mað­ur­inn var harð­orður í gagn­rýni sinni á við­brögð for­sæt­is­ráð­herra við miðl­un­ar­til­lögu sátta­semj­ara.

Mynd: Bára Huld Beck

„Hér má jafn­framt minna á að félags­menn innan Eflingar eru þeir tekju­lægstu í okkar sam­fé­lagi, og eru að stærstum hluta konur, tekju­lægstu laun­þegar íslensks sam­fé­lags,“ sagði hann og las upp texta úr skýr­ingum við frum­varpið sem lög­festi gild­andi laga­heim­ildir um miðl­un­ar­til­lögur: „Í gild­andi lögum eru mjög rúmar heim­ildir fyrir sátta­semj­ara til að setja fram miðl­un­ar­til­lögur. Þeim hefur hins vegar lítið verið beitt. Gerð er til­laga um að sátta­semj­ari haldi þessum heim­ildum en með nokkrum tak­mörk­unum sem eiga að tryggja að miðl­un­ar­til­laga verði ekki borin fram nema áður hafi reynt á samn­ings­leiðir til þrautar.“

Eyjólfur sagði að slíkt væri ekki gert. „Þessi orð og laga­skylda sátta­semj­ara til að ráðg­ast til samn­ings­að­ila fela í sér eitt. Miðl­un­ar­til­laga rík­is­sátta­semj­ara stenst ekki skoðun. Hæst­virtur for­sæt­is­ráð­herra hefur látið hafa eftir sér í fjöl­miðlum að miðl­un­ar­til­laga rík­is­sátta­semj­ara stand­ist skoðun. Með því er hæst­virtur for­sæt­is­ráð­herra að taka afstöðu til deil­unnar. Svo ein­falt er það.“

Best ef aðilar gætu leyst málin sín á milli við samningaborðið

Katrín kom í pontu og sagði að ef Eyjólfur hefði fylgst með orðum hennar í fjöl­miðlum þá vissi hann að hún hefði ítrekað sagt þar – ekki ein­ungis í þess­ari deilu heldur öllum þeim kjara­deilum sem hafa komið upp frá því hún tók við emb­ætti – að það væri alltaf best ef aðilar gætu leyst málin sín á milli við samn­inga­borðið. „Það er hin eðli­lega leið og almenn afstaða mín er sú að stjórn­völd eigi helst ekki að beita sér í slíkum málum.“

Hún vildi hins vegar í þessu máli rifja það upp að þegar málum er vísað til sátta­semj­ara þá væru þau þegar komin á erf­iðan stað. „Það er ekki sjálf­gefið að kjara­deilum sé vísað til sátta­semj­ara. Það er alger­lega hægt að ganga til samn­inga án þess að sátta­semj­ari komi þar að. En rík­is­sátta­semj­ari hefur leitt þessar sátta­um­leit­anir frá 7. des­em­ber síð­ast­liðnum. Hann tekur sjálf­stæða ákvörðun um að nýta heim­ild sína til að leggja fram miðl­un­ar­til­lögu og eftir að hafa skoðað þetta mál út frá minni bestu getu get ég ekki séð betur en að sátta­semj­ari sé innan þeirra heim­ilda sem er að finna í lögum.“

Katrín sagði jafn­fram að hún hefði greint frá því í fjöl­miðlum að ef aðilar væru ósam­mála því mati þá gætu þeir leitað til dóm­stóla og raunar væri það nú svo að Efling hefði kært þessa ákvörðun til félags­mála­ráðu­neytis. „Sátta­semj­ari hefur kært ákvörðun Eflingar um að afhenda ekki félaga­talið til hér­aðs­dóms og nýj­ustu fregnir herma að Samtök atvinnu­lífs­ins hafi vísað verk­falls­boð­unum til Félags­dóms. Mér sýn­ist því að ýmis stjórn­völd og dóm­stólar munu hafa ærinn starfa á næstu dögum við að leysa úr þessum deilum, því að þarna er deilt um laga­túlkun.“

Hún vildi sér­stak­lega taka það fram að aug­ljós­lega væri hún ekki að taka afstöðu til efnis miðl­un­ar­til­lög­unnar. „Það er algjör­lega frá­leit túlkun hjá hátt­virtum þing­manni. Það sem ég er að taka afstöðu til er að sátta­semj­ari hafi þessa heim­ild og hann eigi að vera sjálf­stæður í sínum störfum, hann eigi ekki að vera háður afskiptum stjórn­mála­manna um það hvernig hann metur stöð­una. Það er alltaf mat sátta­semj­ara, sem við sem sitjum ekki við samn­inga­borðið eigum mjög erfitt með að leggja sjálf, hvenær er reynt til þrautar. Það er alltaf mat sátta­semj­ara og þeirra sem sitja við samn­inga­borðið.“

 „Alveg klárt mál“ að forsætisráðherra væri þegar búinn að segja sína skoðun

Eyjólfur sagði aftur á móti að for­sæt­is­ráð­herra væri búinn að segja í fjöl­miðlum að sátta­til­laga rík­is­sátta­semj­ara stæð­ist skoðun. „Nú er stétt­ar­fé­lagið búið að kæra miðl­un­ar­til­lögu rík­is­sátta­semj­ara til ráð­herra í hennar rík­is­stjórn. Er ein­hver að halda því fram að sá ráð­herra muni segja að miðl­un­ar­til­lagan stand­ist ekki skoðun, þegar sjálfur for­sæt­is­ráð­herra, for­ystu­maður í rík­is­stjórn­inni, er búinn að segja að hún stand­ist skoðun? Það er alveg aug­ljóst mál að hér erum við farin að tala um ákveðið van­hæfi ráð­herr­ans til að fjalla um þessa kæru, svo það liggi fyrir. 

Það er klárt mál að félags- og vinnu­mark­aðs­ráð­herra getur ekki sagt, hann á mjög erfitt með að segja það, að miðl­un­ar­til­lagan stand­ist ekki skoðun þegar sjálfur for­sæt­is­ráð­herra er búinn að segja að hún stand­ist skoðun. Hér má líka taka fram að hér er samn­inga­frelsi í land­inu fyrir stétt­ar­fé­lög og verk­falls­réttur er eina tæki stétt­ar­fé­laga til að fá betri kjör. Vissu­lega er kom­inn einn samn­ingur frá Starfs­greina­sam­band­inu en það þýðir ekki að eitt eigi yfir alla að ganga. Þetta stétt­ar­fé­lag er í sinni kjara­bar­áttu og er í henni á sínum for­sendum. Það er alveg klárt mál að for­sæt­is­ráð­herra er þegar búinn að segja sína skoðun og styður þessa til­lögu rík­is­sátta­semj­ara, bæði að efni og formi,“ sagði hann. 

Dómstólar eigi síðasta orðið

Katrín sagði að hún og Eyjólfur skildu stjórn­skipan lands­ins með ger­ó­líkum hætti. „Það sem ég hef sagt er að sam­kvæmt minni skoðun, tak­andi fram að ég er ekki lög­fræð­ingur eins og hátt­virtur þing­maður, þeir eru nú margir hér á þingi, þá sýn­ist mér til­lagan vera innan þeirra heim­ilda sem afmark­aðar eru í lögum. Þar með tek ég enga efn­is­lega afstöðu til til­lög­unnar, aug­ljós­lega, ef hátt­virtur þing­maður skilur mælt mál, og í öðru lagi kom það skýrt fram að aðilar eiga að leita til dóm­stóla. 

Það er ekki þannig stjórn­skipan hér að ráð­herra, for­sæt­is­ráð­herra taki afstöðu til þess hvort þetta stand­ist lög. Aug­ljós­lega eru það dóm­stólar sem eiga síð­asta orðið. Það á hv. þing­maður að vita, lög­lærður sem hann er, og þar liggur málið núna. Við erum í þeirri flóknu stöðu núna að við getum séð þá stöðu fyrir í næstu viku að það verði hafið verk­fall, að við bíðum enn nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms, að við bíðum nið­ur­stöðu ráð­herra um það hvort stjórn­sýslu­kæra verður tekin til efn­is­með­ferðar og að við bíðum nið­ur­stöðu Félags­dóms. En það verður ekki for­sæt­is­ráð­herra sem úrskurðar í neinu af þeim málum,“ sagði hún að lokum.