Norsk stjórn­völd seldu fyrr í októ­ber ný fram­leiðslu­leyfi fyrir eld­is­lax fyrir 3,8 millj­arða norskra króna, 53,5 millj­arða króna. Um var að ræða  25,4 þús­und tonn af nýjum leyfum til að fram­leiða eld­is­lax í fjörðum Noregs. Leyfin sem seld voru í þessu upp­boði í Noregi nema, til sam­an­burðar, tæp­lega helm­ingnum af þeirri 53 þús­und tonna heild­ar­fram­leiðslu á eld­is­laxi sem var á Íslandi í fyrra. Munurinn á Íslandi og Noregi er hins vegar sá að á Íslandi eru fram­leiðslu­leyfin ekki seld til lax­eld­is­fyr­ir­tækj­anna. Samt er um að ræða sömu fyr­ir­tækin, í sumum til­fellum, sem stunda lax­eldi í Noregi og Íslandi, meðal ann­ars Salmar AS og Norway Royal Salmon.

Fjallað hefur verið tals­vert um þetta útboð norska rík­is­ins á lax­eld­isk­vótum í norskum fjöl­miðlum.  Fyr­ir­sögn við­skipta­blaðs­ins Dagens Nær­ingsliv um útboðið var eft­ir­far­andi: „Lax­eld­is­fyr­ir­tæki punga út 3,8 millj­örðum fyrir nýjum fram­leiðslu­leyfum.“

Minn­is­blað Svan­dísarSvandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra kynnti minn­is­blað um lax­eldi fyrir rík­is­stjórn­inni nú í októ­ber.

Ísland hefði fengið 111 milljarða

Svandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra ræddi um þetta útboð í Noregi á minn­is­blaði til rík­is­stjórn­ar­innar þann 13. októ­ber síð­ast­lið­inn. Þar sagði meðal ann­ars að fyr­ir­ætl­anir norska stjórn­valda að leggja 40 pró­sent auð­linda­skatt á norsk lax­eld­is­fyr­ir­tæki hefðu seinkað útboð­inu þar í landi um tvær vikur. Svandís benti á það að vegið með­al­verð í útboð­inu væri 2,1 milljón íslenskra króna á tonn. 

Ef þau 53 þús­und tonn af eld­is­laxi sem voru fram­leidd á Íslandi í fyrra hefðu verið seld á upp­boði með sams konar hætti og í Noregi þá hefðu íslensk stjórn­völd fengið rúm­lega 111 millj­arða króna fyrir þessi fram­leiðslu­leyfi.

Ekki hefur hins vegar staðið til að taka upp þetta upp­boðs­fyr­ir­komu­lag á fram­leiðslu­leyfum í lax­eldi á Íslandi, líkt og í Noregi.

Vinna við endurskoðun kerfisins í gangi 

Mat­væla­ráð­herra hefur hins vegar boðað að end­ur­skoðun á laga- og reglu­verki í lax­eldi á Íslandi sé til skoð­unar.

Í byrjun októ­ber sagði hún við Stundina að vegna þess hversu lax­eldi hefði vaxið hratt á Íslandi væri mik­il­vægt að huga að reglu­verk­inu: „Af þeim sökum er afar mik­il­vægt að reglu­setn­ing og stefna stjórn­valda í mál­efnum tengd fisk­eldi séu með þeim hætti að greinin bygg­ist upp á for­sendum sjálf­bærni, enda sé það til þess fallið að skapa mest verð­mæti fyrir land og þjóð og upp­fylla þau skil­yrði að greinin geti starfað í sátt við sam­fé­lagið. Eins og áður segir er mat­væla­ráðu­neytið í umfangs­mik­illi stefnu­mótun í fisk­eldi til þess einmitt að skapa þessi skil­yrði til lengri tíma.“

Í áður­nefndu minn­is­blaði mat­væla­ráð­herra kynnti hún meðal ann­ars breyt­ingar á fram­leiðslu­gjaldi í lax­eldi í Færeyjum ættu að skila land­inu auknum tekjum upp á 1.4 millj­arða króna. Fram­leiðslu­gjaldið í sjó­kvía­eldi á Íslandi er byggt upp á sömu aðferða­fræði og í Færeyjum. Heild­ar­tekjur Fær­ey­inga af þessu fram­leiðslu­gjaldi í lax­eldi er 6.3  millj­arðar króna á ári. 

Svandís nefndi hins vegar ekki í minn­is­blað­inu þá hug­mynd að Íslend­ingar tækju upp upppboðs­kerfi á fram­leiðslu­leyfum í lax­eldi líkt og í Noregi. 

788 millj­óna króna opin­ber gjöldÍ yfir­liti Deloitte um fisk­eldi á Íslandi, meðal ann­ars lax­eldi í sjó­kvíum, kom fram að greinin greiddi 788 millj­ónir króna í opin­ber gjöld á næsta ári.

788 milljóna króna gjöld

Í yfir­liti end­ur­skoð­enda­fyr­ir­tæk­is­ins Deloitte um fisk­eldi á Íslandi, sem kynnt var á mánu­dag­inn á árlegum sjáv­ar­út­vegs­degi, var meðal ann­ars fjallað um þau opin­beru gjöld sem fisk­eld­is­iðn­að­ur­inn greiðir. Þar kom fram að í fyrra hefðu þessi gjöld numið 788 millj­ónum  króna í heild­ina. Þar af var auð­linda­gjald upp á 151 milljón króna.

Þetta sýnir meðal ann­ars mun­inn á gjald­töku í sjó­kvía­eldi á Íslandi og í Noregi: Fram­leiðslu­leyfin eru seld dýrum dómum í Noregi og til stendur að inn­leiða 40 pró­sent auka auð­linda­skatt í lax­eldi þar í landi, eins og áður segir. 

Á kynn­ingu Deloitte kom einnig fram að heild­ar­fram­leiðsla í fisk­eldi á Íslandi hefði vaxið um 12.500 tonn á milli áranna 2020 og 2021. Ef sama verð og fékkst fyrir kvót­ann á upp­boð­inu í Noregi er sett á þessa fram­leiðslu­aukn­ingu á aukn­ingu á Íslandi þá er útkoman sú að þessi fram­leiðslu­leyfi hefðu verið seld fyrir rúma 26 millj­arða króna í Noregi. 

Ef horft er til þess hversu mikið fram­leiðslu­leyfi fyrir hámarks leyfi­legan lífmassa sam­kvæmt leyfum allra lax­eld­is­fyr­ir­tækja í sjó­kvía­eldi á Íslandi myndi kosta í Noregi þá er sú tala vel yfir 200 millj­arða króna. Samkvæmt Mæla­borði fisk­eldis, sem Mat­væla­stofnun rekur, þá er leyfi­legur hámarks­lífmassi fyrir lax­eldi í sjó­kvíum við Ísland 101.600 tonn. Verðið á fram­leiðslu­leyfum fyrir þetta magn í Noregi myndi kosta rúm­lega 213 millj­arða króna í Noregi.

Á Íslandi er hins vegar engin slík gjald­taka fyrir fram­leiðslu­leyfin í lax­eldi.