Yfir­gnæf­andi meiri­hluti lands­manna vill að tekið verði upp þak á húsa­leigu­verð og sömu­leiðis að tekin verði upp svokölluð leigu­bremsa hér á landi. Alls eru ríf­lega 70 pró­sent lands­manna hlynnt því að slíkar reglur verði teknar upp.

Þetta er meðal nið­ur­staðna í skoð­ana­könnun sem rann­sókna­fyr­ir­tækið Maskína gerði fyrir Samtök leigj­enda á Íslandi. Þar kemur fram að 71 pró­sent aðspurðra voru mjög eða frekar hlynnt því að leigu­þak yrði sett á húsa­leigu hér­lendis. Leiguþak virkar með þeim hætti að gefið er út hámarks­leigu­verð á hús­næði miðað við stærð þess, gæði og stað­setn­ingu. Frekar eða mjög and­vígir leigu­þaki reynd­ust vera 13 pró­sent aðspurðra.

Mjög svip­aðar nið­ur­stöður feng­ust þegar spurt var hvort taka ætti upp leigu­bremsu, en þar er um að ræða við­mið um hversu mikið húsa­leiga má hækka yfir ákveðið tíma­bil. Alls sögð­ust 72 pró­sent frekar eða mjög hlynnt því að tekin væri upp leigu­bremsa en 11 pró­sent aðspurðra sögð­ust því mjög eða frekar and­víg. 

Meiri­hluti er fyrir því að tekin verði upp bæði leigu­bremsa og leigu­þak sama hvaða tekju­hópa er um að ræða, allan aldur, kyn og búsetu. Þá er meiri­hluta­stuðn­ingur við upp­töku beggja leiða hjá stuðn­ings­fólki allra stjórn­mála­flokka. Sömu­leiðis styður meiri­hluti fólks aðgerð­irnar óháð hvaða menntun það hefur og einnig skiptir ekki máli hvernig staða fólks er á hús­næð­is­mark­aði; meiri­hluti er fyrir upp­töku beggja leiða. Þó þarf ekki að koma á óvart að mestur stuðn­ingur mælist við upp­töku leigu­bremsu og leigu­þaks hjá þeim sem eru á leigu­mark­aði; 84 pró­senta stuðn­ingur í fyrra til­vik­inu og 88 pró­senta stuðn­ingur í hinu síð­ara. 

Þegar horft er til tekna er mestan stuðn­ing við upp­töku leigu­bremsu að finna í hópi þeirra sem lægstar hafa tekj­urnar. Af þeim sem hafa tekjur undir 400 þús­und krónum á mán­uði svör­uðu 57 pró­sent þeirra því að þau væru mjög hlynnt upp­töku leigu­bremsu og 19,5 pró­sent voru því fremur hlynnt. Minnstan stuðn­ing var að finna hjá tekju­hæsta hópnum, þeim sem hafa yfir 1.200 þús­und krónur í mán­að­ar­laun. Alls svör­uðu 37 pró­sent aðspurðra í þeim tekju­hóp að þau væru mjög hlynnt upp­töku leigu­bremsu og 30 pró­sent voru því frekar hlynnt. Yfir tveir þriðju aðspurðra í öllum tekju­hópum reynd­ust mjög eða frekar hlynnt því að tekin yrði upp leigu­bremsa.

Nið­ur­stöður könn­un­ar­innar þegar spurt var um leigu­þak voru svip­aðar þegar greint var niður eftir tekjum. Flestir reynd­ust hlynntir upp­töku leigu­þaks í læsta tekju­hópnum, undir 400 þús­und krónum. Alls 63 pró­sent þeirra svör­uðu því til að þau væru mjög hlynnt upp­töku leigu­þaks og rúm 19 pró­sent voru því frekar fylgj­andi. Svör þeirra sem hæstar tekj­urnar höfðu voru á þá leið að 36 pró­sent þeirra voru mjög fylgj­andi upp­töku leigu­þaks og 27 pró­sent þeirra voru því frekar fylgj­andi. 

Því sem næst allir stuðningsmenn Sósíalista fylgjandi

Nánast allir þeir sem sögð­ust styðja Sós­í­alista­flokk­inn eru fylgj­andi leigu­þaki og 85 pró­sent fylgenda Flokks fólks­ins og Sam­fylk­ing­ar­innar. Minnstan stuðn­ing við upp­töku leigu­þaks var að finna hjá stuðn­ings­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins en þrátt fyrir það reynd­ist yfir helm­ingur þeirra ýmist mjög eða frekar fylgj­andi leigu­þaki. Alls sögð­ust 28 pró­sent stuðn­ings­manna flokks­ins vera því mjög fylgj­andi og 25 pró­sent voru því frekar fylgj­andi. 

Svipaða sögu er að segja um stuðn­ings­fólk Við­reisnar en þar sögð­ust þó fleiri vera mjög fylgj­andi leigu­þaki, 37 pró­sent á meðan að 14 pró­sent sögð­ust því frekar fylgj­andi. Afger­andi flestir stuðn­ings­menn þess­ara tveggja reynd­ust and­snúnir upp­töku leigu­þaks, 30 pró­sent í til­viki Sjálf­stæð­is­flokks og 28 pró­sent í til­viki Við­reisnar. Nið­ur­stöður þess þegar spurt var um leigu­bremsu reynd­ust svip­aðar.

„Það er ljóst að meg­in­þorri almenn­ings vill verja leigj­endur fyrir því óstjórn­lega okri sem hér hefur geisað á leigu­mark­aði og að aðeins lít­ill minni­hluti vill það ekki. Vandi okkar er að það er þessi minni­hluti sem ræður stefnu stjórn­valda. Það er vandi leigj­enda og vandi okkar sam­fé­lags,“ er haft eftir Guðmundi Hrafni Arn­gríms­syni, for­manni Samtaka leigj­enda í frétta­til­kynn­ingu um nið­ur­stöður könn­unn­ar­innar. 

Könnunin var gerð af Maskínu fyrir Samtök leigj­enda á Íslandi dag­ana 2. til 12. sept­em­ber 2022 og voru svar­endur 1.249 tals­ins.