Illa gengur að fjár­magna kís­il­málm­verk­smiðju Thorsil í Helguvík og erfitt er hjá Reykja­nesbæ að sækja greiðslur til félags­ins vegna gatna­gerð­ar­gjalda. Stjórn Reykja­nes­hafnar ákvað á dög­unum að fresta í sjö­unda sinn gjald­daga fyrstu greiðslu Thorsil ehf. á gatna­gerð­ar­gjöldum í Helguvík. Þá var fjár­mögnun verk­efn­is­ins sögð á loka­stigi í árs­byrjun en nú síð­ast var búist við því að henni ljúki í sumar.

Thorsil hyggst reisa 54 þús­und tonna kís­il­málm­verk­smiðju í Helguvík og er fram­kvæmdin sögð kosta 33,8 millj­arða króna. Fjár­sterkir aðilar eru sagðir á bak­við verk­efnið en þrátt fyrir það hefur reynst erfitt að rukka inn gatna­gerð­ar­gjöld sem fyr­ir­tækið skuldar Reykja­nes­höfnum. Um er að ræða 140 millj­óna króna skuld sem nú hefur verið frestað í sjö­unda sinn. Samkvæmt frétt í Vík­ur­fréttum er nýjasti gjald­dag­inn 30. sept­em­ber næst­kom­andi. Reykja­nes­höfn er skuldum vafin og því vegur umrædd greiðsla þungt í rekstri hennar.

Thorsil Verk­smiðjan er aðeins til á papp­írum en fjár­mögnun verk­efn­is­ins hefur dreg­ist á lang­inn.

Sagan endalausa um lok fjármögnunar

For­svars­menn Thorsil vilja meina að það hafi verið í sam­komu­lag­inu við Reykja­nes­höfn að greiðslan yrði innt af hendi þegar fjár­mögnun lyki. En hvenær lýkur umræddri fjár­mögnun?

Í febr­úar greindi John Fenger, stjórn­ar­for­maður Thorsil, frá því í við­tali við Morg­un­blaðið að fjár­mögn­unin væri á loka­stigi og að 85% fram­leiðsl­unnar væri nú þegar seld.

Í mars sagði Hákon Björns­son, for­stjóri Thorsil, að von­ast væri til þess að ljúka fjár­mögnun kís­il­vers­ins fyrir apr­íl­lok.

Í júní greindi Við­skipta­blaðið síðan frá því að for­svars­menn Thorsil von­uð­ust eftir því að ljúka fjár­mögn­un­inni í sumar. „Við erum á fullum spretti við að loka fjár­mögn­un­inni,“ sagði Hákon, for­stjóri Thorsil, og bætti við að það væri erfitt að segja hvenær henni lyki nákvæm­lega „...en við von­umst eftir því að það verði á næstu vikum.“

En hvenær ætli fjár­mögn­un­inni ljúki í raun og veru? Stundin reyndi að ná tali af for­svars­mönnum Thorsil en aðeins eitt far­síma­númer er skráð á fyr­ir­tækið. Enginn svar­aði þrátt fyrir ítrek­aðar til­raunir.

Úr umfjöllun Stund­ar­innar frá því 11. júní 2015:

Hverjir eiga Thorsil?

Stundin hefur áður fjallað um Thorsil og þá eig­endur kís­il­verk­smiðj­unnar en þeir hafa sterk tengsl við Sjálf­stæð­is­flokk­inn. Meðal eig­enda verk­smiðj­unnar sem tengj­ast flokknum beint eða óbeint eru: Einar Sveins­son, föð­ur­bróðir og fyrr­ver­andi við­skipta­fé­lagi Bjarna Bene­dikts­sonar, Eyþór Arnalds, fjár­festir og fyrr­ver­andi odd­viti Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Árborg, Hákon Björns­son, fyrr­ver­andi odd­viti Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Mos­fellsbæ og Guð­mundur Ásgeirs­son, við­skipta­fé­lagi Einars og Bjarna í gegnum olíu­fé­lagið N1 og tengd félög.

Þá má nefna einnig Þorstein Má Bald­vins­son, for­stjóra Samherja, og félag í eigu Ágústs Valfells og fjöl­skyldu.

Eyþór Arnalds Tón­list­ar­mað­ur­inn og fyrrum odd­viti Sjálf­stæð­is­manna í Árborg er einn af eig­endum Thorsil.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Tengslin við N1

Í umfjöllun Stund­ar­innar um Thorsil, sem var birt fyrir rúmu ári síðan, kom fram að mest hafi verið rætt um eign­ar­hald félags­ins P 126 ehf. í Thorsil en það á Einar Sveins­son í gegnum eign­ar­halds­fé­lag í Lúx­em­borg. Guð­mundur Ásgeirs­son, sem yfir­leitt er kenndur við skipa­fé­lagið Nesskip, á félagið Hlér ehf. sem á hlut í verk­smiðju Thorsil í gegnum annað félag.

Guð­mundur kom meðal ann­ars að við­skiptaflétt­unni sem gerði Einari Sveins­syni og fjöl­skyldu kleift að kaupa rútu­fyr­ir­tækin Kynn­is­ferðir og Reykja­vík Excursions út úr olíu­fé­lag­inu N1 áður en kröfu­hafar félags­ins tóku það félag yfir. Einar og Benedikt Sveins­synir voru ráð­andi hlut­hafar í N1. Guð­mundur Ásgeirs­son og Jón Gunn­steinn Hjálm­ars­son, fyrr­ver­andi fjár­mála­stjóri N1, komu að þeirri fléttu en Jón Gunn­steinn er vara­maður í stjórn Hlér og einn helsti stjórn­andi Kynn­is­ferða og Reykja­vík Excursions.

Meðal hlut­hafa Kynn­is­ferða og Reykja­vík Excursions eru Einar Sveins­son, þrjú börn hans, og eins Jón Bene­dikts­son, bróðir Bjarna Bene­dikts­sonar. Ef Bjarni væri ekki for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, þing­maður og ráð­herra væri hann lík­lega sjálfur hlut­hafi í félag­inu líkt og bróðir hans og frændur. Með þessu er átt við að önnur börn þeirra Einars og Bene­dikts eru hlut­hafar í rútu­fyr­ir­tækj­unum í ljósi upp­runa síns og væri Bjarni það lík­lega einnig ef hann væri ekki þing­maður og ráð­herra.

Fjár­mála­ráð­herra og Thorsil tengj­ast Bjarni Bene­dikts­son er náfrændi eins stærsta hlut­hafa Thorsils, Einars Sveins­sonar, en auk hans kemur félag í eigu Guð­mundar Ásgeirs­sonar að Thorsil sem hlut­hafi. Guð­mundur átti þátt í við­skipt­unum um að kaupa rútu­fyr­ir­tækin Kynn­is­ferðir og Reykja­vík Excursions út úr olíu­fé­lag­inu N1 áður en kröfu­hafar þess tóku það yfir. Rútu­fyr­ir­tækin eru í dag meðal ann­ars að hluta til í eigu bróður Bjarna Bene­dikts­sonar, Jóns.

Mynd: Pressphotos/Geirix

Eignarhald hluta verksmiðjunnar á huldu

Hlut­hafar kís­il­verk­smiðj­unnar eru eign­ar­halds­fé­lögin Northsil ehf. með 68.4 pró­senta hlut og eign­ar­halds­fé­lagið Strokkur Silicon ehf. sem er í eigu Strokks Energy sem á 31,6 pró­senta hlut. 

Eigendur Northsil ehf. liggja fyrir en þar er John Fenger langstærstur með tæp­lega 74 pró­senta hlut sam­kvæmt árs­reikn­ingi árs­ins 2013. Hákon Björns­son fram­kvæmda­stjóri er næst stærsti hlut­haf­inn í Northsil en þar á eftir koma eign­ar­halds­fé­lög Þor­steins Más Bald­vins­sonar og Einars Sveins­sonar. 

Eigendur 33 pró­senta hluta­fjár í Strokki Silicon eru hins vegar ókunnir. Þetta þýðir að ekki liggur fyrir hver á meira en 10 pró­sent af hluta­fénu í Thorsil. Stærsti eig­andi Strokks Energy er fyr­ir­tæki sem heitir Masada ehf. en það á 58 pró­sent í fyr­ir­tæk­inu. Eigandi þess er Hörður Jónsson. Þá á fyrir tækið PMG Venture Holdings LP sem skráð er á lág­skatta­svæð­inu Delaware í Banda­ríkj­unum. Ekki er hægt að sjá hver á þetta fyr­ir­tæki.

Eign­ar­halds­fé­lag Eyþórs Arnalds á svo 9 pró­senta hlut í Strokk Energy en hann er jafn­fram­kvæmt fram­kvæmda­stjóri félags­ins.  Eyþór sinnti fjár­fest­ing­ar­verk­efnum í gegnum ýmis félög, meðal ann­ars Strokk Energy, á meðan hann var odd­viti sjálf­stæð­is­manna í Árborg um átta ára skeiða á árunum 2006 til 2014.

Strokkur var eig­andi 40 pró­senta hlut­fjár í afl­þynnu­verk­smiðju Becromal í Eyja­firði en seldi þann hlut árið 2013. Félagið hagn­að­ist um nærri 570 millj­ónir króna á því ári.