Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra getur ákveðið einhliða að breyta byggðum svæðum á Íslandi í sérstök verndarsvæði, samkvæmt frumvarpi sem hann fékk samþykkt á Alþingi í sumar. Varað var við samþjöppun valds vegna frumvarpsins og Skipulagsstofnun taldi lögin óþörf, en frumvarpið var engu að síður samþykkt.

Samkvæmt grein Sigmundar á bloggsíðu hans í dag hefur byggðin í miðborg Reykjavíkur aldrei staðið frammi fyrir viðlíka ógn. Í grein sinni rökstuddi Sigmundur að borgaryfirvöld hefðu ekki sinnt nægilega vel því hlutverki að vernda byggðina og birti fjölmargar myndir af húsum því til útskýringar.  Sigmundur færði rök fyrir því í greininni að „þar til gerð stjórnvöld“ þyrftu að grípa  inn í skipulag í miðborg Reykjavíkur af þeirri ástæðu að „gamla byggðin í Reykjavík hefði aldrei staðið frammi fyrir jafnmikilli ógn og nú er“, vegna skeytingarleysis og stundum andúðar gagnvart „því litla og gamla“.

„Ef borgaryfirvöld vanrækja það hlutverk þarf þar til gerð stofnun að grípa inn í á sama hátt og fjármálaeftirlitið á að passa upp á að menn fari ekki út af sporinu á fjármálamarkaði og heilbrigðiseftirlit fylgist með því að matur og umhverfi séu ekki hættuleg.“

Eftir að lagafrumvarp hans um valdatilfærslu á verndun svæða frá sveitarfélögum til ráðherra var samþykkt er það á færi hans sjálfs að framkvæma inngrip.

Minjastofnun Íslands, sem gripið getur inn í skipulag byggða á grundvelli verndarsjónarmiða, var undir forræði menntamálaráðuneytisins áður en Sigmundur Davíð fékk forræði stofnunarinnar fært undir forsætisráðuneytið þegar hann tók við ráðuneytinu 2013. En nýsamþykkt lög um verndarsvæði í byggð ganga lengra.