„Þarna frá hofinu hljóp faðir minn undan sprengiregninu og upp í fjöllin hérna hinum megin,“ sagði fararstjórinn og benti upp í skógi þakta hlíðina sem við efstu tinda var hulin draumkenndu mystri. Kyrrðarfegurð lá yfir ægifögru svæðinu og sólin hafði nýbrotist fram og yljaði okkur sem snemma á rjóðum nýársmorgni stóðum við nokkuð afskekkt hindúahof í My Son-hofþyrpingunni um miðbik Víetnam. „Sprengjan sem grandaði megninu af herfylkinu hans lenti þarna,“ sagði hann og benti á stóran gíg í gróðursælli jörðinni. Hermennirnir höfðu leitað skjóls í yfir þúsund ára gömlum hindúahofum sem UNESCO telur á meðal merkustu menningarminja jarðar. Bandaríkjaher lét rigna yfir þau sprengjum og brenndi með napalmi. „Sem betur fer komst hann undan og náði saman við félaga í hernum suður í Cu Chi þar sem hann hélt til neðan jarðar næstu fimm árin á milli þess sem þeir spruttu upp úr holum sínum og gerðu árásir á bandaríska …
Óbærileg endurtekning sögunnar
Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði, reynir á för um Víetnam að finna glóru í átakasögu heimsins en hnýtur þó einkum um það hve örlagasagan á til að verða hryssingslega kaldhæðin.
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 9 árum.
Mest lesið
1
Þórólfur Matthíasson
Efnahagsráðgjafi flækist í eigin Excel-formúlu
Ef kaffibolli á Íslandi kostar 100 krónur og kleinuhringur 200 krónur þá má segja að einn kleinuhringur jafngildi tveimur kaffibollum. Það segir hins vegar ekkert um hvort kaffi eða kleinuhringir séu ódýrir eða dýrir miðað við önnur lönd.
2
Morgunblaðið fær 600 nýjar milljónir
Langvarandi taprekstur Morgunblaðsins hefur verið bættur upp af eigendum.
3
Borgþór Arngrímsson
Af pedalanum á bensíngjöfina
Ungum Dönum sem hjóla daglega í skólann eða til vinnu hefur fækkað talsvert á síðustu árum. Í Danmörku fjölgar bílum ár frá ári og á heimilum þar sem áður var til einn bíll eru þeir nú iðulega tveir, jafnvel þrír.
4
Guðný S. Bjarnadóttir
Ofbeldi dulbúið sem klám
Ofbeldi er ekki einfaldlega dulbúið sem klám heldur er ofbeldið sjálft orðið hluti af þeirri vöru sem er seld. Afmennskun kvenna í klámi er raunveruleg og birtingarmynd valdaójafnvægis sem nær langt út fyrir klámiðnaðinn sjálfan.
5
Israa Saed
Móðir lýsir daglegu lífi á Gaza: „Þjáningum lýkur aldrei“
„Hér á Gasa, þar sem þjáningum lýkur aldrei og stríðið heldur áfram þrátt fyrir að fullyrt sé að því sé lokið, þagna hljóð herflugvéla og njósnaflugtækja aldrei á himninum,“ skrifar Israa Saed frá Gaza. „Ég er bara venjuleg manneskja og er farin að þjást af djúpri þreytu vegna þessa sára veruleika.“
6
Dauðastríð, fíflaskapur og eftirför: Allt það helsta um hvalveiðitímabilið
Hvalur hf. hefur veitt tíu langreyðar það sem af er hvalveiðitímabilinu sem nú stendur yfir. Skip á vegum Paul Watson veitir Hvali 8 og Hvali 9 eftirför, Matvælastofnun hefur frávik til skoðunar og Heilbrigðiseftirlit Vesturlands fylgist með mengun. Heimildin tók saman umdeilda vertíð.
Mest lesið
-
1Þórólfur Matthíasson
Efnahagsráðgjafi flækist í eigin Excel-formúlu
Ef kaffibolli á Íslandi kostar 100 krónur og kleinuhringur 200 krónur þá má segja að einn kleinuhringur jafngildi tveimur kaffibollum. Það segir hins vegar ekkert um hvort kaffi eða kleinuhringir séu ódýrir eða dýrir miðað við önnur lönd. -
2
Morgunblaðið fær 600 nýjar milljónir
Langvarandi taprekstur Morgunblaðsins hefur verið bættur upp af eigendum. -
3
Borgþór Arngrímsson
Af pedalanum á bensíngjöfina
Ungum Dönum sem hjóla daglega í skólann eða til vinnu hefur fækkað talsvert á síðustu árum. Í Danmörku fjölgar bílum ár frá ári og á heimilum þar sem áður var til einn bíll eru þeir nú iðulega tveir, jafnvel þrír. -
4
Guðný S. Bjarnadóttir
Ofbeldi dulbúið sem klám
Ofbeldi er ekki einfaldlega dulbúið sem klám heldur er ofbeldið sjálft orðið hluti af þeirri vöru sem er seld. Afmennskun kvenna í klámi er raunveruleg og birtingarmynd valdaójafnvægis sem nær langt út fyrir klámiðnaðinn sjálfan. -
5
Israa Saed
Móðir lýsir daglegu lífi á Gaza: „Þjáningum lýkur aldrei“
„Hér á Gasa, þar sem þjáningum lýkur aldrei og stríðið heldur áfram þrátt fyrir að fullyrt sé að því sé lokið, þagna hljóð herflugvéla og njósnaflugtækja aldrei á himninum,“ skrifar Israa Saed frá Gaza. „Ég er bara venjuleg manneskja og er farin að þjást af djúpri þreytu vegna þessa sára veruleika.“ -
6
Dauðastríð, fíflaskapur og eftirför: Allt það helsta um hvalveiðitímabilið
Hvalur hf. hefur veitt tíu langreyðar það sem af er hvalveiðitímabilinu sem nú stendur yfir. Skip á vegum Paul Watson veitir Hvali 8 og Hvali 9 eftirför, Matvælastofnun hefur frávik til skoðunar og Heilbrigðiseftirlit Vesturlands fylgist með mengun. Heimildin tók saman umdeilda vertíð. -
7
Píratar töpuðu 12 milljónum
Píratar skiluðu ársreikningi fyrir árið 2024 rúmu hálfu ári of seint. Flokkurinn fær rúmar 17 milljónir frá ríkissjóði í ár. Allir flokkar töpuðu fé á óvænta kosningaárinu 2024 nema Framsókn og Sósíalistar. -
8
Trump er að umbylta NATO: Evrópuríki taka yfir stjórnunarstöður
Ítrekaðar tilraunir Mark Rutte til þess að halda forseta Bandaríkjanna góðum hafa ekki dregið úr vaxandi áhyggjum leiðtoga Evrópuríkja varðandi þátttöku Bandaríkjanna í varnarbandalaginu. Á meðan Bandaríkjamenn kalla hermenn heim frá Evrópu taka Evrópuríkin yfir stjórnunarstöður. -
9
Jón Trausti Reynisson
Spillingin tekur yfir
Við áttum víst ekki að blanda saman pólitík og íþróttum. En núna er pólitísk spilling komin inn á völlinn. -
10
„Þau brugðust dóttur minni í svo mörg ár“
Íslenskur maður í Kaupmannahöfn segir sögu 16 ára dóttur sinnar sem glímir við hegðunar- og fíknivandamál. Félagslega kerfið brást henni þegar hún var flutt á heimili þar sem brotið var á henni kynferðislega og svo annað þar sem hún gat auðveldlega nálgast vímuefni.
Mest lesið í vikunni
1
Deilur við nágranna um bílastæði við náttúruperlur: „Ég má hefta aðgang“
Landeiganda hefur misboðið umgengni við Fosslaug og Reykjafoss. Hann segir nágranna sinn rukka fyrir bílastæði en firra sig ábyrgð á svæðinu. Lög tryggja almenningi för um óræktað land.
2
Lokar aðgengi að Reykjafossi og Fosslaug
Landeigandi segir landið við vinsæla ferðamannastaði í Skagafirði nú vera í rækt og hafnar því að almenningur eigi rétt á aðgangi.
3
Kynferðisbrot og meiðyrði Trumps standa
Bandaríkjaforseti var dæmdur fyrir til greiðslu hárra skaðabóta fyrir kynferðisbrot og meiðyrði. Hæstiréttur hefur hafnað því að taka upp dóminn.
4
Þessir þingmenn töluðu minnst á nýliðnu þingi: Stysta ræðan 38 sekúndur
Áslaug Arna talaði styst á nýliðnu þingi, eða í þrjár mínútur. Lengst talaði Jón Pétur Ziemsen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
5
Hækka verð til að verja hagnaðinn
Móðurfélag Ölgerðarinnar hagnaðist um 398 milljónir króna á fyrsta ársfjórðungi. Vöxturinn skýrist þó fyrst og fremst af nýju félögunum Gæðabakstri og Kjarnavörum, því rekstur eldri hluta samstæðunnar dróst saman milli ára. Á sama tíma boðar Ölgerðin verðhækkanir vegna hækkandi olíu- og álverðs.
6
Sagt upp í Ráðhúsinu þar sem hún lá á bráðamóttöku
Þegar Hólmfríður Helga Sigurðardóttir lagði hjólandi af stað í vinnuna í síðustu viku grunaði hana ekki hvað var í vændum. Hún varð fyrir bíl og þar sem hún lá slösuð á bráðamóttöku var henni sagt upp störfum sem upplýsingafulltrúi í Ráðhúsinu. Hún segir frá því þegar hún fékk „ tvö rothögg á einum örlagaríkum degi“.
Mest lesið í mánuðinum
1
Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
Viðskiptaveldi Guðbjargar Matthíasdóttur byggir fyrst og fremst á hagnaði í sjávarútvegi. Frá því að hún settist í stjórn Ísfélagsins hafa nærri 15 milljarðar streymt úr Ísfélaginu í Vestmannaeyjum til Guðbjargar og fjölskyldu. Hvorki hún né fjárfestingar hennar koma fram í skýrslu sem unnin var að beiðni Alþingis um eignir, eigendur og fjárfestingar stærstu útgerðarfélaga landsins.
2
Skarpt tekjufall Carbfix: Launakostnaður stjórnenda hækkar um 21 prósent
Tekjur Carbfix drógust saman um rúman milljarð á milli ára. Reksturinn stendur ekki undir launakostnaði lengur.
3
Samherjabörnin greiddu lán foreldra sinna með eignarhlut í stærsta eiganda Samherja
Lánið sem Þorsteinn Már Baldvinsson og Helga Steinunn Guðmundsdóttir veittu börnum sínum til að kaupa nærri helmings hlut í Samherja af þeim hefur verið gert upp. Börnin, þau Baldvin, forstjóri Samherja, og Katla Þorsteinsbörn eru nú orðnir meðeigendur foreldra sinna í félögunum sem lánuðu þeim fyrir kaupunum. Samþykktir félagsins tryggja þeim fastar arðgreiðslur úr K&B á hverju ári.
4
Hildur sendir bréf á starfsfólk
Borgarstjóri segir í bréfi til starfsfólks að uppsagnirnar „leggi grunn að sterkari og betri framtíð fyrir borgina“. Hún boðar aðrar breytingar, meðal annars á viðveru starfsfólks.
5
Halldór Jörgen Olesen
Hver borgar fyrir arðsemi bankanna?
Íslensku bankarnir græða nærri tvöfalt meira á hverri lánaðri krónu en evrópskir bankar. Háir stýrivextir Seðlabankans juku hagnaðinn, en bjuggu hann ekki til. Skýringin liggur í þrennu: aðeins þrír stórir bankar skipta markaðnum á milli sín, verðtryggð lán færa verðbólguáhættuna frá bönkunum yfir á heimilin, og krónan lokar landinu fyrir samkeppni að utan. Tölurnar standast skoðun og spurningarnar sem þær vekja gera það líka.
6
Stærsta arðgreiðslan fyrir Skólamat fram til þessa
Félagið Skólamatur sem selur skólamötuneytum mat hagnaðist um 274 milljónir króna fyrir skatt í fyrra og greiðir nú meira í arð.
Mest lesið í mánuðinum
-
1
Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
Viðskiptaveldi Guðbjargar Matthíasdóttur byggir fyrst og fremst á hagnaði í sjávarútvegi. Frá því að hún settist í stjórn Ísfélagsins hafa nærri 15 milljarðar streymt úr Ísfélaginu í Vestmannaeyjum til Guðbjargar og fjölskyldu. Hvorki hún né fjárfestingar hennar koma fram í skýrslu sem unnin var að beiðni Alþingis um eignir, eigendur og fjárfestingar stærstu útgerðarfélaga landsins. -
2
Skarpt tekjufall Carbfix: Launakostnaður stjórnenda hækkar um 21 prósent
Tekjur Carbfix drógust saman um rúman milljarð á milli ára. Reksturinn stendur ekki undir launakostnaði lengur. -
3
Samherjabörnin greiddu lán foreldra sinna með eignarhlut í stærsta eiganda Samherja
Lánið sem Þorsteinn Már Baldvinsson og Helga Steinunn Guðmundsdóttir veittu börnum sínum til að kaupa nærri helmings hlut í Samherja af þeim hefur verið gert upp. Börnin, þau Baldvin, forstjóri Samherja, og Katla Þorsteinsbörn eru nú orðnir meðeigendur foreldra sinna í félögunum sem lánuðu þeim fyrir kaupunum. Samþykktir félagsins tryggja þeim fastar arðgreiðslur úr K&B á hverju ári. -
4
Hildur sendir bréf á starfsfólk
Borgarstjóri segir í bréfi til starfsfólks að uppsagnirnar „leggi grunn að sterkari og betri framtíð fyrir borgina“. Hún boðar aðrar breytingar, meðal annars á viðveru starfsfólks. -
5
Halldór Jörgen Olesen
Hver borgar fyrir arðsemi bankanna?
Íslensku bankarnir græða nærri tvöfalt meira á hverri lánaðri krónu en evrópskir bankar. Háir stýrivextir Seðlabankans juku hagnaðinn, en bjuggu hann ekki til. Skýringin liggur í þrennu: aðeins þrír stórir bankar skipta markaðnum á milli sín, verðtryggð lán færa verðbólguáhættuna frá bönkunum yfir á heimilin, og krónan lokar landinu fyrir samkeppni að utan. Tölurnar standast skoðun og spurningarnar sem þær vekja gera það líka. -
6
Stærsta arðgreiðslan fyrir Skólamat fram til þessa
Félagið Skólamatur sem selur skólamötuneytum mat hagnaðist um 274 milljónir króna fyrir skatt í fyrra og greiðir nú meira í arð. -
7
Samtök fyrir heimilislausa notuð í söfnun vegna meiðyrðamáls Margrétar
Reikningur félagasamtaka sem stofnuð voru til að aðstoða heimilislausa er notaður til að safna fé vegna málskostnaðar Margrétar Friðriksdóttur í meiðyrðamáli héraðsdómara sem hún kallaði „lausláta mellu“. -
8
Ekki vísa börnum á dyr
Lovísa Ingvadóttir missti bestu vinkonu sína sviplega þegar þær voru aðeins fjórtán ára gamlar. Hún fer yfir það hvernig hefði verið hægt að styðja vinahópinn betur eftir áfallið. „Það hefði verið gott ef einhver hefði komið inn í skólann og látið vita að við gætum leitað til þeirra.“ -
9
Indriði Þorláksson
Skattfrelsi erlendra fjárfesta
Í alþjóðlegri skattlagningu gildir að ríki skattleggi heimilisfasta og tekjur sem þar verða til. Dapurlegt er að æðsta skattastjórnsýslan vilji brjóta þessa reglu og löggjafinn beygi sig fyrir sérhagsmunum fjármálamanna. -
10
Deilur við nágranna um bílastæði við náttúruperlur: „Ég má hefta aðgang“
Landeiganda hefur misboðið umgengni við Fosslaug og Reykjafoss. Hann segir nágranna sinn rukka fyrir bílastæði en firra sig ábyrgð á svæðinu. Lög tryggja almenningi för um óræktað land.
Athugasemdir