Illugi Gunn­ars­son, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, nafn­greindi starfs­mann Summu ráð­gjafar, Hrafnkel Kárason, sem ann­að­ist útreikn­inga er lagðir voru til grund­vallar LÍN-frum­varp­inu, í þing­ræðu í morgun. Þá sak­aði Illugi þing­konu Pírata, Ástu Guðrúnu Helga­dóttur, rang­lega um að hafa brigslað „þessum nafn­greinda manni“ um að hafa blekkt Alþingi. 

Mynd: Bragi Þór Jós­efs­son

Vísaði Illugi til ræðu sem Ásta Guðrún hélt í gær undir liðnum störf þings­ins, en í ræð­unni beindi hún spjótum sínum að mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra og for­send­unum sem liggja til grund­vallar LÍN-frum­varp­inu. Ásta minnt­ist hvorki á Summu ráð­gjöf né umræddan starfs­mann þess, Hrafnkel Kárason. 

Eftir því sem Stundin kemst næst er Illugi Gunn­ars­son fyrsti og eini þing­mað­ur­inn sem nafn­greint hefur Hrafnkel Kárason í þing­ræðu. Sagði Illugi að mað­ur­inn væri með dokt­ors­próf frá MIT og væri góður í stærð­fræði.

Ásta Guðrún hefur aldrei nafn­greint mann­inn, hvorki í þing­ræðum né í pistlum sem hún hefur skrifað um LÍN-frum­varp Illuga. Gagnrýni hennar og ann­arra í minni­hluta alls­herjar- og mennta­mála­nefndar hefur hins vegar fyrst og fremst beinst að mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neyt­inu.

Orðaskiptin í heild:

Hér má sjá ræð­una sem Ásta Guðrún hélt í gær:

Virðu­legi for­seti. Það er ekki nema von að hv. þm. Þor­steinn Sæmunds­son telji það glapræði að LÍN-málið kom­ist ekki í gegn, hv. þing­maður hefur greini­lega ekki kynnt sér það nógu vel. Þetta mál sem var í hv. alls­herjar- og mennta­mála­nefnd var þeim vanköntum háð að allir útreikn­ingar sem voru í boði voru bundnir við ein­hverja galdra. Þarna var verið að blekkja þing­heim með því að segja að 85% stúd­enta kæmu betur út. Það var fengið út með því að gera ráð fyrir því að ein­stæð móðir með tvö börn á náms­lánum tæki sér ein­ungis úr náms­lána­kerf­inu sem sam­svarar 115 þús. kr. á mán­uði og mundi þar af leið­andi minnka heild­ar­tekjur sínar um 190 þús. kr. á mán­uði. Það voru for­send­urnar sem gefnar voru í frum­varp­inu. Að sama skapi var ekk­ert litið til þess að sumir nem­endur þurfa að taka skóla­gjalda­lán, eins og list­nemar þurfa að gera. Ég er með dæmi um list­nema sem fer í LHÍ þar sem önnin kostar 490 þús. kr. og síðan í masters-nám í tón­smíðum þar sem önnin kostar 796 þús. kr. Ef hann tæki fullt fram­færslu­lán, sem er mjög eðli­legt, það er það sem nem­endur gera núna, og skóla­gjalda­lán væri afborgun hans á mán­uði um 30 þús. kr. Það mundi tvö­fald­ast miðað við núver­andi kerfi. Er það frá­bært? Þrátt fyrir að hann fái 65 þús. kr.? Þetta frum­varp er mjög góð ástæða fyrir því að við stóðum upp og sögðum: Nei, þetta er ekki nógu gott. Þarna er verið að slíta ákveð­inn jöfnuð, sjá til þess að þeir ríku fái styrk og komi skuld­lausir úr námi, sjá til þess að stúd­entar í for­eldra­húsum geti komið skuld­lausir úr námi á meðan þeir sem hafa börn á fram­færi borga brús­ann. Finnst hv. þing­manni það sann­gjarnt? Nei, mér finnst það heldur ekki. Þar af leið­andi stóð ég gegn þessu frum­varpi og er mjög sátt við það.

Ræðan sem Illugi Gunn­ars­son hélt í morgun til að bregð­ast við ræðu Ástu Guðrúnar var svohljóð­andi:

Virðu­legi for­seti. Ég vil gera athuga­semd við stjórn fund­ar­ins. Ég hefði talið æski­legt að hér hefði verið byrjað á liðnum um störf þings­ins. Ástæðan fyrir því að ég hefði viljað það er að undir þeim lið féllu í gær eft­ir­far­andi ummæli hjá hv. þm. Ástu Guðrúnu Helga­dóttur, með leyfi for­seta: „Þarna var verið að blekkja þing­heim með því að segja að 85% stúd­enta kæmu betur út.“ Í almennri póli­tískri umræðu eru gjarnan stór orð látin falla í garð þeirra sem eru póli­tískir and­stæð­ingar. En hér liggur það undir að nafn­greindur ein­stak­lingur, dr. Hrafn­kell Kárason, vann grein­ing­una sem lögð var til grund­vallar af hálfu ráðu­neyt­is­ins. Ég kveinka mér ekki per­sónu­lega undan því að sitja undir slíkum brigsl­mælum en ég vil ekki að það standi í bókum þings­ins að þessum nafn­greinda manni, doktor frá MIT, sem vann þessa grein­ingu, grund­vall­aða á opin­berum gögnum, sé brigslað um að hafa með störfum sínum verið að blekkja þingið. Ég vildi gera grein fyrir þessu og hefði gjarnan viljað ræða það betur undir liðnum um störf þings­ins. Svo ég vitni aftur í hv. þing­mann sagði hún að þessir útreikn­ingar væru allir „bundnir við ein­hverja galdra“. Það er ekki þannig, virðu­legi for­seti. Þetta er það sem í almennu tali er kallað stærð­fræði og Hrafn­kell Kárason, doktor frá MIT, er einmitt góður í því fagi. Sú nið­ur­staða að 85% stúd­enta kæmu betur út var ein­ungis byggð á opin­berum gögnum, síðan bæt­ist við umræða um sam­spil við önnur kerfi sem gera það að verkum að m.a.s. hærra hlut­fall kæmi betur út. En ég vildi ekki að í bókum þings­ins stæði sú ásökun á þennan nafn­greinda mann að hann hefði vís­vit­andi farið fram með blekk­ingum gegn þingi og þjóð.

Ásta Guðrún svar­aði Illuga skömmu seinna: 

Virðu­legi for­seti. Ég má til með að koma hingað og leið­rétta þann hvim­leiða mis­skiln­ing sem kom fram í ræðu­stól hjá hæstv. mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra varð­andi það að ég hefði nafn­greint ein­stak­linga sem hefðu gert ákveðnar rann­sóknir í þágu mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neyt­is­ins varð­andi LÍN-frum­varpið. Það er ekki rétt, þetta er nokkuð sem ég hef ekki gert. Ég hef ekki nafn­greint fólk. Ég hef hins vegar dregið í efa þá útreikn­inga sem mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neytið lýsti yfir sjálft og var m.a.s. í fylgi­skjali með frum­varp­inu. Þegar þessi góði maður kom á fund nefnd­ar­innar kom í ljós á hvaða for­sendum þessir útreikn­ingar voru byggðir. Það er nákvæm­lega það sem gagn­rýni okkar í minni hluta nefnd­ar­innar bygg­ist á, að þarna séu blekk­ingar, þarna sé verið að slá ryki í augu kjós­enda, þarna sé verið að leika sér með tölur og for­sendur. Það kom skýrt fram að þetta væri gert að beiðni hæstv. mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, að leika sér með tölur, bara þannig að því sé haldið til haga. Ég hef ekki sakað neinn um neitt, ég hef ekki nafn­greint neinn nema hugs­an­lega mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra sem er sá eini sem ber ábyrgð á þessum mála­flokki. Og hann brást.

Þá lagði Guð­mundur Stein­gríms­son, þing­maður Bjartrar fram­tíðar sem situr í alls­herjar- og mennta­mála­nefnd ásamt Ástu Guðrúnu, orð í belg:

Virðu­legi for­seti. Í þessum ágrein­ingi sem hér er kom­inn upp vil ég koma hér sem vitni í mál­inu. Ég hef eins og hv. þm. Ásta Guðrún Helga­dóttir gagn­rýnt mjög og lýst and­stöðu við náms­lána­frum­varpið og m.a. haldið því fram eins og hún að ráðu­neytið hafi ekki sagt rétt frá þegar það full­yrti að t.d. um 90% stúd­enta mundu greiða minna í afborg­anir af náms­lánum í þessu nýja kerfi. Það tók okkur í minni hlut­anum smá­tíma að sjá í gegnum þennan blekk­ing­ar­leik sem við höfum kallað svo. Þarna var í öllu falli aðeins hálf saga sögð. Það var einmitt á fundi með umræddum reikni­meist­ara sem er með dokt­ors­próf frá MIT eins og kom fram í máli hæstv. mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra sem þetta laukst upp fyrir okkur, vegna þess að sá fundur var mjög upp­lýsandi þar sem við­kom­andi svar­aði mjög skil­merki­lega öllum okkar spurn­ingum og sýndi einmitt hæfni sína í hví­vetna í þessu efni. Þannig að gagn­rýni hv. þm. Ástu Guðrúnar Helga­dóttur og gagn­rýni mín á blekk­ing­ar­leik­inn er engan veg­inn gagn­rýni á umræddan aðila. Það er algjör mis­skiln­ingur.

 Bæði Illugi og Ásta Guðrún hafa tjáð sig um málið á Facebook: