Hall­grími Helga­syni rit­höf­undi sárn­aði umræðan sem fylgdi í kjöl­far pistils sem Guð­bergur Bergsson skrif­aði í DV, þar sem hann hædd­ist að þeirri játn­ingu Hall­gríms að hann hefði orðið fyrir kyn­ferð­is­legu ofbeldi sem ungur maður. Hall­grímur skrif­aði um ofbeldið í nýrri bók, Sjó­veikur í München, þar sem hann gerir upp einn vetur í lífi sínu. Hann ræddi þetta síðan í við­tali við Frétta­tím­ann, þar sem hann sagði að ofbeldið hefði verið eins og sveskju­steinn í sál­inni, og Stundina um síð­ustu helgi. Pistill Guðbergs birt­ist síðan í vik­unni undir heit­inu Er sjálfs­virð­ingin komin í jóla­sölukös­ina? 

„Þetta var svo skrýtið,“ sagði Hall­grímur þar sem hann var gestur í þætt­inum Vikan með Gísla Marteini fyrr í kvöld. „Ég var svo­lítið sár yfir við­brögðum ann­arra í fram­hald­inu, ein­hver umræða á Facebook sem ég sá allt of mikið af og menn voru að skrifa jafn­vel á minn eigin vegg ein­hverjar útskýr­ingar út frá bók­mennta­fræði­legum og fag­ur­fræði­legum for­sendum þá verðum við að skilja þennan texta öðru­vísi.“

Gísli Marteinn benti þá á að Hall­grímur skrifar fal­lega um Guðberg í bók­inni, og Hall­grímur svar­aði því til að hann hefði einnig gert það í síð­ustu bók sinni. „Ég ætti kannski að fara að gera eitt­hvað annað í næstu bók. Þetta virkar alla­vega ekki.“

Umdeildur pistill 

Á meðal þess sem Guð­bergur skrif­aði var: „Nú kemur hver stór­fréttin á fætur annarri í jóla­bóka­flóð­inu: Hall­grími Helga­syni rit­höf­undi kvað hafa verið nauðgað, í nýrri bók, með þeim afleið­ingum að við samn­ingu hennar hafi eins­konar sveskju­steinn (kannski í lík­ingu við stein­barn Laxness?) gengið niður af honum úr sál­inni eða földu móð­ur­lífi í eins­konar homma­skáp í skrokknum.“

„Honum yrði tekið opnum örmum í Konukoti“

Þá segir hann Hallgrím enga ljós­mynda­fælu heldur það sem í útlöndum sé kallað mynda­tott­ara, „svo þjóðin hefur drukkið í sig útlit hans. Þess vegna sagði kvik­indi: Hvaða kyn­vill­ingur hefur haft svona slæman smekk? Hefði ekki verið eins gott að fara upp á marglyttu og að fást við sak­lausa þjó­hnappa hans? Líklega mun hið sanna seint koma í ljós. Til þess þyrfti skáldið, að eigin sögn, að skrifa þús­und blað­síðna bók með brenn­andi efni við 1000 gráðu skap­andi hita. En þjóðin með sína heims­frægu samúð spyr: Hví kærir mað­ur­inn þetta ekki? Það er ekki of seint. Honum yrði tekið opnum örmum í Konukoti þar sem hann gæti „unnið í sjálfum sér“ eins og margir og margar til að end­ur­fæð­ast síðan með „miklum létti“.“

Pistillinn fjarlægður af netinu

Pistill­inn var væg­ast sagt umdeildur en fjallað var um hann á ýmsum miðlum, meðal ann­ars á Stund­inni. Á Vísi var umræð­unni lýst með þessum hætti: „Fjöl­margir áttu vart orð í eigu sinni af hneykslan ein­skærri í gær. En, tókst þrátt fyrir and­köf að koma reiði sinni og vand­læt­ingu á fram­færi.“ 

Í frétt Vísis voru dæmi tekin um ummæli sem höfðu verið látin falla um pistil Guðbergs. Meðal ann­ars var vitnað var í orð Krist­jáns B. Jón­as­sonar sem sagði á Facebook:„Og sem hommi, sem for­smáður og úthróp­aður maður spurði hann sig líka: Ef það að vera heil­steyptur þýðir líka að maður er alltaf að leika hinn rétt­sýna, hvaða hryll­ing er þá alltaf verið að breiða yfir? Við sjáum þessa afstöðu hans eig­in­lega alltaf best í þeim verkum sem hann þýddi á íslensku fremur en í þessum æsinga­skrifum í fjöl­miðla sem bein­línis er alltaf ætlað að vaða beint inn í umræð­una og gera allt vit­laust með gíf­ur­yrðum og djöf­ul­gangi.“

Í sömu frétt sagði rit­stjóri DV, Eggert Skúlason, að fáir pistla­höf­undar væru jafn áhuga­verðir og Guð­bergur. Þá var búið að fjar­lægja pistil­inn af vef DV en Eggert sagði það vera vegna þess að fólk ætti að kaupa blaðið til að lesa pistil­inn. „Ég sem rit­stjóri DV vil að fólkið kaupi blaðið og lesi það, en ekki efnið sem þar birt­ist á net­inu. Við viljum selja fólki pistil­inn hans. Þetta hefur ekk­ert með inni­hald eða umræðu að gera.“

„Við viljum selja fólki pistil­inn hans“

Eggert sagði að ekki stæði til að reka Guðberg. „Nei, það stendur alls ekki til að reka Guðberg, fáir pistla­höf­undar eru eins áhuga­verðir í dag og Guð­bergur Bergsson og oftar en ekki sem pistlar hans vekja umtal og sitt sýn­ist hverjum. Guð­bergur heldur áfram að skrifa í DV og gerir blaðið okkar betur. Heldur betur.“

Samfélagsbyltingar hjálpuðu

Í sam­tali við Gísla Martein sagð­ist Hall­grímur hafa verið lengi að manna sig upp í að skrifa um nauðg­un­ina og opin­bera sig svona fyrir alþjóð. Bylt­ingar á sam­fé­lags­miðlum, eins og Beauty tips bylt­ingin, hafi hins vegar hjálpað honum, þar hafi hann séð að þegar fólk stígur fram með svona sögur fær það fyrst og fremst stuðn­ing. „Það hjálp­aði mér.“

Í bók­inni lýsir hann því þegar hann í sak­leysi sínu þáði auka­rúm á hót­el­her­bergi ókunn­ugs fólks þegar hann var á ferða­lagi í Flórens á náms­ár­unum. Þegar Hall­grímur hafði lagst til hvílu skreið ókunn­ugi mað­ur­inn nak­inn upp í rúm til hans og braut á honum. Hall­grímur var 22 ára gam­all þegar honum var nauðgað, en ofbeld­inu fylgdi djúp afneitun. Í sam­tali við Stundina sagði Hall­grímur að varn­ar­við­brögð sál­ar­innar hafi verið að láta eins og ekk­ert hefði gerst. Hann seg­ist hafa fundið fyrir skömm og reiði.

Nú eru 34 ár síðan þetta gerð­ist. Í kvöld sagð­ist hann ekki hafa getað sleppt því að skrifa um þetta atvik, fyrst hann ákvað að skrifa um þetta tíma­bil í lífi sínu. Um leið hafi hann vitað að hann myndi fá spurn­ing­una, gerð­ist þetta í alvöru? „Það væri nátt­úr­lega fárán­legt af mér að skálda þetta, því þetta er sjálfsævi­saga. Þá verð ég að segja já. Þar með er það komið út og það er gott fyrir mig að vissu leyti því þetta er ósýni­legur bak­poki sem ég er búinn að burð­ast með í gegnum lífið. Bakpoki sem aðrir kannski sjá, en ég hef ekki séð. Ég legg hann frá mér og til­finn­ingin er góð.“

Þá sagð­ist hann von­ast til þess að fleiri fylgdu í kjöl­farið og opn­uðu á ofbeldið sem þeir hafa verið beittir. Hann hafi fengið kveðjur frá mönnum sem hafa lent í því sama. Áður en bókin kom út ræddi hann þetta við nokkra og þá kom á dag­inn að tveir af þremur höfðu lent í þessu sjálfir.

Á sjálf svona sveskjustein

Með Hall­grími í sett­inu voru Halldóra Geir­harðs­dóttir, leik­kona, og Margrét Erla Maack, dag­skrár­gerð­ar­kona. Halldóra tók undir þetta og sagð­ist eiga svona sveskju­stein eins og hann. „Ég fór í sál­fræði­tíma 25 ára gömul. Það sem ég tal­aði um við fyrsta sál­fræð­ing­inn minn var þetta mál sem ég á frá því að ég er lítil, en hann ýtti því bara til hliðar því hann hafði ekki menntun eða bak­land til að hann gæti tek­ist á við þetta með mér.“

Sem betur fer búi yngri kyn­slóðir búi við meiri menntun um afleið­ingar kyn­ferð­is­of­beldis og úrvinnslu á því. 

„Það sem ég tal­aði um við fyrsta sál­fræð­ing­inn minn var þetta mál sem ég á frá því að ég er lítil, en hann ýtti því bara til hliðar“

Þá var hún mjög hugsi yfir skrifum Guðbergs og sagð­ist ekki vita hvað ætti að gera við þessa orð­ræðu.

„Má kúka svona á mat­ar­borðið hjá fólki? Við getum ekki látið eins og það hafi ekki gerst, en ein­hvern veg­inn þarf að þrífa eða er það bara svona, eða já, ég veit hrein­lega ekki hvað á að gera. Þetta fór inn á svona ofbeld­is­stað.

Undir hverju höfum við setið fleiru? Er hann bara með efsta stig af obeldi í þessum texta, efsta stig af því sem við höfum verið að leyfa okkru segja og tala á net­inu og pakkar þessu svo flott inn því hann er svo intellectual. Við höfum gefið honum svo mörg prik í gegnum tíð­ina því ég segi að Guð­bergur breytti lífi mínu þegar ég las bók eftir hann,“ sagði Halldóra.

Skynjar sjálfshatur

Þá sagð­ist hún einnig velta því fyrir sér hvaðan þessi skrif spretta. „Maður fer bara að hug­leiða í hvaða ofbeldi lenti hann til þess að hann búi yfir svona miklu sjálfs­hatri. Mann­eskja sem skrifar svona, hún er fyrst og fremst full af sjálfs­hatri, mann­eskja sem umber ekki annarri mann­eskju að segja sög­una sína og tala um ein­hver tíma­bil lífs­ins í mildi, sem ég ímynda mér að þú gerir gagn­vart þér. Þú ert að sætt­ast við ein­hvern kafla í lífi þínu,“ sagði hún og leit á Hallgrím. „Það segir mér að hann hefur ekki farið mildum höndum um eigið líf. Svona sé ég þetta. Ég held að hann muni aldrei skrifa þessa sögu. Ég skynja bara mikið sjálfs­hatur.“

Síðan bætti hún því við að það væri engin ástæða til þess umbera svona orð­ræðu. „Pökkum við ofbeldi inn í fal­lega orð­ræðu? Hvað eigum við að vera lengi þarna? Nei, við viljum annað sam­fé­lag þar sem við nálg­umst hvort annað af mildi og berum virð­ingu fyrir þeim sköp­un­ar­krafti sem kemur í gegnum hvern og lista­mann, af því að það er það sem Hall­grímur er. Við verðum að treysta hans inn­sæi. Þetta er saga sem hann þurfti að segja.“