Erlendar rann­sóknir gefa til kynna að um 1 pró­sent kvenna verði fyrir geð­rofi eftir barns­fæð­ingu, fái svo­kall­aða fæð­ing­arsturlun, sem er alvar­leg­asta form geð­rösk­unar í kjöl­far fæð­ingar og lýsir sér meðal ann­ars í hegð­un­ar­trufl­unum, rang­hug­myndum eða ofskynj­unum. Ef hlut­fallið væri sam­bæri­legt hér á landi mætti gera ráð fyrir að um 40 konur á ári fari í geð­rof eftir fæð­ingu. Ekki eru til sam­ræmdar tölur fyrir Ísland en í Reykja­vík hafa á und­an­förnum árum 1 til 2 nýbak­aðar mæður verið lagðar inn á ári í geð­rofi. Þó verstu til­fellin virð­ist fá hér á landi, í sam­an­burði við erlendu rann­sókn­irnar, veikj­ast margar konur and­lega í kringum með­göngu og fæð­ingu. „Það eru til að mynda 50 pró­sent líkur á að konur sem greinst hafa með geð­hvörf veik­ist ef þær eru ekki í með­ferð í kringum með­göngu og fæð­ingu,“ bendir Anna María Jóns­dóttir geð­læknir á, sem starf­aði um ára­bil á Land­spít­al­anum en er í dag hjá Miðstöð for­eldra og barna. „Það birt­ist ekki endi­lega í geð­rofi en getur verið mjög alvar­legt engu að síður, jafn­vel birst í djúpu þung­lyndi og sjálfs­vígs­hættu.“

Henni og öðrum sér­fræð­ingum ber saman um að mik­il­vægt sé að grípa inní vand­ann sem fyrst, helst strax á með­göngu, enda ber­ist van­líðan móður til barns í móð­ur­kviði í gegnum streitu­kerfi hennar og hefur þannig bein áhrif á það. Heil­brigð­is­kerfið hefur ýmsar leiðir til að skima fyrir þeim konum sem eiga við and­leg veik­indi að stríða og veita þeim aðstoð. Fyrst ber að nefna heim­il­is­lækna, ljós­mæður og hjúkr­un­ar­fræð­inga á heilsu­gæslu­stöðvum, auk þess að sál­fræði­þjón­usta er þar veitt í vax­andi mæli. Langstærstum hluta kvenna sem þurfa aðstoð er sinnt á þessu stigi. Um 10-15 pró­sent af þeim fjöl­skyldum sem eru í vanda þurfa meiri þjón­ustu en heilsu­gæslan getur veitt og er þeim þá vísað í sér­hæfð­ari úrræði, oft á Miðstöð for­eldra og barna, þar sem mark­visst er unnið að því að efla geð­heilsu for­eldra og tengsl for­eldra og barna. Um tvö hund­ruð fjöl­skyldum var vísað þangað í fyrra og voru flestar til­vís­an­irnar frá Heilsu­gæslu höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Í alvar­leg­ustu til­vik­unum er fjöl­skyld­unum vísað á FMB teymi Land­spít­al­ans.