Stefán Karl Stef­áns­son vakn­aði á skurð­ar­borð­inu eftir eina flókn­ustu aðgerð sem hægt er að gera á manns­lík­am­anum með þau skila­boð að nú þyrfti hann að lækna sig sjálfur.  

Stein­unni Ólínu Þor­steins­dóttur, eig­in­konu hans, leið sem hún stæði við hyl­dýpi. Eftir grein­ing­una eru þau elt af skugga. En þau hafa sínar aðferðir til að bægja honum frá. Þau hafa tek­ist á við áfallið með þeim verk­færum sem þau hafa til­tæk: Hrein­skiptni, sann­leik­ann og húmor­inn, og svo barst þeim liðs­auki frá þjóð­inni. Áfallið hefur svipt þau ein­hverju og veitt þeim annað. Þau fengu nýja sýn á tím­ann, nauð­syn­ina, kær­leik­ann og til­gang­inn, og öðl­uð­ust sterk­ari tengsl við fólk. 

„Þetta end­ur­skil­greinir allt,“ segir Stefán Karl.  

Nánast allt hafði gengið upp hjá Stefáni og Stein­unni þar til áfallið skall á. Hann far­sæll leik­ari með spír­andi drauma um bylt­ing­ar­kennda græn­met­is­ræktun og hún að byggja upp gagn­rýn­inn frétta­vef. 

Veik­indin birt­ust Stein­unni einn dag­inn þegar hún horfði í augun á Stefáni. Hann var með gul augu, sem reynd­ist vera ein­kenni og afleið­ing sjald­gæfs gall­ganga­krabba­meins sem dregur mik­inn meiri­hluta þeirra sem veikj­ast til dauða. 

Stefán Karl og Steinunn tala um hvernig hrein­skilni og opin umræða er for­senda lækn­ingar hvort sem kemur að krabba­meini eða þjóð­fé­lags­meini, hvernig skömminni vegna veik­inda og fátæktar er skilað og kraftur sóttur í stað­inn, hvernig stað­reyndir eru þeirra trú og kær­leikur fjöld­ans stað­geng­ill guðs. 

Yfirskilvitlegt að finna samhug þjóðarinnar

„Þetta er næst því sem ég hef upp­lifað eitt­hvað yfir­skil­vit­legt,“ segir Steinunn Ólína. „Þegar ég gekk um göt­urnar fannst mér eins og ég væri í ein­hverjum vernd­ar­hjúp. Mér fannst eins og það væri haldið utan um mig. Vel­vilj­inn, mér fannst hann áþreif­an­legur. Bara eins og ein­hver hefði breitt yfir mig teppi.“

„Þetta er Guð,“ segir Stefán Karl. 

„Nei, þetta er bara kær­leikur,“ segir hún. „Og sam­hugur.“

„Einhver myndi segja: Þetta er Guð. En við megum ekki hengja það á ein­hvern Guð,“ segir hann. „Við verðum að axla þá ábyrgð sjálf.“ 

„Þetta eru gerðir mann­anna, að koma vel fram við náung­ann, að sýna honum skiln­ing og hlýju,“ segir hún. 

Eftir að þau sögðu opin­ber­lega frá veik­ind­unum brást sam­fé­lagið við með sálu­hjálp handa þeim í kommenta­kerfum, í skila­boðum á Facebook og úti á götu. „Alls staðar þar sem ég kem. Menn hafa skrúfað niður rúð­una á rauðu ljósi og sagt: Ég sé að þú ert kom­inn út í umferð­ina. Góður! Gangi þér vel!“ Ég segi bara: „Já, takk!“ Og maður fer glaður á næsta fund. Það er mín áfalla­hjálp.“ 

Í miðj­unni á lífs­sýn Stein­unnar Ólínu og Stefáns Karls er að segja hlut­ina eins og þeir eru, að leita sann­leik­ans. Að upp­lýs­ingar séu uppi á borð­inu. Að ræða hlut­ina í stað­inn fyrir að afneita þeim. Að opna sig frekar en að loka sig af. 

„Hérna áður fyrr var skömm að vera veikur,“ segir Stefán Karl. „Skömm að vera veikur eins og það er skömm að vera fátækur í góð­æri. „Ertu aum­ingi?“ Þú ert hálfur maður, það er ekk­ert hægt að nota þig í vinnu. Þannig að það er ekk­ert skrítið að hérna áður hafi fólk verið að leyna veik­indum sínum. Því fólk getur verið dæmt af þeim.“ 

Ákvörð­unin um að greina opin­ber­lega frá veik­ind­unum var í raun óum­flýj­an­leg, en hún féll að gild­is­mati þeirra beggja. „Stefán var búinn að vera inniliggj­andi í tvo eða þrjá sól­ar­hringa þegar ég fékk fleiri en eina og fleiri en tvær sam­úð­ar­kveðjur. Fólk hélt að hann væri lát­inn, eða að hann væri við dauð­ans dyr. Ég var að lesa þessi skila­boð fyrir Stefán og hann sagði: „Veistu það, Steina, ég held að það sé bara miklu betra að við segjum frá því hvað er í gangi til þess að koma í veg fyrir frek­ari mis­skiln­ing. Og þess vegna ákváðum við að gera það,“ segir hún.

„Líka til að passa börnin okkar,“ segir hann.