Rík­is­stjórnin leggur til að gerðar verði breyt­ingar á frum­varpi félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra um almanna­trygg­ingar, meðal ann­ars að líf­eyr­is­greiðslur aldr­aðra og öryrkja hækki í 280 þús­und krónur um ára­mótin og upp í 300 þús­und krónur frá árs­byrjun 2018 auk þess sem 25 þús­und króna frí­tekju­mark verði sett á allar tekjur eldri borg­ara. Þetta var ákveðið á rík­is­stjórn­ar­fundi í gær, föstu­dag. 

Mynd: Wikimedia / Zinneke (CC license)

Daginn þar áður höfðu þrjár þing­konur stjórn­ar­and­stöð­unnar úr minni­hluta fjár­laga­nefndar, þær Oddný G. Harð­ar­dóttir for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar, Bjarkey Olsen Gunn­ars­dóttir úr Vinstri grænum og Bryn­hildur Pét­urs­dóttir úr Bjartri fram­tíð, lagt fram breyt­ing­ar­til­lögu við frum­varp Bjarna Bene­dikts­sonar til fjár­auka­laga fyrir árið 2016 þess efnis að gert yrði ráð fyrir aft­ur­virkri hækkun bóta, líf­eyris og tekju­trygg­ingar.

Þannig var þegar orðið ljóst þegar rík­is­stjórnin fund­aði í gær að þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins og Fram­sókn­ar­flokks­ins yrði stillt upp við vegg vegna kjara­mála aldr­aðra og öryrkja rétt fyrir þing­lok. Enn liggur ekki fyrir hvenær þing­störfum lýkur, en gengið verður til þing­kosn­inga þann 29. októ­ber. 

Í yfir­lýs­ingu sem rík­is­stjórnin sendi frá sér í gær er lagt til að eft­ir­far­andi breyt­ingar verði gerðar á frum­varp­inu um breyt­ingar á lögum um almanna­trygg­ingar, lögum um félags­lega aðstoð og lögum um mál­efni aldr­aðra:

– Eldri borg­urum sem halda einir heim­ili verði tryggðar 300 þús­und krónur á mán­uði frá 1. jan­úar 2018, enda hafi þeir ekki aðrar tekjur sem hafa áhrif á fjár­hæð bót­anna. Bæturnar hækki í 280 þús­und krónur um næstu ára­mót. Seinna á árinu 2018 mun kaup­trygg­ing á vinnu­mark­aði einnig ná 300 þús­und krónum sam­kvæmt kjara­samn­ingum á almennum vinnu­mark­aði. 

– Fram­færslu­við­mið öryrkja verði jafn­framt 300 þús­und krónur á mán­uði frá sama tíma. 

– Frí­tekju­mark verði sett á allar tekjur eldri borg­ara, hvort heldur sem er líf­eyr­is­sjóðs­tekjur, atvinnu­tekjur eða fjár­magnstekjur. Frí­tekju­markið, sem und­an­þegið er við útreikn­ing bóta, verði 25 þús­und krónur. Þessi breyt­ing sam­svarar 25 þús­und króna aukn­ingu ráð­stöf­un­ar­tekna hjá stærstum hluta eldri borg­ara umfram það sem gert var ráð fyrir í frum­varp­inu. 　

– Hækkun líf­eyr­i­s­töku­ald­urs verði hraðað um 12 ár. Hækkun lág­marks­líf­eyr­i­s­töku­ald­urs úr 67 árum í 70 ár eigi sér þannig stað á 12 árum en ekki 24 árum eins og áður var ráð­gert. 　

Fram kemur að þessar breyt­ingar leiði til mik­illar hækk­unar á bótum almanna­trygg­inga á næstu tveimur árum. „Til dæmis munu bætur eldri borg­ara sem býr einn og hefur engar aðrar tekjur hækka úr 247 þús­und krónum árið 2016 í 300 þús­und krónur árið 2018, eða um 22%. Bætur eldri borg­ara með 150 þús­und króna líf­eyr­is­tekjur munu hækka úr 142 þús­und krónum árið 2016 í 229 þús­und árið 2018, eða um 61%,“ segir í til­kynn­ing­unni þar sem greint er frá því að árlegur við­bót­ar­kostn­aður rík­is­sjóðs vegna þess­ara breyt­inga sé áætl­aður um 4,5 millj­arðar króna sem bæt­ist við þær 5,0 til 5,5 millj­arða króna sem voru áætluð kostn­að­ar­á­hrif frum­varps um almanna­trygg­ingar.

Mynd: Pressphotos.biz

Sigríður Ingi­björg Inga­dóttir, þing­kona Sam­fylk­ing­ar­innar og for­maður vel­ferð­ar­nefndar Alþingis, bregst harka­lega við til­lög­unum á Facebook og skrifar: 

Ég brjáluð yfir til­lögum rík­is­stjórn­ar­innar í almanna­trygg­ingum. Þau segj­ast ætla að hækka greiðslur til eldri borg­ara upp í 280.000 kr. en eru bara að plata. Vissu­lega hækka örfáir í þessa fjár­hæð en aðferðin er svo svíns­leg að það er bara um 1 nýr millj­aður sem fer í þessa aðgerð. Á sama tíma auka þau skerð­ingar á eldri borg­ara sem búa einir í 56,9% og auka á krónu á móti krónu skerð­ingar öryrkja. En kerfið er svo flókið að þau halda að þau kom­ist upp með þetta!

Björgvin Guð­munds­son, for­maður kjara­nefndar Félags eldri borg­ara, bregst einnig harka­lega við til­lögum rík­is­stjórn­ar­innar. Hann skrifar á vef­síðu sinni:

Í dag er í gildi 109 þús­und króna frí­tekju­mark á mán­uði vegna atvinnu­tekna aldr­aðra. Samkvæmt frum­varpi félags­mála­ráð­herra á að fella þetta frí­tekj­mark niður og i stað­inn á að koma 45% skerð­ing­ar­hlut­fall við útreikn­ing líf­eyris almanna­trygg­inga. Í frum­varp­inu kemur fram útreikn­ingur sem leiðir í ljós,að skerð­ing líf­eyris almanna­trygg­inga eykst veru­lega vegna atvinnu­tekna vegna þess­ara nýju reglna. Nú þyk­ist rík­is­stjórnin vera að bæta úr þessu með þvi að til­kynna 25 þús­und króna frí­tekju­mark vegna atvinnu­tekna! M.ö.o: Í stað 109 þús­und króna frí­tekju­marks á að koma 25 þús kr frí­tekju­mark. Það sér hver maður,að þetta er gagns­laust. Það fer eng­inn eldri borg­ari út að vinna upp á þessi býti. Skerð­ingin heldur áfram og við það bæt­ist skatta­skerð­ingin. Atvinnu­tekj­urnar væru rétt rúm­lega fyrir kostn­aði við að koma sér að og frá vinnu­stað. Ef rík­is­stjórnin vill gera eitt­hvað raun­hæft til þess að stuðla að atvinnu­þátt­töku eldri borg­ara ætti hún að ákveða strax að gera líf­eyri almanna­trygg­inga skatt­frjálsan eins og er í Noregi. 25 þús­und króna frí­tekju­mark vegna atvinnu­tekna er brand­ari og skiptir engu máli fyrir eldri borg­ara.

Félag eldri borg­ara virð­ist þó telja að til­lögur rík­is­stjórn­ar­innar séu skref í rétta átt og til marks um að stað­festa félags­ins hafi borið árangur:

Ellen Calmon, for­maður Öryrkja­banda­lags Íslands, segir hins vegar í sam­tali við RÚV að örorku­líf­eyr­is­þegar með litla starfs­getu hafi engan fjár­hags­legan ávinn­ing af hækkun á grunn­fram­færslu til öryrkja, enda muni hækk­unin aðeins ná til þeirra sem fái sér­staka fram­færslu­upp­bót.

Mynd: Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn á Facebook

Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, fjallar um til­lögur rík­is­stjórn­ar­innar í bréfi sem hann sendi flokks­mönnum í gær. Segir Bjarni að hann sjálfur og Eygló Harð­ar­dóttir hafi átt frum­kvæði að til­lög­unni á rík­is­stjórn­ar­fund­inum:

Höf­uð­skylda okkar allra er að hlúa að þeim sem minna mega sín og aðstoða þá sem hjálpar eru þurfi. Fyrir þing­inu liggur frum­varp um breyt­ingar á almanna­trygg­ingum. Á fundi rík­is­stjórn­ar­innar í dag var sam­þykkt, að til­lögu minni og félags­mála­ráð­herra, að leggja til veru­legar breyt­ingar á mál­inu. Við lögðum til að komið verði á frí­tekju­marki að fjár­hæð 25.000 kr. vegna allra tekna auk þess sem lág­marks­bætur hækki í 280.000 kr. um næstu ára­mótin og 300.000 kr. 1. jan­úar 2018.