Sú yfir­lýs­ing for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins að for­ræði á kröfu­gerð og fram­setn­ingu hennar í málum gegn rík­inu liggi hjá rík­is­lög­manni frekar en stjórn­vald­inu sem bóta­kröfu er beint gegn gengur í ber­högg við túlkun umboðs­manns Alþingis á lögum um rík­is­lög­mann.

Eftir að fjallað var um varnir íslenska rík­is­ins vegna bóta­kröfu Guðjóns Skarp­héð­ins­sonar, eins hinna sýkn­uðu í Guð­mundar- og Geir­finns­málum, á föstu­dag birt­ist yfir­lýs­ing á vef stjórn­ar­ráðs­ins þar sem segir meðal ann­ars: „Að gefnu til­efni vill for­sæt­is­ráðu­neytið árétta að rík­is­lög­maður ann­ast vörn í einka­málum sem höfðuð eru gegn rík­inu og hefur almennt for­ræði á kröfu­gerð og fram­setn­ingu hennar.“

Þetta sjón­ar­mið sam­rým­ist ekki afstöðu umboðs­manns Alþingis sem fram kom í ábend­inga­bréfi sem emb­ættið sendi heil­brigð­is­ráð­herra árið 2014 vegna máls 7326/2013 þar sem deilt var um hlut­verk rík­is­lög­manns og ann­arra stjórn­valda þegar bóta­kröfum er beint að rík­is­sjóði.

Að mati umboðs­manns Alþingis liggur ákvörð­un­ar­vald um hvort bóta­skylda sé við­ur­kennd í ein­stökum til­vikum hjá því stjórn­valdi sem bóta­kröfu er beint að þótt rík­is­lög­maður kunni að veita stjórn­völdum ráð­gjöf vegna slíkra mála.

Þá hafa stjórn­völd for­ræði á kröfu­gerð, rök­semdum og ágrein­ings­at­riðum þegar mál fara fyrir dóm­stóla og geta ákveðið hvaða máls­á­stæður þau bera fyrir sig í slíkum málum. Er það æðsti hand­hafi stjórn­sýslu­valds á hverju mál­efna­sviði sem fer með ákvörð­un­ar­vald um þessa hags­muni rík­is­valds­ins.

Yfir­stjórn emb­ættis rík­is­lög­manns var flutt frá fjár­mála­ráð­herra til for­sæt­is­ráð­herra árið 1999. Í grein­ar­gerð frum­varps sem þá varð að lögum kemur fram að emb­ætti rík­is­lög­manns sæki „fyr­ir­mæli um rekstur máls til þess ráð­herra, sem hverju sinni er í fyr­ir­svari fyrir rík­is­valdið“.