Aukið frelsi til þungunarrofs geti skapað „enn meiri og alvarlegri geðrænan vanda“

Björk Vil­helms­dóttir, félags­ráð­gjafi og fyrr­ver­andi borg­ar­full­trúi, segir dæmi um að konur fari í þung­un­ar­rof vegna geð­rænna erf­ið­leika ótt­ast að verið sé að „búa til enn meiri og alvar­legri geð­rænan vanda við slíkar aðstæður“ með því að heim­ila þung­un­ar­rof til loka 22. viku með­göngu.

Í frum­varpi Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra til laga um þung­un­ar­rof er lagt til, í sam­ræmi við til­lögur ljós­mæðra og fæð­ing­ar­lækna, að konum verði tryggt sjálfs­for­ræði og fullt ákvörð­un­ar­vald um hvort þær ala barn fram að lokum 22. viku með­göngu óháð því hvað liggur að baki ákvörð­un­inni. Eftir tíma­markið verður heim­ilt að fram­kvæma þung­un­ar­rof ef lífi þung­aðrar konu er stefnt í hættu við áfram­hald­andi þungun eða ef fóstur telst ekki líf­væn­legt til fram­búðar.

Björk Vil­helms­dóttir tjáir sig um málið á Facebook í dag en hún telur alltof gengið „að bjóða upp á þung­un­ar­rof þar til fóstur er orðið líf­væn­legt utan móð­ur­kviðar“.

Spyr hvort veittur verði fæðingarstyrkur vegna áfalls við þungunarrof

„Ég var félags­ráð­gjafi á Kvenna­deild Land­spít­al­ans í 5 ár og veit að að þegar konur missa fóstur langt gengar með, þ.e. meira en 18 vikur, þá hafa þær þurft að fæða fóstrin. Það hefur reynst mörgum konum gríð­ar­legt áfall að ganga í gegnum slíka fæð­ingu. Mér sýn­ist ekk­ert hafa verið fjallað um þessi áföll sem geta leitt af síð­búnu þung­un­ar­rofi og finnst það mjög miður. Vegna þess­ara áfalla hefur verið veittur réttur til fæð­ing­ar­styrks í 2 mán­uði ef kona missir fóstur eftir 18 vikna með­göngu. Rétt­ur­inn er enn meiri eða 3 mán­uðir fyrir hvort for­eldri eftir and­vana fæð­ingu eftir 22. vikna með­göngu. Hvernig eigum við að fara með mál kvenna sem óska eftir þung­un­ar­rofi eftir 18 vikna með­göngu. Verður þá til réttur til fæð­ing­ar­styrks, svo heil­brigð­is­kerfið geti aðstoðað kon­una eftir áfallið sem varð við þung­un­ar­rofið?“

Þá víkur hún að geð­rænum erf­ið­leikum og þung­un­ar­rofi: „Einnig vil ég minna á að stundum fara konur í þung­un­ar­rof vegna geð­rænna erf­ið­leika svo sem þung­lyndis. Þung­lyndi er þess eðlis að þegar það er hvað erf­ið­ast er ómögu­legt fyrir hinn þung­lynda að sjá að lífið geti orðið betra og að bata sé mögu­leiki. Við þær aðstæður er nær­tækt að fara í þung­un­ar­rof. En ekki myndi ég vilja með­höndla konu sem hefur farið í síð­búið þung­un­ar­rof og fætt fóstur, þegar hún hefur náð bata af þung­lynd­inu. Ég held að við værum að búa til enn meiri og alvar­legri geð­rænan vanda við slíkar aðstæður ef leyfa á þung­un­ar­rof til loka 22. viku.“

Hún full­yrðir að núver­andi tíma­mörk hafi „nán­ast aldrei verið til vand­ræða“ og segir „frá­leitt sé að bjóða upp á almenn rétt­indi til þung­un­ar­rofs þar til barn getur lifað utan móð­ur­kviðar.“

Fagfólk gagnrýndi 18 vikna markið

Í upp­haf­legum frum­varps­drögum Svan­dísar Svav­ars­dóttur var miðað við 18 vikna tíma­mark. Þetta var gagn­rýnt harð­lega af fag­fólki, t.d. af Félagi íslenskra fæð­ingar- og kven­sjúk­dóma­lækna sem benti á að með því væri í raun „lagt til að réttur kvenna til þung­un­ar­rofs vegna mjög alvar­legra fóst­ur­vanda­mála þar sem fóstur væri líf­væn­legt væri tak­mark­aður miðað við núgild­andi lög“.

Land­spít­al­inn tók í sama streng og benti á að með 18 vikna mark­inu væri lokað fyrir þann mögu­leika að konur geti valið að enda með­göngu t.d. vegna klof­ins hryggjar, vatns­höf­uðs, litn­inga­frá­vika, hjarta­galla og margra fleiri vanda­mála sem leiddu til fæð­ingar barna sem lifðu með fötlun, lík­am­lega eða and­lega. Ekki væri hægt að greina mörg þess­ara frá­vika fyrr en eftir 18 vikur  og að und­an­far­inn ára­tug hefðu á milli 7 og 10 konur á ári rofið þungun vegna galla sem greindust við 20 vikna fóst­ur­grein­ingu, stundum þrátt fyrir góðar lífslíkur fóst­urs­ins eða jafn­vel miklar líkur á lífi með marg­hátt­uðum aðgerðum og mik­illi aðstoð og skertum lífs­gæðum fyrir barnið. Taldi spít­al­inn hag þessa hóps kvenna og for­eldra ekki tryggðan ef miðað yrði við 18 vikur.