Hvorki sjóðs­stýr­ing­ar­fyr­ir­tækið Stefnir né Fjár­mála­eft­ir­litið vissu að eign­ar­halds­fé­lag eig­in­konu Hreiðars Más Sig­urðs­sonar á Tortólu, Fultech, væri eign­ar­að­ili að sjóðnum Icelandic Travel Service Fund. Sjóð­ur­inn var stofn­aður árið 2011 og átti meðal ann­ars um tíma hlut í nátt­úruperlunni Þrí­hnúka­gíg sem á nokkrum árum hefur orðið einn af þekkt­ari ferða­manna­stöðum lands­ins. Stundin greindi frá eign­ar­haldi Tortólu­fé­lags­ins á hlut­deild­ar­skír­teinum í sjóðnum í síð­ustu viku. 

Eins og sagt var frá í grein blaðsins þá var umrætt Tortólu­fé­lagið Fultech flutt til Lúx­em­borgar í lok árs 2017 og sam­einað félag­inu Vinson Capital. Fultech átti þá ríf­lega 310 millj­óna króna eignir, eignir sem að lang­mestu leyti voru umræddur sjóður Stefnis. 

Stefnir vissi ekki um eigendurna

Sjóð­ur­inn Icelandic Travel Service Fund var upp­haf­lega stofn­aður árið 2011, að beiðni Banque Havil­l­and í Lúx­em­borg, en sá banki var stofn­aður á rústum gamla Kaup­þings í Lúx­em­borg. Þetta segir Flóki Hall­dórs­son, fram­kvæmda­stjóri Stefnis, við Stundina: „Við fáum fyr­ir­spurn frá Banque Havil­l­and um hvort við getum sett á lagg­irnar sjóð sem fjár­fest getur í ferða­þjón­ustu á Íslandi. Fram­lagið yrði fyrst frá Banque Havil­l­and, safn­reikn­ingi þar. Við sögðum bara að við myndum setja upp reglur fyrir sjóð­inn og skipa þyrfti fjár­fest­inga­ráð fyrir hann.“  

 „Nei, við vitum það ekki“

Safn­reikn­ingar virka þannig að raun­veru­legir eig­endur fjár­mun­anna á bak við reikn­ing­inn eru ekki opin­berir. Flóki segir að for­svars­menn Stefnis hafi ekki vitað hvaða fjár­festar hafi verið á bak við sjóð­inn. „Nei, við vitum það ekki. Þetta er svo­kall­aður safn­reikn­ingur Banque Havil­l­and sem upp­haf­lega fjár­festir þarna,“ segir Flóki en eins og hann segir þá var það Banque Havil­l­and sem var upp­haf­lega í fyr­ir­svari fyrir við­skipta­menn­ina á bak við fjár­fest­ing­una. Flóki segir að mein­ingin hafi svo verið að sjóð­ur­inn ætti að stækka en af því varð ekki. 

Alveg ljóst er því að Stefnir vissi ekki að það væri eig­in­kona Hreiðars Más sem væri á bak við fjár­mun­ina í umræddum sjóði: „Þessir safn­reikn­ingar eru þannig að við sjáum ekki hverjir við­skipta­vinir erlendra fjár­festa sem fjár­festa hjá okkur eru. Við göngum bara úr skugga um að um sé að ræða fag­fjár­festa og gerum ráð fyrir að erlenda fjár­mála­fyr­ir­tækið hafi stað­fest þá sem fag­fjár­festa […] Við áttum einn mann í fjár­fest­ing­ar­ráði sjóðs­ins og Banque Havil­l­and átti tvo að mig minnir en þetta fjár­fest­ing­ar­ráð hefur ekki hist í mörg ár.“

Erfitt að rekja eign­ar­haldErfitt getur verið stofn­anir eins og FME, sem Unnur Gunn­ars­dóttir stýrir að rekja eign­ar­hald á hlut­deild­ar­skír­teinum sjóða. Stofn­unin þarf að hafa ástæður til að kalla eftir upp­lýs­ingum um slíkt eign­ar­hald.

FME spurði ekki um sjóðinn

Í svörum frá Fjár­mála­eft­ir­lit­inu um eft­ir­lit stofn­un­ar­innar með fjár­fest­ingum í sjóðum eins og Icelandic Travel Service Fund kemur fram að ekki sé óskað eftir því að fá nöfn eig­enda hlut­deild­ar­skír­teina í sjóðum. FME segir hins vegar að stofn­unin geti kallað eftir þessum upp­lýs­ingum um ein­staka sjóði: „Fjár­mála­eft­ir­litið óskar ekki eftir upp­lýs­ingum um eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina í reglu­bund­inni gagna­öflun Fjár­mála­eft­ir­lits­ins. Fjár­mála­eft­ir­litið hefur hins vegar heim­ild til að kalla eftir öllum gögnum og upp­lýs­ingum hjá þeim aðilum sem lögin taka til ef stofn­unin telur þau nauð­syn­leg vegna eft­ir­lits­ins. Fjár­mála­eft­ir­litið hefur kallað eftir upp­lýs­ingum um eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina sjóða í sér­tækum athug­unum,“ segir í svari frá Sigurði Val­geirs­syni, upp­lýs­inga­full­trúa FME. 

Fjár­mála­eft­ir­litið getur hins vegar ekki greint frá því hvort óskað hafi verið eftir upp­lýs­ingum um hlut­hafa þessa til­tekna sjóðs: „Í svari okkar við síð­ustu spurn­ingu sögðum við að Fjár­mála­eft­ir­litið hefði kallað eftir upp­lýs­ingum um eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina sjóða í sér­tækum athug­unum. Við gefum hins vegar ekki upp­lýs­ingar um ein­staka aðila hvað þetta varðar. Við getum því ekki svarað þess­ari spurn­ingu.“

Miðað við það að Stefnir bjó ekki yfir upp­lýs­ingum um eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina í Icelandic Travel Service Fund þá virð­ist vera ljóst að FME hafi ekki heldur kallað eftir þessum upp­lýs­ingum enda hefur ekki komið fram að ástæða hafi verið til þess. . Miðað við upp­lýs­ing­arnar frá FME og Stefni þá er einnig mögu­legt að FME hefði þurft að biðja Banque Havil­l­and í Lúx­em­borg um upp­lýs­ingar um eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina í sjóðnum ef svo hefði borið undir.  Öðru máli gegnir ef til dæmis Kvika eða annar íslenskur  væri skráður fyrir umræddum safn­reikn­ingi því þá gæti FME leitað beint til við­kom­andi banka eftir upp­lýs­ingum. 

Fé komið leynilega og löglega til landsins

Málið sýnir vel hversu auð­velt það getur verið fyrir aðila, sem ekki vilja sjálfir vera skráðir fyrir til­teknum eignum á Íslandi, að koma bak­dyra­megin inn í íslenskt við­skipta­líf  með notkun á sjóðum, safn­reikn­ingum, erlendum fjár­mála­fyr­ir­tækjum og eftir atvikum aflands­fé­lögum í Lúx­em­borg eða skatta­skjóls­fé­lögum á Tortólu. Íslenskar eft­ir­lits­stofn­anir eiga ekki auð­velt með að kort­leggja slíkt dulið eign­ar­hald og er því lík­legra en ekki að það komi aldrei í ljós.  Með þessum hætti geta aðilar sem eiga fé erlendis komið því inn í landið með lög­legum hætti án þess að það veki athygli.