G

eir H. Haarde, fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra og núver­andi sendi­herra Íslands í Washington, hélt því fram í Kast­ljóss­þætti um hrunið að hann hafi verið „sýkn­aður af öllum efn­is­legu ákæru­at­riðum, eins og þú sagðir, öllum alvar­leg­ustu atrið­unum“. Þetta kemur illa heim og saman við dóm Lands­dóms þar sem Geir var sak­felldur fyrir stjórn­ar­skrár­brot og stór­fellt gáleysi í aðdrag­anda hruns­ins. 

Þegar vikið var að Lands­dóms­mál­inu í Kast­ljósi full­yrti spyrill rang­lega að Geir hefði verið sak­felldur fyrir það eitt „að halda ekki fund­ar­gerðir“. Hið rétta er að Geir var sak­felldur fyrir brot gegn 17. gr. stjórn­ar­skrár lýð­veld­is­ins um skyld­una til að halda ráð­herra­fundi um mik­il­væg stjórn­ar­mál­efni. 

Geir hefur áður sett fram stað­hæf­ingar sem eru á skjön við dóm­inn. „Það er sak­fellt fyrir eitt smá­at­riði í þessu og það meira að segja svo smá­vægi­lega að það er ekki refsað fyrir það. Og þetta smá­at­riði er forms­at­riði. Það er svo­kallað form­brot.“  Hins vegar kom skýrt fram í nið­ur­stöðu meiri­hluta Lands­dóms að sú hátt­semi Geirs að láta far­ast fyrir að hlíta fyr­ir­mælum 17. greinar stjórn­ar­skrár­innar varð ekki ein­göngu til þess að brotin væri form­regla, heldur stuðl­aði hún að því að ekki var á vett­vangi rík­is­stjórn­ar­innar mörkuð póli­tísk stefna til að takast á við þann mikla vanda sem Geir hlaut að vera ljós í febr­úar 2008. 

Í við­tal­inu við Geir sagði hann að ákvörðun Alþingis um að ákæra hann hefði ekki verið „góð leið til að gera upp hrunið“. Rætur dóms­máls­ins hefðu verið pólítísks eðlis. „Menn voru að reyna að hefna sín á gömlum pólítískum and­stæð­ingi og hans flokki,“ sagði Geir í við­tal­inu. Þá hélt því fram að með sýkn­un­inni hefði Lands­dómur hreinsað hann af áfell­is­dómum yfir honum sem fram komu í rann­sókn­ar­skýrslu Alþingis.

Þetta er athygl­is­verð túlkun í ljósi þess að í skýrslu rann­sókn­ar­nefndar er sér­stak­lega fjallað um að það hljóti að „veikja starf stjórn­valda veru­lega“ ef jafn mik­il­væg mál­efni og yfir­vof­andi efna­hags­hrun eru ekki rædd á vett­vangi rík­is­stjórnar. „Rétt er að benda á ákvæði 17. gr. stjórn­ar­skrár­innar í þessu sam­bandi. Samkvæmt þeim er skylt að ræða nýmæli í lögum og „mik­il­væg stjórn­ar­mál­efni“ á ráð­herra­fundum, eða rík­is­stjórn­ar­fundum eins og þeir kall­ast að jafn­aði,“ segir í kafla skýrsl­unnar um ábyrgð, mis­tök og van­rækslu. Var svo Geir dæmdur fyrir einmitt þetta í Lands­dómi, en ekki tald­ist sannað með óyggj­andi hætti að hann hefði brotið lög að öðru leyti.