Atkvæða­greiðsla utan kjör­fundar hjá emb­ætti Sýslu­manns­ins á höf­uð­borg­ar­svæð­inu vegna sveit­ar­stjórn­ar­kosn­inga fer ein­vörð­ungu fram í Smára­lind þrátt fyrir að Reykja­vík­ur­borg hafi boð­ist til að útvega hús­næði og Samtök sveit­ar­fé­laga á höf­uð­borg­ar­svæð­inu (SSH) hafi mót­mælt áformum sýslu­manns um að atkvæða­greiðslan færi aðeins fram á einum stað.

Þórólfur Hall­dórs­son sýslu­maður sendi Páli Guð­jóns­syni fram­kvæmda­stjóra SSH tölvu­póst þann 30. jan­úar síð­ast­lið­inn þar sem fram kom að sýslu­manns­emb­ættið myndi brátt hefja leit að „hús­næði sem mest mið­svæðis á höf­uð­borg­ar­svæð­inu“. Tók Þórólfur fram að atkvæða­greiðsla utan kjör­fundar hefði síð­asta haust farið fram í húsa­kynnum Sýslu­manns­ins á höf­uð­borg­ar­svæð­inu í Kópavogi og síðan flust yfir í Smára­lind, skammt frá sýslu­manns­skrif­stof­unni. „Vel tókst til með atkvæða­greiðsl­una og kusu fleiri utan kjör­fundar en nokkru sinni áður. Stað­setn­ing kjör­stað­ar­ins kann að hafa haft áhrif á kosn­inga­þátt­tök­una þó ekki verði full­yrt um það,“ segir í bréfi sýslu­manns. „Vegna skipu­lags utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­greiðsl­unnar og kostn­að­ar­mats er mik­il­vægt að afstaða sveit­ar­fé­lag­anna til þess hvernig að henni verður staðið liggi fyrir sem fyrst. Sjálf­sagt er að funda með stjórn SSH til að fara yfir þessi mál.“ 

Mynd: Áslaug Karen Jóhanns­dóttir

Stjórn SSH tók erindi sýslu­manns fyrir á fundi þann 12. febr­úar og bók­aði eft­ir­far­andi: „Stjórn SSH getur ekki fall­ist á né lagt til við sveit­ar­fé­lögin að ein­ungis einn kjör­staður verði í boði. Borg­ar­stjóri upp­lýsti og árétt­aði að af hálfu Reykja­vík­ur­borgar væri í boði aðstaða í Ráðhúsi Reykja­víkur vegna þessa.“ Borg­ar­ráð Reykja­víkur fjall­aði svo um málið þann 15. febr­úar og tók undir nið­ur­stöðu stjórnar SSH. Var sýslu­manni greint frá því að borgin gæti hjálpað til við að útvega aðstöðu, t.d. Ráðhúsið. 

Helga Björk Laxdal, skrif­stofu­stjóri borg­ar­stjórnar, ítrek­aði erindið þann 23. mars og benti á að Ráðhúsið væri ein­ungis tekið sem dæmi um mögu­legt hús­næði. „Ég óska því eftir, f.h. Reykja­vík­ur­borgar að fá upp­lýs­ingar um þarfa­grein­ingu sýslu­manns­ins á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og tíma­setn­ingar vegna mögu­legs kjör­staðar í Reykja­vík svo við getum sett vinnu af stað við að finna hent­ugt hús­næði.“

Engin viðbrögð við erindi borgarinnar

Í ljósi álykt­ana sýslu­manns um að stað­setn­ing kjör­staðar í síð­ustu þing­kosn­ingum kynni að hafa haft jákvæð áhrif á þátt­töku í utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­greiðslu sendi Páll Hilm­ars­son, sér­fræð­ingur á sviði töl­fræði og grein­ingar hjá Reykja­vík­ur­borg, sýslu­manns­emb­ætt­inu tölvu­póst þann 22. mars með upp­lýs­ingum um kjör­sókn.

Páll benti á að almennt hefði hlut­fall utan­kjör­fund­ar­at­kvæða af greiddum atkvæðum auk­ist jafnt og þétt frá 2003. Orðið hefði aukn­ing á öllu land­inu milli 2016 og 2017. „Mest var aukn­ingin í Suð­vest­ur­kjör­dæmi (3,6 pró­sentu­stig) og í Norð­aust­ur­kjör­dæmi (5.4). Ann­ars­staðar var aukn­ingin í kringum 1-1,5 pró­sentu­stig. Mögulega má skýra aukið hlut­fall utan­kjör­fund­ar­at­kvæða í Suð­vest­ur­kjör­dæmi með stað­setn­ingu kjör­staðar í Smára­lind. Það útskýrir þó ekki mikla aukn­ingu í Norð­aust­ur­kjör­dæmi,“ skrif­aði hann. 

„Þannig fór í raun aldrei neitt sam­tal fram“

Stundin hafði sam­band við Helgu Björk skrif­stofu­stjóra vegna máls­ins. „Þetta er ákvörðun sýslu­manns og sam­kvæmt lögum sér sýslu­maður um utan­kjör­fundar-atkvæða­greiðsl­una og ákveður þetta,“ segir hún.

Aðspurð hvort engin við­brögð hafi borist við erindi Reykja­vík­ur­borgar segir hún: „Nei, við fengum engin form­leg við­brögð. Að vísu lýsti full­trúi sýslu­manns yfir ákveðnum efa­semdum um Ráðhúsið en við bentum á að við værum til­búin að skoða hvaða hús­næði sem er og vera innan handar við að finna hús­næði.“

Hún segir að Reykja­vík­ur­borg hafi talið mik­il­vægt að atkvæða­greiðsla utan kjör­fund­ar­færi fram á fleiri en einum stað. „Við höfðum ýmsar hug­myndir um hvernig mætti koma til móts við kjós­endur en því miður fengum við engin við­brögð. Þannig fór í raun aldrei neitt sam­tal fram.“