Svan­hildur Hólm Vals­dóttir, aðstoð­ar­maður Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála­ráð­herra, segir að það hafi aldrei verið auð­velt að eign­ast sína fyrstu íbúð. Í færslu á Facebook síðu sinni fjallar hún um þær áhyggjur ungs fólks að erfitt sé að kaupa fyrstu íbúð og deilir reynslu sinni af fyrstu íbúð­ar­kaupum sínum með fyrri sam­býl­is­manni árið 1998.

„Við greiddum útborgun á einu ári og tókum lán fyrir rest, en á þeim tíma gat maður mest fengið 70% lán hjá Íbúða­lána­sjóði. Við bjuggum reyndar svo vel að við gátum fengið veð í húsi for­eldra minna og tekið líf­eyr­is­sjóðs­lán, en það var samt heil­mikil brekka að brúa bilið,“ skrifar Svan­hildur.

Vísar hún í grein eig­in­manns síns, Loga Berg­manns Eiðs­sonar frétta­manns, í Morg­un­blað­inu með yfir­skrift­inni „Hver sagði að þetta væri auð­velt?“. Logi skrifar að hann hafi séð unga konu á Twitter kvarta yfir að geta aldrei keypt sér íbúð, en gleðj­ast yfir að hafa keypt miða á tón­leika­há­tíðir í Danmörku og Englandi. „Auðvitað væri meiri­háttar ef það væri ekk­ert mál að kaupa sér íbúð og allir gætu það,“ skrifar Logi. „En það er ekki að fara að ger­ast. Aldrei.“

„Það kemur kannski ekki á óvart að ég er alveg sam­mála mann­inum mínum í þessu máli,“ skrifar Svan­hildur. „Það er heldur eng­inn að segja að það sé auð­velt að kaupa sér íbúð núna. Það er vesen, eins og það hefur alltaf verið og íbúðir kosta hvít­una úr aug­unum.“ Svan­hildur hefur verið aðstoð­ar­maður Bjarna frá 2013. Laun aðstoð­ar­manna ráð­herra eru nú um 1,2 milljón króna á mán­uði. Árið 1998, þegar hún keypti sína fyrstu íbúð, var hún hins vegar í námi og vann sam­hliða því, en keyrði um á tíu ára gömlum bíl.

Leigu- og kaupverð hækka umfram laun

Konráð S. Guð­jóns­son, hag­fræð­ingur Við­skipta­ráðs, bendir á í umræðum um grein Loga á Twitter að nú sé erf­ið­ara en áður að leigja eða kaupa íbúð. Leigu­verð og kaup­verð hafi hækkað mun hraðar en laun frá árinu 2016 og ungt fólk standi verr að vígi á hús­næð­is­mark­aðnum. Hann vísar jafn­framt í umfjöllun Arion banka, þar sem fram kemur að ungt fólk hafi setið eftir í kaup­mátt­ar­aukn­ingu und­an­far­inna ára­tuga. „Kostn­að­ur­inn við kom­ast inn (eiga fyrir útborgun) er mun hærri og ávöxt­unin af sparn­aði til að kaupa íbúð er minni,“ skrifar Konráð og segir vand­ann liggja þar.

Rík­is­stjórnin kynnti í síð­ustu viku fjár­mála­á­ætlun sína, en í henni dregst hús­næð­is­stuðn­ingur saman frá fjár­lögum árs­ins 2018 úr 13,4 millj­örðum niður í 11,7 millj­arða árið 2023. Þá segir í áætl­un­inni að „lélegt fjár­mála­læsi hjá almenn­ingi“ sé ein af helstu áskor­unum sem stjórn­völd standa frammi fyrir á sviði fjöl­skyldu­mála. Fjár­hags­vandi ungs fólks, meðal ann­ars tekju­lágra ein­stak­linga á leigu­mark­aði, bendi til þess að þörf sé á efl­ingu fjár­mála­læsis og auk­inni fjármálafræðslu í grunn- og fram­halds­skólum lands­ins.