For­stjóri Land­spít­al­ans, Páll Matth­í­as­son, hafnar algjör­lega öllum hug­myndum um að spít­al­inn verði tek­inn út af reglu­legum fjár­lögum. Óli Björn Kárason, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, flagg­aði slíkum hug­myndum í blaða­grein í vik­unni og vís­aði til skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar um Sjúkra­trygg­ingar Íslands, þar sem meðal ann­ars er fjallað um samn­inga við Land­spít­al­ann um fram­leiðslu­tengda fjár­mögnun. Páll seg­ist í svari til Stund­ar­innar full­kom­lega ósam­mála því. „Það sem nú hefur komið fram í grein Óla Bjarnar Kára­sonar er að að minnsta kosti sumir þing­menn sjá í þessum samn­ingi tæki­færi til einka­væð­ingar með því að færa lög­bundna þjón­ustu spít­al­ans í hendur einka­að­ila. Það stóð aldrei til og var aldrei til umræðu, eins og fram kemur í samn­ingi um fram­leiðslu­tengda fjár­mögnun, eða ásetn­ingur Land­spít­ala enda er starf­semi sjúkra­húss­ins bundin í lögum og verður ekki breytt nema þá með laga­breyt­ingu.“

Óli Björn vill frekari einkarekstur

Í umræddri blaða­grein lýsti Óli Björn því að hann teldi rétt að Land­spít­al­inn yrði tek­inn út af reglu­legum fjár­lögum og fjár­mögnun klínískrar þjón­ustu hans yrði „fram­leiðslu­tengd“. Jafn­framt lýsti Óli Björn því að nýta ætti einka­rekstur í mun meira mæli í heil­brigð­is­þjón­ust­unni.

Gerður var samn­ingur milli Sjúkra­trygg­inga Íslands og Land­spít­ala um fram­leiðslu­tengda fjár­mögnun, fyrst árið 2016 og svo aftur árið 2017. Með fyrri samn­ingnum átti að leiða í ljós þau áhrif sem breytt fjár­mögn­un­ar­að­ferð myndi hafa. Breytt fjár­mögnun átti að auka gagn­sæi þar sem þjón­ustan yrði kostn­að­ar­greind. Seinni samn­ing­ur­inn, sem gildir út árið 2019, byggir á sömu for­sendum og er mark­mið hans að tengja saman fjár­mögnun spít­al­ans og umfang þjón­ustu til að tryggja árang­urs­ríka heil­brigð­is­þjón­ustu og hag­kvæma nýt­ingu fjár­muna. Í skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar kemur fram að hafa beri í huga að samn­ing­ur­inn hafi ekki áhrif á umfang fjár­mögn­un­ar­innar, heldur ein­ungis form og fjár­magn sé ákvarðað á fjár­lögum hvers árs.

„Afstaða Óla Bjarnar er ekki síður ein­kenni­leg í ljósi þess að í umræddri skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar er sér­stak­lega ítrekað að samn­ingar Sjúkra­trygg­inga Íslands við einka­að­ila hafi hvorki leitt til hag­ræð­ingar né ann­ars ávinn­ings“ 

Stundin setti sig í sam­band við Pál Matth­í­as­son vegna skrifa Óla Bjarnar. Í svörum Páls kemur fram að Land­spít­al­inn hafi lengi bent á að aðlaga þurfi fjár­veit­ingar til spít­al­ans að þeirri eft­ir­spurn sem sé eftir þjón­ustu hans, hvort sem um er að ræða klíníska þjón­ustu, vís­inda­störf eða menntun.  „Það sem aðrar þjóðir hafa gert er að nota þessar raun­mæl­ingar á fram­leiðslu til að ákvarða fjár­fram­lög til ein­stakra sjúkra­húsa. Við höfum ítrekað kallað eftir því að hið sama væri gert hér hvað varðar Land­spít­ala, að fjár­fram­lög taki mið af eft­ir­spurn. Eft­ir­spurn eftir þjón­ustu hefur auk­ist geysi­lega síð­ustu ár, vegna mann­fjölg­unar og öldr­unar þjóð­ar­innar en líka vegna auk­innar byrði lang­vinnra sjúk­dóma og ann­arra þátta. Þetta hefur alls ekki end­ur­spegl­ast í fjár­lögum og það er auð­vitað óásætt­an­legt fyrir sjúk­linga og leiðir til þess að ekki er alltaf hægt að mæta eft­ir­spurn.“  

„Nei, alls ekki“

Páll seg­ist hins vegar alls ekki telja að taka beri Land­spít­ala út af reglu­legum fjár­lögum, hvorki varð­andi klíníska þátt­inn né aðra þætti. „Nei, alls ekki. Það sem við þurfum að hafa í huga er að sam­kvæmt lögum ber rík­inu að sjá til þess að almenn­ingur eigi rétt á bestu heil­brigð­is­þjón­ustu sem völ er á hverju sinni. Land­spít­ali er opin­ber stofnun og starf­semi hans er skil­greind í lögum. Það er því eðli­legt að fjár­mögnun hans sé sömu­leiðis ákvörðuð með lögum og það  kemur bein­línis fram í samn­ingnum, að ákvörðun fjár­fram­laga til spít­al­ans kemur fram á fjár­lögum. Það er hins vegar bæði nauð­syn­legt og æski­legt að geta stuðst við raun­mæl­ingar á fram­leiðslu þegar fjár­fram­lög eru ákveðin. Það er hægt að gera með samn­ingum, eða það sem ein­fald­ara væri, að reikna fjár­fram­lögin út frá slíkum raun­mæl­ingum þegar fjár­lög eru smíðuð“. 

Samningar við einkaaðila hafi einkaaðila hafi „hvorki leitt til hagræðingar né annars ávinnings“ 

Páll segir jafn­framt að Land­spít­al­inn hafi und­ir­ritað umræddan samn­ing við Sjúkra­trygg­ingar í þeirri trú að aðilar hafi verið sam­mála um að með honum gæf­ist tæki­færi til að tengja betur saman fjár­veit­ingar og fram­leiðslu, sjúk­lingum til hags­bóta. Hins vegar hafi aldrei staðið til að færa lög­bundna þjón­ustu í hendur einka­að­ila. „Það sem nú hefur komið fram í grein Óla Bjarnar er að að minnta kosti sumir þing­menn sjá í þessum samn­ingi tæki­færi til einka­væð­ingar með því að færa lög­bundna þjón­ustu spít­al­ans í hendur einka­að­ila. Það stóð aldrei til og var aldrei til umræðu. Það sem Óli Björn virð­ist sjá sem tæki­færi í þessum samn­ingi Land­spít­ala og Sjúkra­trygg­inga er að færa fé frá Land­spít­ala yfir til einka­að­ila og að með því fáist fram ein­hver hag­ræð­ing sem er þvert á ráð­legg­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar. Afstaða Óla Bjarnar er ekki síður ein­kenni­leg í ljósi þess að í umræddri skýrslu rík­is­end­ur­skoð­unar er sér­stak­lega ítrekað að samn­ingar Sjúkra­trygg­inga Íslands við einka­að­ila hafi hvorki leitt til hag­ræð­ingar né ann­ars ávinn­ings.“