„Þetta er eins spennandi og það gæti orðið,“ segir Hafsteinn Birgir Einarsson, doktor í stjórnmálafræði, sem stendur vaktina á kosningavöku RÚV í kvöld. Til marks um það voru fyrstu tölur úr Suðvesturkjördæmi hnífjafnar, 9.900 atkvæði fyrir já og 9.900 atkvæði fyrir já.
Framan af var nei-ið með yfirhöndina og sýnt var frá kosningavöku þar sem Halldór Benjamín Þorbergsson stóð sigurreifur á sviði, þar sem hann sagði að þegar vegferð nei hreyfingarinnar Áfram Ísland, þá hefði honum ekki órað fyrir því að þetta væri staðan tveimur mánuðum síðar. Hann varaði þó við því að nóttin væri ung og fólk mætti búast við því að vera lengi í þessu partíi. „Barátta Áfram Ísland hófst í mikilli brekku. Við vorum undir í öllum skoðanakönnunum,“ sagði hann, en alls hafi um 4.000 manns mætti á fundi hreyfingarinnar sem fram fóru víðsvegar um landið.
„Haldið ykkur fast, 19 aðilar hringdu meira en 400 símtöl, hver og einn“
Þá hafi verið lagt mikið í úthringiver. Á kjördag hafi 287 manns mætt til þess að hringja út og sá sem hringdi flest símtöl hringdi 700 símtöl á einum degi. „Haldið ykkur fast, 19 aðilar hringdu meira en 400 símtöl, hver og einn.“
Samtals hringdu þessir 20 einstaklingar, af 287, því minnst 8.300 símtöl í dag.
Gæti ekki staðið tæpara
Á miðnætti var já komið yfir með 51,2 prósent atkvæða, en búið var að telja um helming atkvæða í Reykjavík og minna á landsbyggðinni. Kannanir benda til þess að já sé sterkara í borginni en annars staðar á landinu. Allt bendir til þess að niðurstöður falli í takt við niðurstöður kannana.
Hafsteinn benti á að samkvæmt könnunum verði Reykjavík að vera sterkasta kjördæmi já til þess að það geti sigrað. Þegar fyrstu tölur þaðan bárust var hlutfallið 59,4%.
Samkvæmt líkani sem hann styðst við í kvöld mun það ekki duga til, nema önnur niðurstaðan verði sterkari en ráðgert var í öðrum kjördæmum.
„Þar var ég með áætlað að já-ið þyrfti að ná 63,5% þannig þar er þetta töluvert undir því sem það þyrfti að ná í Reykjavík norður“
„Miðað við væntingar þá verður Reykjavík norður að vera sterkasta kjördæmi já-sins. Þannig að þar var ég með áætlað að já-ið þyrfti að ná 63,5% þannig þar er þetta töluvert undir því sem það þyrfti að ná í Reykjavík norður. En þetta er auðvitað breytingum háð,“ sagði Hafsteinn.
Síðan á eftir að telja utankjörstaðaatkvæðin, sem erfitt er að lesa í fyrirfram.
„Þetta gæti varla staðið tæpara.“
Já undir viðmiðum
Allt bendir til þess að niðurstöður séu í takt við síðustu spár.
Í flestum kjördæmum eru tölurnar undir viðmiði fyrir já, bendir Hafsteinn á. Hins vegar er eitt kjördæmi sem sker sig úr, Norðvesturkjördæmi. „Það getur skipt máli úr hvaða kjörstað er verið að telja.“ Atkvæði sem greidd eru á Akureyri geti verið öðruvísi en atkvæði sem berast annars vegar úr kjördæminu.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins sem hefur verið þingmaður kjördæmisins, ræddi við RÚV. „Þetta er gríðarlega spennandi og virðist vera glettilega í takt við Gallup-könnunina stóru,“ sagði hann en tók fram að fólk þyrfti væntanlega að vaka langt fram á nótt áður en lokaniðurstaðan verður ljós.
Hefur ekki áhyggjur af ríkisstjórninni
Í ljósi þess hve mjótt er á munum voru formenn stjórnarandstöðuflokka á Alþingi spurðir hvernig yrði að vinna úr stöðunni. Sigmundur svaraði því til að þjóðaratkvæðagreiðslan hefði ekki aðeins klofið þjóðina heldur væri búið að „kljúfa Reykjavík frá restinni af landinu“. Lilja Alfreðsdóttir var hins vegar öllu jákvæðari. Það yrði flókið að vinna úr þessu vegna þess hversu tæpt umboðið verður, en tók um leið fram: „Við sem Íslendingar erum vön því að takast á við erfið og flókin verkefni.“
„Það má ekki gleyma því, hvernig sem fer, að við erum öll í sama liðinu“
Ríkisstjórnin hefur boðað til blaðamannafundar á morgun, þar sem farið verður yfir næstu skref. „Það má ekki gleyma því, hvernig sem fer, að við erum öll í sama liðinu,“ sagði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra. „Ég ætla að leyfa mér að vera bjartsýn.“
Aðspurð hvernig það fari með ríkisstjórnarsamstarfið ef nei verður ofan á, sagðist Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra ekki hafa áhyggjur af því. Formenn ríkisstjórnarflokkanna hafi heitið því að virða niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar, sama hvernig fer. „Ég hef ekki áhyggjur af þessari ríkisstjórn.“
Horft til Evrópu
Burnham segir ljóst að Rússar hafi skipt sér af Brexit-atkvæðagreiðslunni
Þrátt fyrir nei „lokum við að sjálfsögðu ekki á Evrópu“
Vilja skriflega staðfestingu á að Ísland sé ekki umsóknarríki að ESB
Burnham opnar á að Bretland gangi aftur í ESB
Marta Kos: Evrópa hefur „aldrei verið jafn eftirsóknarverð“
Athugasemdir