Eftir að Öxar við ána hafði hljómað yfir blaktandi fánum á Austurvelli steig Halldór Benjamín Þorbergsson á svið. Halldór var nýkominn af árshlutafundi fasteignafélagsins Heima hf, þar sem hann er forstjóri. Hann hafði klukkustund áður kynnt hluthöfum að hagnaður fyrri helming ársins hefði verið 4,6 milljarðar króna. Þeir náðu að hækka leigutekjurnar um rúmlega þrjú prósent umfram verðbólguna og hagnaðinn um 3,5 milljarða.

Um morguninn greindi Hagstofan frá því að verðlagsvísitalan hækkaði um 0,2 prósent, aðallega vegna hækkunar á „reiknaðri húsaleigu“. 

Þá varð endanlega ljóst að forsendurbrestur var í kjarasamningnum, sams konar samningum og Halldór Benjamín hafði áður unnið að fyrir hönd atvinnurekenda í sínu fyrra starfi sem framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins. 

Síðar fór Halldór úr jakkafötunum og birtist í gallaefni á fundum Áfram Ísland, samtökin gegn aðildarviðræðum við Evrópusambandið sem héldu útifundinn á Austurvelli.

„Guð hjálpar þeim sem hjálpa sér sjálfir,“ sagði Halldór Benjamín í hljóðnemann á sviðinu. Hann taldi tvö til þrjú þúsund manns á Austurvelli. Og þakkaði veðurguðunum. Fólk af öllum aldri fjölmennti og sumir þekktustu hægri menn landsins voru mættir, þar á meðal Snorri Másson, varaformaður Miðflokksins, klæddur í gallabuxur, og Einar Þorsteinsson, oddviti Framsóknarflokksins. Þá var Samúel Guðmundsson, sem rökræddi við rabbínann á Akureyri og þætti Piers Morgan um þjóðarmorð gegn Palestínumönnum mættur í ermalausum bol og Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti, í jakkafötum með gyllt bindi ofan á himinblárri skyrtu undir dökkbláum jakkafötum.

Fólkið á AusturvelliÁ sama stað og Búsáhaldabyltingin hafði farið fram sameinaðist fólkið um að segja „nei“.

Samband og samstaða

Þótt ekki yrði gengið inn í Evrópusambandið, var á Austurvelli þennan dag innsiglað samband fólks sem var innbyrðis ólíkara en þjóðir Evrópu. Eða hvað?

Á sviðinu voru tvær ungar hægri konur sem höfðu verið við nám í Bandaríkjunum. 

Fyrst kom Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, fyrrverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins, sem var nýlega ráðin í starf í London sem stjórnandi hjá íslensku gervigreindarfélagi. Áslaug hafði verið í námsleyfi í New York í Bandaríkjunum og var þar hluta tímans á launum frá Alþingi, áður en hún sneri aftur og ákvað að hætta á þingi.

Næst var Sigríður María Egilsdóttir. Hún hafði vakið athygli með öflugri framkomu á Ted-fyrirlestri fyrir nokkrum árum og síðar orðið varaþingmaður fyrir Viðreisn. Þá var hún hlynnt aðild að Evrópusambandinu. Sigríður María er þaulæfð ræðukona og var meðal annars valin „ræðumaður Íslands“ í Morfís-keppni 2013 fyrir Verzló.

„Og þau segjast bara vera forvitin. Þau vilji bara fá að sjá öll gögnin,“ sagði hún í hneykslunartón, með svip eins og fnykur væri í loftinu. „Og hvað gæti verið skynsamlegra? Hvað gæti verið hógværara?“ spurði hún og sneri við blaðinu. „En þetta eru þegar öllu er á botninn hvolft innihaldslaus slagorð samfélagsmiðlapólitíkur nútímans. Mótsagnakenndur kokteill af frestunaráráttu og forvitni.“ 

Hikandi lófatak fór af stað, eins og fólk hefði ekki skilið hvað hún sagði. Þar til einhver kallaði „vú“ og klappið liðkaðist.

„Það er ekki nóg að treysta þjóðinni. Þjóðin þarf að geta treyst ríkisstjórninni,“ sagði Sigríður. 

Það var eins og Sigríður María gæti ekki dulið fyrirlitningu sína gegn sínum fyrri flokki. Margt hefur breyst frá því fyrir tíu árum þegar hún var við hlið Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur á kosningaauglýsingu Viðreisnar. Eða bara frá því fyrir tveimur árum, þegar hún skrifaði undir aðsenda grein undir titlinum: „lögfræðingur og kjósandi Viðreisnar“.

„Ríkisstjórnin þarf nefnilega ekki að kíkja í pakkann. Ríkisstjórnin þarf að kíkja í spegil,“ stigmagnaði Sigríður. 

Sigríður María EgilsdóttirLögfræðingurinn og ræðumaðurinn fór til starfa í Bandaríkjunum eftir að hafa verið varaþingmaður Viðreisnar. Hún breytti afstöðu sinni.

Mynd: Golli

Snúið við blaðinu

Fjallað var um Áslaugu Örnu og Sigríði Maríu í kosningabaráttunni árið 2017. Þá „stal“ Áslaug Arna „lúkki“ Sigríðar Maríu, samkvæmt frétt Vísis, í kosningamyndböndum sínum. Þar hafði Sigríður María sagt: „Umræðan um efnahagsmál á það til að vera flókin. En hún þarf ekkert að vera það.“ Þá mælti hún fyrir „myntráði“, sem myndi lækka vexti á Íslandi strax með því að tengja krónuna við erlenda mynt.

Í dag var þó líkt og Sigríður María hefði fengið stílinn frá Áslaugu Örnu. 

„Þá er vegferðin sóun á tíma, fjármunum og orku, eins og Áslaug minntist á hér áðan,“ sagði Sigríður.

„Þessi pakki. Hann er ekkert innsiglaður. Hann stendur opinn öllum þeim  sem skjóta ekki forvitni sinni á frest,“ sagði hún. „Pakkinn er ekki bara það sem verður samið um. Pakkinn er Evrópusambandið sjálft.“

Hún virtist jafnsannfærð fyrir tíu árum þegar hún sagði í þingframboði: „Við viljum byrja að kjósa um hvort aðildarviðræðum verði haldið áfram. Ef þjóðin segir já þá kjósum við seinna um samninginn. Ef sá samningur er góður segjum við já, en ef hann er vondur þá segjum við bara nei. Ég vil sjá samninginn og vita hvernig hann stendur gagnvart sjávarútveginum og landbúnaðinum.“

Nú mörgum árum seinna hefur hún komist á þá skoðun, eftir að hafa flutt til Bandaríkjanna, að Evrópusambandið bjóði ekki sérlausnir.

„Enda sækir Evrópusambandið ekki aðild að Íslandi. Það væri Ísland sem væri að sækja um aðild að Evrópusambandinu,“ sagði hún og aftur var klappað varfærnislega fram að vúi frá svipuðum stað. 

Hún talaði um að sjónarmið Íslendinga yrðu léttvæg í samhengi 450 milljóna manna og að þeir myndu þurfa að lúta Evrópudómstólnum. 

„Það sem ég heyri er þreyta. Það er þreyta á stjórnmálunum, verðlaginu, á vöxtunum,“ sagði hún. Árið 2016 sagði hún: „Þetta er vandi sem við höfum búið við í mörg ár og af því við erum orðin svo pirruð á þessu verður hávært ákall um skyndilausnir.“

Núna hafði hún gengið af trúnni.

„Brussel er ekki svar við þreytunni. Brussel er bara … meira. Ef þú ert óánægður með pólitíkusa þá er lausnin ekki fleiri pólitíkusar. Ef þú ert óanægður með kerfi þá er lausnin ekki meira kerfi.“

NethetjaSamúel Guðmundsson, sem vakti heimsathygli með samskiptum sínum við árásargjarnan rabbína á Akureyri, er harður nei-sinni.

Mynd: Golli

Ókeypis pylsur

Halldór Benjamín hrósaði ræðumennsku Sigríðar Maríu og kynnti næst: „Það eru ókeypis Bæjarins beztu pylsur, þjóðarréttur Íslendinga, gjörið svo vel!“

Starfsfólk Bæjarins beztu raðaði sér upp í bása við Jón Sigurðsson og bauð mannfjöldanum pylsu og kók. 

Eigandinn og framkvæmdastjórinn, Baldur Ingi Halldórsson, vakti athygli síðasta vetur þegar hann byrjaði að deila efni til varnar Adolf Hitler á TikTok. „Hann gerði ekkert rangt,“ sagði um Hitler í einu myndbandanna, en Baldur sagðist deila mjög mörgu. „Því færri Palestínumenn í heiminum, því betri hemur,“ sagði hann svo á samfélagsmiðlinum X í október.

Eigandinn stofnaði nýlega viðburðafyrirtæki sem byggt var á grunni þess sem flutti inn kanadíska álitsgjafann og sálfræðinginn Jordan Peterson. Félagið hélt viðburð um loftslagsáhrif með Frosta Sigurjónssyni, sem afneitar loftslagsbreytingum af mannavöldum. Einnig héldu þeir viðburð með Bjórkastinu, þar sem yfirlýstur „kynþáttaraunhyggjumaður“ er einn þáttarstjórnenda, sem er tíðrætt um „hvíta orku“. Nú gaf hann sjálfstæðum Íslendingum pylsur.