Af ýmsum ástæðum tók ég að velta fyrir mér hvað ég ætti af matvælum og öðrum nauðsynjavörum á heimilinu. Í búrinu, sem er að vísu skápur í mínu tilviki, á ég nokkrar dósir af fiskibollum og aðrar með sardínum. 

Þar leynast líka fáeinar dósir af tómötum, bæði sneiddum og heilum. Svo eru þarna nokkur bréf með súpu. Ég á slatta af pasta og eitthvað af hrísgrjónum. Það þarf alltaf að vera til hveiti á mínu heimili, og einhver olía – sem hvort tveggja er til staðar líka. 

Úr því sem komið var ákvað ég að kíkja á stöðuna í ísskápnum og frystinum. Í ísskápnum fann ég  brauð, smjör og ost sem ég tel vera lífsnauðsyn. Þar er líka slæðingur af kartöflum, gulrótum og eitthvað fleira til að narta í. 

Á daginn kom að í frystinum liggur eitthvað af kjöti og fiski og annað sem er nauðsynlegt að eiga. Fyrir skömmu skrapp ég í Costco og keypti talsvert af klósettpappír. Það eru til hreinlætisvörur bæði til að halda híbýlunum hreinum og sjálfum mér líka. Mér finnst ég bara nokkuð vel settur. Sé eitthvað ekki til má alltaf skreppa út í búð og kaupa það sem upp á vantar… eða hvað?

Að vera klár í allt

Undanfarið hef ég séð og heyrt hvatningarorð um að eiga birgðir á heimilinu sem dugi í nokkra daga og mögulega í allt að tvær vikur.  Eftir að hafa farið í gegnum mitt búr er ég sáttur. En hvers vegna er þetta talið nauðsynlegt? Hér á landi getur ýmislegt gerst eins og við fengum öll að reyna í COVID faraldrinum um árið. 

Undanfarin ár hafa eldgosin á Reykjanesskaga heldur betur sett strik í reikninginn hjá mörgum. Þótt almannavarnir hafi náð að grípa inn í og leysa mál á besta veg er það ekki gefið að þannig takist alltaf til. 

Þegar þetta er skrifað biðu nánast allir landsmenn eftir vetrarstormi sem veldur því að flugumferð mun að mestu leggjast niður og gera þungt um vik að komast milli staða með öðrum ferðamáta. Á vefsíðu Almannavarna er ágæt samantekt á því sem hafa ber í huga ef fari allt á versta veg. 

Váleg veröld

Ástandið í heiminum er orðið svo skuggalegt að alheimsstríð gæti brotist út. Stríðið í Úkraínu er ennþá, og jafnvel meira nú en áður, hættulegt fyrir heimsfriðinn. Vopnuð ómönnuð flygildi beggja stríðandi fylkinga eru á ferð og flugi í margvíslegum, harla vafasömum erindagjörðum. 

Slík för geta sett allt á annan endann flögri þau þangað sem þau eiga ekki erindi.  Kjarnorkuflaugar Rússlands bíða í sílóum sínum tilbúnar til notkunar. Illa ígrunduð árás Bandaríkjanna og Ísraels á Íran hefur svo sannarlega sett allt á annan endann í Mið-Austurlöndum, og víðar um heim. 

Klerkastjórnin er enn við völd í Íran og það þýðir að stríðinu linnir ekki. Íranar halda áfram að skjóta eldflaugum á þau nágrannaríki sín sem styðja Bandaríkin. Ísraelar herja nú á Líbanon þar sem mannfall er mikið og öruggt getur talist að óbreyttir borgarar verða illa fyrir barðinu á öllum þessum ósköpum. Ég tel miklar líkur á því að matarbirgðir í búrum þeirra dugi skammt, þar sem þetta stríð varir enn. 

Heimsbyggðin fer ekki varhluta af þessum stríðsátökum þar sem olía frá Mið-Austurlöndum knýr efnahag heimsins að talsverðum hluta.  Íran á land að norðurbakka hins þrönga Hormússunds og Sameinuðu arabísku furstadæmin og Óman liggja að því sunnanverðu. Íranski byltingarvörðurinn hefur stöðvað nánast alla umferð um þessa fjöl förnu leið þar sem meðal annars tankskip hlaðin olíu og gasi frá Persaflóa sigla út á Ómanflóa og þaðan áfram um víða veröld. 

Um 20% allrar þeirrar olíu sem heimurinn þarfnast eru flutt um Hormússund. Markaðshagkerfi heimsins titrar og skelfur vegna þessa og hefur þetta ástand afleiðingar fyrir okkur öll vegna hækkaðs olíuverðs sem hefur bein áhrif á vöruverð um allan heim. Enn sér ekki fyrir endann á þessum átökum. 

Sérfræðingaráð Írans valdi Mojtaba Khamenei sem arftaka föður síns, æðsta klerksins Ali Khamenei sem Bandaríkjamenn og Ísraelar drápu á fyrsta degi stríðsins. Nýi leiðtoginn er talinn vera harðlínumaður líkt og faðir hans en mun áfjáðari í að Íran komi sér upp kjarnavopnum. Litlar fréttir berast frá Íran um hvaða áhrif átökin hafa á almenna borgara, enda landið nánast sambandslaust. Eitt er víst að ástandið þar er slæmt og margir eiga um sárt að binda vegna styrjaldarinnar.

Miðnætti er eftir 85 sekúndur 

Ég hef áður minnst á Dómsdagsklukkuna í skrifum mínum.

Dómsdagsklukkan er nokkurs konar myndlíking, sem birtist árlega í tímaritinu The Bulletin of the Atomic Scientists. Ritið hefur komið út á tveggja mánaða fresti síðan 1945 og var stofnað af vísindamönnum sem höfðu unnið að Manhattan-verkefninu svonefnda. Það var dulnefni á þróun kjarnorkuvopna undir lok síðari heimsstyrjaldar á vegum Bandaríkjastjórnar með fulltingi Breta og Kanadamanna, sem vildu verða á undan Þjóðverjum að koma sér upp slíkum vopnum. 

Útgáfa ritsins hófst strax í kjölfar kjarnorkuárása Bandaríkjanna á japönsku borgirnar Hiroshima og Nagasaki. Dómsdagsklukkan byggir á niðurstöðum vísindamanna sem vega og meta líkurnar á manngerðri eyðingu jarðarinnar. Í ár var niðurstaðan sú að á klukkunni standa eftir 85 sekúndur til miðnættis. Miðnætti er í raun svartnætti og hugsanleg endalok mannkyns. Tíminn til miðnættis hefur aldrei verið skemmri að mati vísindamannanna.

Hvert flýjum við?

Ef allt er að fara lóðbeint til andskotans og aðeins lengra, hvar er þá best að búa ef stríð brýst út á heimsvísu? Ég verð að byrja á að segja að, að mínu mati, er breska dagblaðið The Daily Mail ekki áreiðanlegasti fréttamiðill veraldar en fyrir skömmu birti það grein á alnetinu sem fjallaði um það hvar öruggast væri að festa rætur ef allt fer á versta veg, líkt og stefnt gæti í. 

Listinn er ekki settur fram með besta eða versta valkostinn í huga en efst á blaði er Suðurheimskautið.  Ég velti fyrir mér hversu lengi einhver gæti lifað þar af. Ekki er vænlegt að planta kartöflum þar né nokkru öðru. Reisa þyrfti risastórar vistarverur til að hýsa fólk, matvælaframleiðslu og annað sem þarf til þess að komast af.  Hugsanlega má veiða mörgæsir sér til lífsviðurværis. 

Argentína kemur næst og er að mínu mati bara nokkuð góður kostur að minnsta kosti í samanburði við Suðurheimskautið. Þá tekur konungdæmið Bútan við, sem er örugglega gullfallegt land að sækja heim en næstu nágrannarnir eru Kína, Indland og Pakistan er ekki víðsfjarri. Þau ríki eru öll drekk hlaðin kjarnorkuvopnum. Hugsanlega sleppur Bútan með skrekkinn. 

Fjórði öruggasti kosturinn er Síle sem er örugglega vænlegri bústaður en Bútan. Fídjí fylgir fast á hælana, fagurt eyríki í Suður-Kyrrahafi sem er sannarlega í töluverðri fjarlægð frá hugsanlegu sprengjuregni. Nóg að bíta og brenna en ég veit ekki hversu lengi það gæti enst. 

Á eftir Fídjí kemur Grænland, en svipað og Suðurheimskautið drýpur þar ekki smjör af hverju strái. Þá kemur Ísland og við getum svo sem staldrað við og séð til með það. Hér má rækta eitt og annað matarkyns og landnæði er með þokkalegasta móti. Næst í röðinni er Indónesía sem hefur mikla möguleika til matvælaframleiðslu en þar eru önnur ljón á veginum þótt, að mér vitandi, séu engin ljón í Indónesíu.  

Vænta má að heldur dragi úr alþekktri gestrisni Indónesa sem eðlilega vilja áfram eiga þar heimkynni, komi upp það ógnarástand sem við erum að ímynda okkur að skapist. Nýja Sjáland er næst á lista Daily Mail yfir örugg lönd í kjarnorkustríði. Landið er vitanlega hið nýja heimili Hobbita rithöfundarins J.R.R. Tolkien og hefur ágætis tækifæri til að fóstra töluvert margt fólk. 

Suður-Afríka er nefnd næst og er ágætis kostur því þar má framleiða töluvert af matvælum fyrir hungrað flóttafólk. En spurningin er alltaf sú sama; yrði flóttafólk velkomið? Næst síðasta landið sem blaðið nefnir er Sviss og hvern langar ekki að heimsækja þau sem þar búa og jóðla af lífi og sál? Nágrannaríki Sviss eru þó í mikilli hættu að verða fyrir kjarnorkusprengjum sem vitanlega munu hafa áhrif á hið íðilfagra fjallaland. 

Eyríkið Túvalú, lengst úti í Kyrrahafi, rekur svo lestina. Baggalútur okkar allra gerði þessar eyjar ódauðlegar hér um árið þegar sveitin söng af hjartans lyst um lífið þar. Raunveruleiki eyjaskeggja er þó sá að heimkynni þeirra eru í hættu að hverfa undir sæ vegna loftslagsógnarinnar. 

Eyjarnar rísa að meðaltali tvo metra yfir sjávarmál og heila 4,6 metra þar sem hálendast er. Þar af leiðandi er framtíð Túvalú óneitanlega afar óviss og hugsanlega er eini öruggi staðurinn á þeirri hæðinni sem hæst rís.

Stjórnmálamenn vita sínu viti… eða ekki

Emmanuel Macron Frakklandsforseti hefur í bígerð að endurnýja kjarnorkuvopnabúr landsins. Honum er vitaskuld frjálst að gera það en hverri heilvita manneskju ætti að vera ljóst að það síðasta sem íbúa jarðar vantar eru fleiri kjarnorkuvopn. Helstu samningar um kjarnavopn eru úr gildi fallnir og stórveldin hafa boðað nýja og dekkri tíma þrungna kjarnorku vá sem mest minnir á kalda stríði.

Hugsun forseta Frakklands er væntanlega sú að í lagi sé að þeyta flaug með kjarnaoddum til, ja til dæmis Kína. Það er í góðu lagi eða hvað? Kína er jú eitt af þessum löndum sem er í langtíburtistan… eða hvað? 

En Kína á líka góðan slatta af kjarnorkuvopnum og frá þeim séð er Evrópa örugglega í langtíburtistan. En hvað með Rússland? Okkur finnst oft að það sé líka einhvers staðar í langtíburtistan að minnsta kosti þangað til litið er á landakort. Þá kemur annað í ljós, enda telst víðfeðmur hluti Rússlands landfræðilega til Evrópu. Það er ekki sérlega klókt að varpa kjarnorkusprengjum nærri sínu eigin landi. 

Svo er til fólk sem heldur að allt reddist grúfi það sig niður og feli sig þegar kjarnorkusprengjurnar falla. DV birti á dögunum grein sem byggir á myndskeiði af samfélagsmiðlinum TikTok með ráðleggingum um hvernig best sé að bregðast við, fari allt á versta veg.  Þar er fólk varað við að horfa í ljósglampann af sprengingunni, ráðlagt að leita skjóls innandyra,  leggjast niður og vernda höfuðið, fara í sturtu og skipta um föt. Voru ekki svona ráðleggingar í símaskránni í gamla daga?

Þetta eru frábærar ráðleggingar sem ég álít þó vera til þess gerðar að telja fólki trú um að hægt sé að lifa af kjarnorkustyrjöld. Hugsanlega má leiða líkur að því að því að einhverjir lifi hana af en hvers konar tilvera yrði það? Ég vona satt best að segja að ef til þessa kemur þá verði ég nálægt þeim stað sem sprengjan fellur. 

Áðurnefnd grein minnti mig á kvikmyndir sem voru gerðar í Bandaríkjunum á hápunkti kalda stríðsins. Hlekkur á eina þá frægustu er hér.

En um hvað snýst allt þetta bull?

Jú, ætli við hlaupum ekki öll á harðaspretti út í búð áður en klukkan slær miðnætti í hinsta sinn? Við eigum helling af dósamat. Kötturinn og hundurinn eru örugg með sitt fóður og nóg er til af salernispappír í geymslunni. Ískápurinn stútfullur af allskonar gúmmílaði og frystikistan líka. Rafmagnsbíllinn er full hlaðinn og aukabíllinn stendur með fullan tank úti á hlaði. 

Ráterinn malar úti í horni og hetjur bjarga heiminum í hinum ýmsu þáttum á streymisveitum, Netflix eða Prime… eða hvað þetta heitir allt. En svo byrjar ballið. Fyrst fer rafmagnið og þar með Internetið. Hvorki afþreying né upplýsingar í boði og maturinn í frystinum liggur undir skemmdum. Neysluvatnið mengast af geislavirku úrfelli og ráðleggingarnar á TikTok og í DV verða harla hjáróma.

Fóðrið sem ætlað var gæludýrunum verður skyndilega aðlaðandi kostur… Þetta er einmitt raunveruleikinn. Það er öruggt mál að enginn verður sigurvegari í heimsstyrjöld kjarnorkuvopnanna. Eftir slíkan hildarleik er eina vonin sú að til verði eftirlifendur sem gæfu beri til að byggja upp eitthvað betra úr rústum gamla heimsins.