Eiginkona rússneska stjórnarandstæðingsins Alexeis Navalní, Yulia Navalnaja, segir að rannsókn á lífssýni úr eiginmanni sínum hafi leitt í ljós að eitrað hafi verið fyrir honum. Lífsýninu var smyglað frá Rússlandi en Navalní dó á meðan hann afplánaði fangelsisdóm í Síberíu í febrúar á síðasta ári. 

Navalní, sem lengi var helsti gagnrýnandi Vladimírs Pútíns Rússlandsforseta, lést við dularfullar aðstæður. Hann hafði hlotið nítján ára fangelsisdóm, sem víðast hvar er talin hafa verið hefnd fyrir andóf sitt gagnvart rússneskum stjórnvöldum. 

Navalní hafði með herferð sinni gegn spillingu í Rússlandi safnað saman hundruðum þúsunda mótmælenda víða um Rússland og afhjúpað meintar eignir og spillingu í innsta hring Pútíns. Bandamenn hans telja að hann hafi verið myrtur í fangelsinu, en yfirvöld í Moskvu hafa aldrei gefið fullnægjandi skýringar á andlátinu. Þau sögðu einungis að hann hefði veikst þegar hann var í fangelsisgarðinum þann 16. febrúar 2024.

„Bandamönnum okkar tókst að útvega og flytja lífsýni Alexeis úr landi,“ sagði Navalnaja í myndskeiði á samfélagsmiðlum. „Rannsóknarstofur í tveimur löndum komst að þeirri niðurstöðu að Alexei hafi verið myrtur. Nánar tiltekið: eitrað var fyrir honum.“

Hún gaf engar nánari upplýsingar um hvaða sýni hefði verið aflað eða niðurstöður prófana, en hvatti rannsóknarstofurnar til að birta niðurstöður sínar og skýra hvaða eitur hefði verið notað.

Navalnaja birti einnig óstaðfestar myndir sem hún sagðist hafa fengið úr klefa hans eftir andlátið. Þær sýndu uppköst á gólfinu og hún hélt því fram að vitnisburður fangavarða bæri með sér að Navalní hefði fengið krampa áður en hann féll til jarðar.

Áður hafði verið eitrað fyrir Navalní með taugaeitrinu Novitsjok árið 2020, þegar hann var á kosningaferðalagi í Síberíu. Hann var þá fluttur með neyðarflugi til Þýskalands þar sem hann lá í marga mánuði á sjúkrahúsi áður en hann náði heilsu.

Þegar hann sneri aftur til Rússlands í janúar 2021 var hann handtekinn og síðar dæmdur fyrir „öfgastarfsemi“. Hann hélt áfram að tala gegn Pútín og fordæma innrásina í Úkraínu úr fangelsi.

Rússnesk stjórnvöld héldu því fram að hann hefði dáið skyndilega eftir að hafa veikst við göngu í fangelsinu eftir hádegismat. Eftir andlátið neituðu yfirvöld um tíma að afhenda lík hans til ættingja, sem jók tortryggni meðal stuðningsmanna hans.

Navalnaja hefur ætíð haldið því fram að eiginmaður hennar hafi verið myrtur að skipan Pútíns. „Vladímír Pútín ber ábyrgð á morði eiginmanns míns, Alexeis Navalní,“ sagði hún í dag.

Stjórnvöldí Kreml hafna ásökununum.

Aðgerðir rússneskra stjórnvalda héldu áfram að beinast gegn stuðningsmönnum Navalnís eftir andlátið. Navalnaja var til að mynda sett á lista yfir „hryðjuverkamenn og öfgamenn“ og lögmenn hans sem og blaðamenn sem fjölluðu um mál hans hafa verið dæmdir til margra ára fangelsisvistar.

Flestir ættingjar hans og nánustu samstarfsmenn hafa um árabil búið í útlegð. Stjórnarandstaðan í Rússlandi, klofin og veik, hefur átt erfitt með að ná fótfestu í útlegð eftir dauða Navalnís.

Mótmæli gegn Pútín innan Rússlands hafa orðið afar fátíð eftir innrásina í Úkraínu í febrúar 2022. Kreml hefur herjað á gagnrýnendur og í raun gert það ólöglegt að gagnrýna bæði stjórnina og innrásina.