„Það er hægt að tala um faraldur í villtum gæsum, þar sem um fjöldadauða hefur verið að ræða,“ segir Þóra J. Jónasdóttir, yfirdýralæknir hjá Matvælastofnun, um skæða fuglainflúensu sem geisar á höfuðborgarsvæðinu. Búast má við að faraldurinn muni standa yfir í dágóðan tíma. „Þetta er ekki spretthlaup, þetta er meira langhlaup. Það má búast við að þetta sé að ganga yfir á vikum og mánuðum jafnvel,“ segir Þóra. Þá geta ný afbrigði borist í vor með farfuglum og valdið nýrri bylgju. 

Frekar fáar tilkynningar bárust um dauða fugla framan af ári 2024, og afbrigðið H5N5 af skæðri fuglaflensu greindist í einstaka fuglum þangað til að skæð fuglainflúensa kom upp í kalkúnabúi á Suðurlandi í desember. Í lok árs og byrjun þessa árs hefur hins vegar verið að greinast mun fleiri tilfelli en áður af skæðri fuglainflúensu í villtum fuglum. Jákvæð sýni hafa greinst hjá gæsum, grágæsum, álftum, hröfnum, hettumávum, mávi og ritu. Þá hefur tilraunastöð Háskóla Íslands að Keldum einnig  staðfest greiningu á veirunni í minki sem fannst dauður í Vatnsmýrinni í síðustu viku. Engin ný tilfelli hafa greinst í köttum eða öðrum spendýrum, en tveir kettir hafa greinst með veiruna. Þóra segir að smit í mink hafi ekki komið á óvart. „Þetta hefur verið að greinast í villtum dýrum sem eru hræætur. Við vitum að minkur almennt er frekar næmur fyrir veirusýkingum og það er ástæða til að vara loðdýrabændur við, sem eru enn starfandi, að huga sérstaklega að smitvörnum á búunum.“

Útbreiðsla fuglainflúensunnar er einnig að dreifast yfir stærra svæði. „Við erum að sjá meiri tilhneigingu til meiri tilkynninga lengra frá miðbænum, út í nágrannasveitarfélög,“ segir Þóra. Mikið álag er á rannsóknarstofu MAST þessa dagana sem setur sýni úr nýjum tegundum, hvort sem um er að ræða fuglategundir eða spendýr, í forgang til að halda yfirsýn yfir útbreiðsluna. Tvær dauðar rjúpur fundust við Elliðavatn í síðustu viku og enn er beðið niðurstöðu úr þeirri sýnatöku. „Ef það yrði faraldur á meðal rjúpu gæti það auðvitað haft afleiðingar fyrir stofninn,“ segir Þóra, en vísar annars á Umhverfis- eða Náttúrufræðistofnun sem leggur mat á hvort stofnar séu í hættu. „Matvælastofnun vaktar hins vegar sjúkdómastöðuna á fuglainflúensu eins og öðrum alvarlegum dýrasjúkdómum og spornar við dreifingu þeirra.“ 

Eins og staðan er núna er aðeins hægt að tala um faraldur í villtum gæsum. „Við erum að taka sýni úr fleiri fuglum en við höfum enn ekki orðið vör við eins mikinn fjöldadauða hjá öðrum tegundum en grágæsum, en nokkuð hefur þó greinst í álftum og hröfnum. Til viðbótar erum við að vakta ef það finnast dauð spendýr,“ segir Þóra. 

MAST heldur úti mælaborði þar sem fylgjast má með þróun fuglainflúensunnar. Mælaborðið sýnir fjölda og staðsetningu villtra fugla sem sýni hafa verið tekin úr og niðurstöður rannsókna á þeim.