Rúmur helm­ingur aðspurðra, alls 55 pró­sent, segj­ast vera óánægð með kaup Lands­bank­ans á trygg­inga­fé­lag­inu TM í nýrri könnun Prósents. Tæpur þriðj­ungur, 32 pró­sent svar­enda, hefur ekki myndað sér skoðun á kaup­unum og ein­ungis 13 pró­sent eru ánægð með þau. Konur eru óánægð­ari en karlar og óánægjan vex með aldri. 

Könnunin var fram­kvæmd 20. febr­úar til 27. mars. úrtakið var 1.900 full­orðnir ein­stak­lingar og svar­hlut­fallið var 51 pró­sent. 

Tilkynnt var um það sunnu­dag­inn 17. mars að Kvika banki hefði tekið til­boði Lands­bank­ans, sem er í eigu íslenska rík­is­ins, í allt hlutafé TM trygg­inga hf., eins af fjórum stórum trygg­inga­fé­lögum lands­ins. Lands­bank­inn ætlar að greiða 28,6 millj­arða króna sam­kvæmt til­boð­inu fyrir og greiðslan á að fara fram með reiðufé. Það er 1,8 millj­arði króna yfir bók­færðu virði TM í bókum Kviku í lok síð­asta árs. 

End­an­legt kaup­verð mun þó verða aðlagað að efn­is­legu eigin fé TM í upp­hafi árs 2024 til afhend­ing­ar­dags. Samkvæmt rekstr­ar­spá á hagn­aður trygg­inga­fé­lags­ins að verða rúm­lega þrír millj­arðar króna í ár. 

Lýsti óánægju í hlaðvarpi og á Facebook

Skömmu eftir að kaupin, sem eru án fyr­ir­vara um sam­þykki hlut­hafa­fundar, voru kynnt kom í ljós að sá stjórn­mála­maður sem heldur á eign­ar­hlutum í Lands­bank­anum, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herr­ann Þórdís Kolbrún Gylfa­dóttir, var ekki par sátt við þessi kaup. Og þau virt­ust koma henni mjög á óvart. Hún birti Facebook-færslu á sunnu­dags­kvöld þar sem hún sagð­ist hafa óskað „skýr­inga á mál­inu frá Banka­sýslu rík­is­ins sem heldur um eign­ar­hluti rík­is­ins í bank­anum og setur almenn við­mið um áherslur í rekstri auk þess að fylgja eftir eig­enda­stefnu rík­is­ins“.

Daginn eftir, mánu­dag­inn 18. mars, sendi Þórdís bréf á Banka­sýslu rík­is­ins, und­ir­stofnun ráð­herr­ans, sem sett var á lagg­irnar árið 2009 til að koma í veg fyrir að stjórn­mála­menn væru með putt­ana í rekstri bank­anna sem ríkið sat þá uppi með. Banka­sýslan átti sem sagt að tryggja hina svoköll­uðu „arms­lengd“ milli stjórn­mála og rík­is­fyr­ir­tækja.

Í bréfi Þórdísar vís­aði hún til þess að í „yfir­lýs­ingu ráð­herra þann 6. febr­úar sl. kom skýrt fram að henni hugn­ist ekki kaup Lands­bank­ans á TM“. 

Sú yfir­lýs­ing, var ekki form­leg eða birt á heima­síðu ráðu­neytis hennar. Um er að ræða við­tal sem Þórdís Kolbrún fór í við hlað­varps­þátt­inn Þjóðmál 2. febr­úar og frétta­vef­ur­inn, mbl.is, gerði frétt upp úr fjórum dögum síðar. Engar frek­ari upp­lýs­ingar eru í bréf­inu um að ráð­herr­ann hefði komið óánægju sinni á fram­færi við Banka­sýsl­una eða Lands­bank­ann sjálfan. 

Átti fundi 21. febrúar

Heim­ildin óskaði nýverið eftir upp­lýs­ingum frá ráð­herr­anum um það hvort hún hafi átt í ein­hverjum beinum sam­skiptum við banka­ráð eða banka­stjóra Lands­bank­ans vegna fyr­ir­hug­aðra kaupa bank­ans á TM á árunum 2023 eða 2024. Í svari ráðu­neytis hennar segir að það sé eðli­legur hluti af störfum ráð­herra að eiga fundi með for­ystu­fólki í fjár­mála­geir­anum til að ræða mál­efni fjár­mála­mark­aðar. „Á einum slíkum fundi með banka­stjóra Lands­bank­ans barst í tal að bank­inn, sem er í eigu rík­is­ins, hefði verið með kaup á trygg­inga­fé­lagi á mark­aði til athug­unar. Ráðherra árétt­aði þá and­stöðu sína sem byggði á eig­enda­stefnu og þeirri stefnu­mörkun að ríkið ætl­aði ekki að auka hlut­deild sína á fjár­mála­mark­aði.“

Þegar kallað var eftir því hvenær sá fundur átti sér stað barst svar um að það hefði gerst 21. febr­úar síð­ast­lið­inn. Þetta eru upp­lýs­ingar sem hafa ekki komið fram áður og ekki var greint frá í bréfi ráð­herr­ans til Banka­sýsl­unnar. 

Bankaráðið gefur lítið fyrir aðfinnslur

Í bréfi sem Banka­sýsla rík­is­ins sendi fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra í kjöl­far þess að til­kynnt var kaupin sagði að stofn­unin hafi verið til­kynnt um end­ur­vak­inn áhuga Lands­bank­ans á því að taka þátt í sölu­ferl­inu í „óform­legu sím­tali.“ Þar kom hvergi fram að bank­inn hefði skilað inn óskuld­bind­andi til­boði í TM. Stofn­unin hélt því fram að hún hefði ekki vitað af því að Lands­bank­inn væri að kaupa trygg­inga­fé­lag.

 Í bréfi til banka­ráðs­ins, sem var birt í byrjun síð­ustu viku, óskaði Banka­sýsla rík­is­ins eftir því að banka­ráð Lands­bank­ans skil­aði sér grein­ar­gerð um kaupin. Þess var sér­stak­lega óskað að grein­ar­gerðin inni­héldi skýr­ingu á því hvernig við­skiptin muni hafa áhrif á áhættu í rekstri Lands­bank­ans og á getu hans til að greiða eig­endum sínum arð eða á ann­ars konar ráð­stöfun á umfram eigin fé.

Í svari banka­ráðs­ins, sem birt var fyrir viku síðan, kom fram að Banka­sýslan hafi verið upp­lýst um að Lands­bank­inn hafi skilað inni óskuld­bind­andi til­boði í TM í sam­tali þann 20. des­em­ber síð­ast­lið­inn.  Í til­kynn­ingu frá Lands­bank­anum sagði enn fremur að það væri mat banka­ráðs að kaupin séu í takti við eig­enda­stefnu rík­is­ins og við­skiptin þjóni hags­munum bank­ans og hlut­hafa til lengri tíma. 

Sömu­leiðis sagði banka­ráðið að kaupin auki hvorki áhættu í rekstri bank­ans, né skerði getu hans til að upp­fylla arð­greiðslu­stefnu sína. 

Formaður banka­ráðs­ins, Helga Björk Eiríks­dóttir, gaf það í kjöl­farið út að við­skiptin yrðu kláruð.