Bankasýsla ríkisins segir að henni hafi ekki verið kunnugt um kaup Landsbankans á tryggingafélaginu TM af Kviku banka á 28,6 milljarða króna. Stofnuninni, sem fer með eignarhlut ríkisins Landsbankanum, hafi fyrst verið kunnugt um að skuldbindandi tilboð í hlutinn hafi verið lagt fram klukkan 17 í gær.

Þetta kemur fram í bréfi sem forstjóri Bankasýslunnar, Jón Gunnar Jónsson, sendi til Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur, fjármála- og efnahagsráðherra, í kvöld. Um er að ræða svar stofnunarinnar við bréfi sem Þórdís sendi henni fyrr í dag þar sem ráðherrann óskaði eftir skýringum á kaupunum og lýsti meðal annars yfir áhyggjum af þeim. Þórdís gerði slíkt einnig í færslu sem hún birti á Facebook í gærkvöldi þar sem hún sagði að kaupin yrðu ekki að veruleika með hennar samþykki „nema söluferli Landsbankans hefjist samhliða.“ 

Í bréfi Bankasýslunnar til fjármála- og efnahagsráðherra, sem birt var á vef hennar í kvöld, er tekið undir þær áhyggjur sem komu fram í bréfi ráðherrans. Þar segir að stofnunin hafi haldið fund með bankaráði Landsbankans, sem er í eigu íslenska ríkisins, í dag þar sem spurt var út í viðskiptin. „Það er mat BR að Landsbankanum hafi borið að upplýsa um fyrrgreind viðskipti [...] slíkt var því miður ekki gert. Það kom hins vegar fram á fundinum með bankaráði að því hafi verið ljóst fyrrgreind afstaða ráðherra til kaupanna.“ 

Bankasýslan hefur óskað eftir formlegri greinargerð frá bankaráðinu vegna kaupanna innan sjö daga og krafist þess að aðalfundi Landsbankans, sem á að fara fram á miðvikudag, verði frestað um fjórar vikur vegna málsins. Í bréfi til bankaráðsins, sem var líka birt í kvöld, er þess sérstaklega óskað að greinargerðin innihaldi skýringu á því hvernig viðskiptin muni hafa áhrif á áhættu í rekstri Landsbankans og á getu hans til að greiða eigendum sínum arð eða á annars konar ráðstöfun á umfram eigin fé.

Ríkisbanki kaupir tryggingafélag

Tilkynnt var um það í gær að Kvika banki hefði tekið tilboði Landsbankans í allt hlutafé TM trygginga hf., eins af fjórum stórum tryggingafélögum landsins. Landsbankinn greiðir 28,6 milljarða króna samkvæmt tilboðinu fyrir og fer greiðslan fram með reiðufé. Það 1,8 milljarði króna yfir bókfærðu virði TM í bókum Kviku í lok síðasta árs. 

Í tilkynningunni var haft eftir Helgu Björk Eiríksdóttur, sem er að fara að hætta sem formaður bankaráðs Landsbankans, að bankinn starfi á samkeppnismarkaði og það skipti verulegu máli að Landsbankinn sé áfram verðmæt eign fyrir hluthafa. „Í því felst m.a. að meta og sækja tækifæri á fjármálamarkaði til að viðhalda og auka verðmæti bankans. Bankaráð og stjórnendur hafa um nokkurt skeið skoðað kosti þess að bæta tryggingum við fjölbreytta þjónustu bankans, enda fer tryggingastarfsemi og rekstur á stórum viðskiptabanka vel saman. Við teljum að með kaupum á TM muni bæði félögin eflast og styrkjast.“

Engar formlegar upplýsingar

Í bréfi Bankasýslu ríkisins til Þórdísar segir að Helga Björk hafi upplýst stofnunina um áhuga Landsbankans á að kaupa TM eftir að samrunaviðræðum Íslandsbanka og Kviku var slitið í júlí í fyrra. Það gerðist í kjölfar þess að Íslandsbanki samþykkti að greiða 1,2 milljarða króna metsekt fyrir lögbrot sem hann framdi við söluna á hlutum í sjálfum sér í lokuðu útboði sem fór fram í mars 2022. 

Á þeim tíma var TM þó ekki í formlegu söluferli og þann 20. júlí í fyrra var Bankasýslan upplýst um að ekki hefði komið til formlegra viðræðna um kaup ríkisbankans á tryggingafélaginu. Eftir þann tíma segir Bankasýslan að engar frekari upplýsingar hafi borist henni um málið jafnvel þótt Helga Björg telji „sig hafa minnst á endurvakinn áhuga Landsbankans á að taka þátt í söluferlinu. Það á að hafa komið fram í óformlegu símtali til stjórnarformanns BR vegna launauppbótar starfsmanna í desember 2023“. 

Engar formlegar upplýsingar hafi þó, á nokkrum tímapunkti borist Bankasýslunni, um þátttöku Landsbankans í söluferlinu. „Þvert á móti taldi stjórn BR einsýnt að ekki yrði af viðskiptunum af hálfu Landsbankans í kjölfar viðtals við fjármála- og efnahagsráðherra þann 6. febrúar.“ Þar er átt við viðtal sem Þórdís fór í hjá hlaðvarpinu Þjóðmálum, sem stýrt er af fréttastjóra viðskipta hjá Morgunblaðinu. Þar sagði Þórdís, sem er líka varaformaður Sjálfstæðisflokksins og ein þeirra sem þykir líklegust til að sækjast eftir að leiða flokkinn þegar Bjarni Benediktsson hættir, að henni hugnist ekki að ríkisbankinn eignist TM. Sú afstaða ráðherrans var rædd á stjórnarfundi Bankasýslunnar tveimur dögum síðar og bókað að „ráðherra hugnaðist ekki að Landsbankinn kaupi TM.“

Landsbankinn verður ekki seldur

Kaupin voru mikið til umræðu í fjölmiðlum og á þingi í dag. Katrín Jakobsdóttir for­sæt­isráðherra og Lilja Alfreðsdóttir, menningar- og við­skipta­ráð­herra, sögðu báðar í óundirbúnum fyrirspurnum á Alþingi í dag að ekki standi til að selja hlut rík­is­ins í Lands­bank­an­um í kjöl­far kaupa bank­ans á TM, þrátt fyr­ir yf­ir­lýs­ing­ar fjár­mála­- og efnahagsráðherra þess efn­is.

Þing­menn stjórn­ar­and­stöð­unn­ar lýstu marg­ir hverj­ir yf­ir furðu yf­ir ólík­um sjón­ar­mið­um ráð­herra í rík­is­stjórn­inni gagn­vart mál­inu. 

Lilja Björk Einarsdóttir, bankastjóri Landsbankans, sagði hins vegar við fjölmiðla að kaupunum yrði haldið til streitu. Í samtali við fréttastofu Vísis og Stöðvar 2 sagðist hún skilja vel að ríkið vildi ekki bæta við sig félögum. „Við erum aftur á móti almenningshlutafélag. Ríkið á stóran hluta af því. Ég held að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur að hafa alltaf augun á því hvernig við getum aukið verðmæti bankans. Séð til þess að þetta félag sé áfram verðmæt eign, hvort sem það er þjóðarinnar eða annarra hluthafa.“ Ríkið á 98,2 prósent hlut í Landsbankanum.