Katrín og Lilja segja nei – Landsbankinn verður ekki seldur

Þingmenn stjórn­ar­and­stöð­unnar kröfðu ráð­herra rík­is­stjórn­ar­innar svara um kaup Lands­bank­ans á trygg­inga­fé­lag­inu TM í óund­ir­búnum fyr­ir­spurna­tíma á Alþingi í dag. Vakti það furðu hjá sumum þeirra að yfir­lýs­ingar fjár­mála­ráð­herra stöng­uð­ust á við sam­þykktir for­manna rík­is­stjórn­ar­innar frá því fyrir tveimur árum.

Í gær var til­kynnt um áform Lands­bank­ans, sem er í eigu íslenska rík­is­ins, að kaupa TM af Kviku banka fyrir 28,6 millj­arða króna. Í kjöl­farið lýsti Þórdís Kolbrún Reyk­fjörð Gylfa­dóttir, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, yfir óánægju sinni með ákvörð­un­ina í færslu á Facebook í gær­kvöldi. Sagði hún að hún myndi ekki sam­þykkja þessi við­skipti nema ríkið myndi hefja sölu á hlut sínum í Lands­bank­anum. 

Lilja Dögg Alfreðs­dóttir, menn­ingar- og við­skipta­ráð­herra, og Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra tóku skýrt fram í ræðum sínum að ekki stæði til að selja hlut rík­is­ins í Lands­bank­anum.

„Það er algjör­lega skýrt af minni hálfu að ég mun ekki taka þátt í því að selja hlut í Lands­bank­anum. Það er það sem þessi rík­is­stjórn ákvað,“ sagði for­sæt­is­ráð­herra. Hún seg­ist þeirrar ein­dregnu skoð­unar að Lands­bank­inn skuli vera í eigu almenn­ings áfram.

„Olía á verðbólgubálið“

Inga Sæland, for­maður Flokks fólks­ins, virt­ist óánægð með það að auka ætti pen­inga­magn í umferð um 28 millj­arða króna með kaup­unum á TM. „Það er ekki nóg með það heldur sendir banka­stjóri Lands­bank­ans í orðs­ins fyllstu merk­ingu fjár­mála­ráð­herra fing­ur­inn og segir bara hrein­lega að fjár­mála­ráð­herra komi þetta ekk­ert við, akkúrat ekki neitt.“

Vísaði Inga þar lík­leg­ast til ummæla Lilju Bjarkar Ein­ars­dóttur, banka­stjóra Lands­bank­ans, frá því fyrr í dag. Í sam­tali við mbl.is sagði Lilja Björk að bank­inn myndi standa við kaup­samn­ing­inn þrátt fyrir opin­bera gagn­rýni fjár­mála­ráð­herra. 

Vildi Inga fá að vita hvaða „gjörn­ingar og plott“ væru í gangi. „Ég get ég ekki betur séð en að sé verið að belgja út báknið og sé verið að stofna hér nýgerðum kjara­samn­ingum í stór­kost­lega hættu með auknu pen­inga­magni í umferð upp á tæpa 28 millj­arða króna sem um leið heitir olía á verð­bólgu­bálið,“ sagði hún. 

Inga ýjaði að því að verið væri að reyna að skera Kviku banka, sem ætlar að selja Lands­bank­anum TM, út úr „ein­hverjum skulda­kröfum í ein­hverju plotti“ sem hún væri sjálf ekki búin að ná utan um.

Í svari sínu sagði Katrín Jak­obs­dóttir að bera þyrfti ákvörð­un­ina undir Banka­sýslu rík­is­ins, sem færi með hlut rík­is­ins í Lands­bank­anum. „Það er þannig sem þetta mál stendur.“

„Hvaða leikur er í gangi?“

Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir, þing­flokks­for­maður Pírata, vís­aði í fyr­ir­spurn sinni til for­sæt­is­ráð­herra til yfir­lýs­ingar for­manna stjórn­ar­flokk­anna árið 2022 þar sem áhersla var lögð á óbreytt eign­ar­hald rík­is­ins í Lands­bank­anum. Þetta gengi hins vegar í ber­högg við yfir­lýs­ingar fjár­mála­ráð­herra.

„Var ekk­ert að marka þessa yfir­lýs­ingu for­manna stjórn­ar­flokk­anna? Er það rétt að fjár­mála­ráð­herra sé bara að tala út frá sínum eigin hugð­ar­efnum og í raun gegn ákvörðun for­manna stjórn­ar­flokk­anna í þessum pistli sínum í gær? Hvers vegna er fjár­mála­ráð­herra að tala svona beint gegn yfir­lýs­ingu for­manna rík­is­stjórn­ar­flokk­anna? Hvaða leikur er í gangi?“ spurði Þór­hildur Sunna.

Í svari sínu sagði Katrín að yfir­lýs­ing for­mann­anna stæði. 

„Hvað er eiginlega að gerast hérna? 

Sigmundi Davíð Gunn­laugs­syni, for­manni Mið­flokks­ins, finnst málið hið furðu­leg­asta. Sagði hann að fjár­mála­ráð­herra stillti sam­starfs­flokk­unum upp við vegg með ummælum sínum um einka­væð­ingu Lands­bank­ans.

„Hvað er eig­in­lega að ger­ast hérna? spyr Sig­mundur Davíð. „Hefur þetta mál ekk­ert verið rætt í rík­is­stjórn? Er þetta bara skeyta­send­ing frá fjár­mála­ráð­herra af Facebook frá New York sem hæst­virtur for­sæt­is­ráð­herra gerir ekk­ert með og tekur ekk­ert mark á?“

Í svari sínu sagð­ist Katrín enn standa með yfir­lýs­ingu stjórn­ar­flokk­anna frá 2022 um óbreytt eign­ar­hald í Lands­bank­anum. Sú stefna væri skýr og Sig­mundur þyrfti ekki að efast um það né finn­ast það rugl­andi. Mik­il­vægt væri að halda til haga að við­skipti sem þessi færu eftir ferlum og reglum. Eðlilegt væri að bera ákvörð­un­ina undir Banka­sýslu rík­is­ins. Það væri hennar afstaða gagn­vart kaupum bank­ans á TM.

„Þetta bara kom upp akkúrat núna“

Sigmar Guð­munds­son, þing­maður Við­reisnar, innti Lilju eftir því hvort henni hugn­að­ist það að Lands­bank­inn keypti stórt trygg­inga­fé­lag á sama tíma og stefna stjórn­valda væri að draga úr umsvifum rík­is­ins á fjár­mála­mark­aði.

„Telur hæst­virtur ráð­herra að þetta sé í sam­ræmi við eig­enda­stefnu rík­is­ins í fjár­mála­fyr­ir­tækjum? Og ef svo er ekki, telur hæst­virtur ráð­herra að stjórn­völd geti með ein­hverjum hætti stöðva þessi áform Lands­bank­ans út frá arms­lengd­ar­sjón­ar­miðum?“

Svör Lilju voru svipuð og Katrínar, en hún sagði að hennar mati væri ríkið ekki að fara að einka­væða Lands­bank­ann. Hún sagði þó að þessi þróun væri nýskeð og að hún ætti eftir að kynna sér málið betur.

„Ég á eftir að kynna mér það bara mun betur nákvæm­lega hvernig þetta allt er og hvað Lands­banki Íslands er að hugsa og hvernig hann sér þetta fyrir sér. þannig að ég skal bara vera alveg hrein­skilin – þetta bara kom upp akkúrat núna.“

Sigmar sagði þá að svör ráð­herr­anna tveggja leiddu í ljós að alls óljóst væri hver áform rík­is­stjórn­ar­innar væru.

„Menn tala alger­lega í austur og vestur. Fjár­mála­ráð­herra sagði í gær að þessi kaup rík­is­bank­ans á trygg­inga­fé­lagi yrði að stöðva nema að rætt yrði um sölu Lands­bank­ans. Nú er hæst­virtur for­sæt­is­ráð­herra búinn að segja að það standi ekki til að selja Lands­bank­ann nema mögu­lega þegar búið verður að selja Íslands­banka. Maður klórar sér svo­lítið í koll­inum yfir því hver næstu skref raun­veru­lega verða.“