Þessi grein birtist fyrir rúmlega 2 mánuðum.

OECD gerir alvarlegar athugasemdir við eftirlit með nýsköpunarstyrkjum

End­ur­greiðsl­ur úr rík­is­sjóði vegna rann­sókna og þró­un­ar hafa marg­fald­ast á ör­fá­um ár­um og eru áætl­að­ar 16,6 millj­arð­ar króna á næsta ári. Í nýrri út­tekt Efna­hags- og fram­fara­stofn­un­ar­inn­ar seg­ir að eft­ir­liti og eft­ir­fylgni með styrkj­un­um sé veru­lega ábóta­vant.

OECD gerir alvarlegar athugasemdir við eftirlit með nýsköpunarstyrkjum
Ráðherrar Styrkirnir hækkuðu mikið í tíð Bjarna Benediktssonar sem fjármála- og efnahagsráðherra en Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir tók nýverið við því ráðuneyti af honum. Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir er háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Í nýrri úttekt sem Efnahags- og framfarastofnunin (OECD), þar sem lagt er mat á áhrif skattaafsláttar til fyrirtækja vegna rannsóknar og þróunar, er bent á ýmsa vankanta kerfisins sem ráðstafar stuðningi ríkisins til nýsköpunar.

Eitt helsta vandamálið sem blasir við, að mati OECD, er skortur á gögnum og reglulegu eftirliti með styrkþegum og verkefnum þeirra. Erfitt sé að leggja mat á árangur hvers og eins fyrirtækis og rannsóknar- eða þróunarverkefnunum sem þau fá stuðning fyrir. Sömuleiðis sé lítið til af gögnum sem gefa vísbendingu um dreifingu skattaafsláttarins. Þá kemur einnig fram í úttektinni, að samskiptum og upplýsingaflæði á milli Rannís og Skattsins, þeirra stofnana sem hafa yfirsjón með úthlutun skattaafsláttarins, sé verulega ábótavant. 

Upphæðirnar sem veittar eru til nýsköpunarfyrirtækja úr ríkissjóði í gegnum þetta styrkjakerfi hafa vaxið mikið á síðustu árum. Árið 2015 námu styrkirnir 1,3 milljörðum króna en á næsta ári er gert ráð að þeir verði 16,6 milljarðar króna.

Ráðherrar fagna

Úttektin var unnin að beiðni fjármála- og efnahagsráðherra og háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra. 

Þar kemur fram að stuðningurinn við nýsköpunarfyrirtæki hafi farið frá því að vera 0,07 prósent af vergri landsframleiðslu árið 2006 yfir í rúmlega 0,42 prósent árið 2020. Þessum niðurstöðum fagna ráðherrarnir, Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir fjármála- og efnahagsráðherra og Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, sem segja í tilkynningu á vef stjórnarráðsins þá aukningu sem úttektin greinir sýna fram á að ríkið sé á réttri leið í málaflokknum. 

Haft er eftir Áslaugu Örnu að ánægjulegt sé „að fá staðfestingu OECD á því að stofnunin sjái að stuðningurinn hafi skilað sér í stóraukinni rannsóknar- og þróunarvirkni fyrirtækja“.

Skortur á gögnum og eftirliti

Í tilkynningunni sem birt var á vef stjórnarráðsins er þó ekki fjallað jafnmikið um þær fjölmörgu athugsemdir sem OECD gerir við ýmsa vankanta kerfisins sem ráðstafar stuðningi ríkisins til nýsköpunar. Skort á gögnum og reglulegu eftirliti með styrkþegum og verkefnum þeirra, að erfitt sé að leggja mat á árangur hvers og eins fyrirtækis og að skortur sé á gögnum sem gefa vísbendingu um dreifingu skattaafsláttarins. 

Til dæmis gerði skortur á tiltækum gögnum starfsmönnum OECD erfitt fyrir að meta áhrif breytinganna sem gerðar voru á skattaafsláttarkerfinu árið 2020. Með breytingunum var tekin upp þrepaskipting, þar sem lítil og meðalstór fyrirtæki geta nú fengið allt að 35 prósent af kostnaði við rannsóknir og þróun í afslátt, á meðan stór fyrirtæki geta mest fengið 25 prósent afslátt. Athugun OECD leiddi í ljós, þvert á væntingar stjórnvalda, að breytingin nýttist fyrst og fremst örfáum stórum fyrirtækjum í landinu.

Þessar athugasemdir eru athyglisverðar í ljósi þess sem kom fram í umsögn sem Skatturinn sendi til Alþingis fyrir rúmlega tveimur árum, þar sem hann sagði að mikil þörf væri á því að herða eftirlit með útgreiðslu styrkjanna. Taldi hann meðal annars í umsögn sinni „nokkur brögð hafa verið að því að við skatt­skil hafi almennur rekstr­­­ar­­­kostn­aður og kostn­aður sem telja verður að til­­­heyri frekar eðli­­­legum end­­­ur­­­bótum á fyr­ir­liggj­andi afurð sem við­kom­andi fyr­ir­tæki hefur tekjur af verið færður undir kostnað vegna stað­­­festra nýsköp­un­­­ar­verk­efna“.  

Úttekt OECD er því ekki einungis staðfesting á því að stjórnvöld séu á réttri leið í þessum málaflokki, eins og fjármála- og efnahagsráðherra og háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra segja, heldur líka aðvörun um að koma á viðunandi eftirliti með þessum ört stækkandi útgjaldalið.

Styrkir til nýsköpunarfyrirtækja hækka um 1,6 milljarð

Endurmat á áætluðum endurgreiðslum til nýsköpunarfyrirtækja úr ríkissjóði, í samræmi við álagningu frá Skattinum og upplýsingum frá Rannís um kostnaðaráætlun þeirra verkefna sem sótt er um, hefur leitt til þess að upphæðin sem nú er áætluð í styrkina hækkaði um 1,6 milljarða króna milli umræðna um fjárlagafrumvarpið.

Þegar frumvarpið var lagt fram í september var áætlað að styrkirnir, sem voru rúmlega 13 milljarðar króna í ár, myndu verða 15 milljarðar króna á árinu 2024.

Nú er gert ráð fyrir því að þeir verði 16,6 milljarðar króna, en styrkirnir eiga að greiðast út til fyrirtækja sem stunda rannsóknir og þróun.

Árlega er birtur listi yfir þau fyrirtæki sem fá slíka styrki sem eru yfir 500 þúsund evrum, eða rúmlega 75 milljónum króna á gengi dagsins í dag. Í ár var um að ræða 59 fyrirtæki.

Sum fyrirtækin sem fá háa styrki eru skráð á markað og eru á meðal stærstu fyrirtækja landsins. Má þar nefna Marel, Össur og Alvotech sem fengu 250 milljónir hvort í ár úr ríkissjóði. Þá fékk tölvuleikjafyrirtækið CCP, sem er í eigu suður-kóresks fyrirtækis, tvöfaldan styrk. Annars vegar fyrir CCP vegna útgáfu tölvuleikja og hins vegar fyrir CCP Development /Platform fyrir hugbúnaðargerð. Samanlagt nema greiðslur úr ríkissjóði til CCP-samstæðunnar vegna nýsköpunarstyrkja um 2,1 milljarði króna frá árinu 2019 og fram á þetta ár.

Kjósa
46
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • GT
    Geir Thorolfsson skrifaði
    Það er auðvitað í anda Sjálfsgræðisflokksins að hafa eftirlit í lágmarki. Ég man eftir áróðri sjallana á móti "eftirlitsiðnaðinum". Og þeir lögðu niður Rannsóknarstofnun Byggingariðnaðarins og svo NMÍ. Hverjir eiga nú að vernda okkur fyrir byggingarefnum sem henta ekki á Íslandi? Sem sagt: Minna eftirlit - meiri mygla.
    4
  • K Hulda Guðmundsdóttir skrifaði
    16.6 milljarðar í ríkisstyrki til einkafyrirtækja - á hæpnum forsendum. Samþykkja þingmenn þetta?
    8
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Friðrik keypti varðskip gegnum Ríkiskaup og græddi 40 milljónir við söluna
2
Fréttir

Frið­rik keypti varð­skip gegn­um Rík­is­kaup og græddi 40 millj­ón­ir við söl­una

Frið­rik Arn­gríms­son, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóri LÍÚ, sem heit­ir SFS í dag, keypti tvö varð­skip af ís­lenska rík­inu eft­ir út­boð hjá Rík­is­kaup­um og seldi þau til Tyrk­lands fyr­ir tæp­lega 40 millj­ón­um krón­um meira en hann greiddi fyr­ir þau. Hann var á sama tíma formað­ur nefnd­ar sem starf­aði með Rík­is­kaup­um um smíði nýs rann­sókna­skips fyr­ir Haf­rann­sókna­stofn­un.
Frumvarp sem á að breyta menntakerfinu eins og við þekkjum það í dag
5
Fréttir

Frum­varp sem á að breyta mennta­kerf­inu eins og við þekkj­um það í dag

Mennta- og barna­mála­ráð­herra hef­ur lagt fram frum­varp um inn­gild­andi mennt­un. Á það að tryggja öll­um jöfn tæki­færi inn­an mennta­kerf­is­ins og taka bet­ur ut­an um skól­ana sjálfa. „Oft á tíð­um eru það ekki endi­lega dýr­ustu og þyngstu lausn­irn­ar sem þarf ef við ná­um að koma miklu fyrr inn. Bæði með breyttri nálg­un á við­fangs­efn­ið en líka með því að að­lag­ast því sem við er­um að gera.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
3
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Þorsteinn Már og Helga eiga rúmlega 71 milljarð og skulda nánast ekki neitt
5
Greining

Þor­steinn Már og Helga eiga rúm­lega 71 millj­arð og skulda nán­ast ekki neitt

Mikl­ar breyt­ing­ar hafa ver­ið gerð­ar á Sam­herja­sam­stæð­unni á síð­ustu ár­um og eign­ar­hald á henni að stóru leyti fært yf­ir til barna stofn­enda fyr­ir­tæk­is­ins. Fé­lag í eigu barna Þor­steins Más Bald­vins­son­ar sem fékk selj­endalán frá for­eldr­um sín­um til að kaupa hlut þeirra í Sam­herja hef­ur ein­ung­is greitt vexti af lán­inu og hagn­ast alls um 16 millj­arða króna á þrem­ur ár­um.
Leggjast hart gegn nýrri smágreiðslulausn sem gæti sparað heimilum milljarða
7
Greining

Leggj­ast hart gegn nýrri smá­greiðslu­lausn sem gæti spar­að heim­il­um millj­arða

Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja segja að frum­varp sem mun gera Seðla­bank­an­um kleift að koma á fót inn­lendri smá­greiðslumiðl­un geri „ráð fyr­ir óvenju­legu inn­gripi í rekst­ur fyr­ir­tækja á sam­keppn­ismark­aði“. Heim­ili lands­ins greiddu alls 37 millj­arða króna í bein og óbein þjón­ustu­gjöld vegna notk­un­ar á greiðslu­kort­um á ár­inu 2022.
Friðrik keypti varðskip gegnum Ríkiskaup og græddi 40 milljónir við söluna
9
Fréttir

Frið­rik keypti varð­skip gegn­um Rík­is­kaup og græddi 40 millj­ón­ir við söl­una

Frið­rik Arn­gríms­son, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóri LÍÚ, sem heit­ir SFS í dag, keypti tvö varð­skip af ís­lenska rík­inu eft­ir út­boð hjá Rík­is­kaup­um og seldi þau til Tyrk­lands fyr­ir tæp­lega 40 millj­ón­um krón­um meira en hann greiddi fyr­ir þau. Hann var á sama tíma formað­ur nefnd­ar sem starf­aði með Rík­is­kaup­um um smíði nýs rann­sókna­skips fyr­ir Haf­rann­sókna­stofn­un.

Mest lesið í mánuðinum

Uppsagnir á Sóltúni eftir tveggja milljarða útgreiðslu: „Það er gríðarlega þungbær ákvörðun“
2
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Upp­sagn­ir á Sól­túni eft­ir tveggja millj­arða út­greiðslu: „Það er gríð­ar­lega þung­bær ákvörð­un“

Einka­rekna hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún hef­ur stað­ið fyr­ir upp­sögn­um síð­ustu vik­urn­ar til að laga rekst­ur­inn sem sagð­ur er ganga illa. Sam­hliða hafa eig­end­ur Sól­tún stað­ið í fast­eigna­við­skipt­um í gegn­um rekstr­ar­fé­lag­ið og tek­ið há­ar fjár­hæð­ir út úr því. Fyrr­ver­andi og nú­ver­andi starfs­menn gagn­rýna stjórn­end­ur Sól­túns fyr­ir upp­sagn­irn­ar.
Móðir Marks heitins: „Þetta er í raun og veru léttir“
3
Úttekt

Móð­ir Marks heit­ins: „Þetta er í raun og veru létt­ir“

Mark Gunn­ar Roberts lést á Þor­láks­messu. Nokkr­um dög­um áð­ur hafði hann fund­ist með­vit­und­ar­laus í fanga­klefa sín­um á Hólms­heiði. Mark ólst upp við drykkju og of­beldi föð­ur síns og ára­tug­um sam­an reyndi móð­ir hans að fá hjálp fyr­ir son sinn, sagði hann „hættu­leg­an án lyfja­gjaf­ar“, en án ár­ang­urs. Síð­ustu ár átti Mark ekki í nein hús að venda önn­ur en neyð­ar­skýli fyr­ir heim­il­is­lausa eða fang­elsi.
Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
5
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
7
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
9
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár