„Nei, það hefur ekki neitt slíkt komið inn á borð til okkar,“ svarar Tómas Ingi Torfason, fram­kvæmda­stjóri KFUM og KFUK á Íslandi, spurður hvort á hans borð, stjórnar eða ann­arra innan sam­tak­anna hafi borist í formi orðróms eða ábend­inga að stofn­and­inn séra Friðrik Frið­riks­son hafi níðst á drengjum.

„Ég hef verið hér fram­kvæmda­stjóri í níu ár, þar á undan var ég for­maður,“ segir Tómas Ingi. „Þannig að ég er búinn að vera í for­ystu­sveit félags­ins frá því 2005. Á þessum árum höfum við ekki fengið neitt [um séra Friðrik]. Við höfum þó alltaf verið við­búin því, þegar upp hafa komið ein­hver mál, að það myndi ýfa upp eitt­hvað gam­alt, því KFUM er svo ofboðs­lega gömul hreyf­ing. En það hefur aldrei neitt slíkt komið inn á borð, hvorki til mín eða stjórnar.“

Engar sögu­sagnir, eng­inn grunur og þá alls engar form­legar ábend­ingar?

„Nei, ekki neitt á þessum nótum um séra Friðrik.“

Guð­mundur Magn­ús­son, sagn­fræð­ingur.

Mynd: Skjáskot

Guð­mundur Magn­ús­son, sagn­fræð­ingur og blaða­maður, hefur gefið út bók um ævi og störf Friðriks þar sem meðal ann­ars er að finna frá­sögn karl­manns á átt­ræð­is­aldri sem segir Friðrik hafa káfað á sér er hann var barn. Maðurinn segir enn fremur frá því að fleiri hafi lent í því sama – verið leiddir einir inn til séra Friðriks eftir sunnu­daga­skóla félags­ins. Árið 2018 leit­aði mað­ur­inn sér aðstoðar hjá Stíga­mótum. Drífa Snædal, tals­kona Stíga­móta, greindi svo frá því í Kast­ljósi í gær að fleiri karl­menn hefðu leitað til sam­tak­anna vegna séra Friðriks.

Það er talað um verst geymda leynd­ar­mál Íslands­sög­unnar, sagði Drífa Snædal, tals­kona Stíga­móta, í Kast­ljósi í gær um að séra Friðrik hafi níðst á drengjum. Hvað segir þú við því?

„Það kom mér mjög á óvart,“ svarar Tómas, „ég verð að við­ur­kenna það. Að hún hafi látið þetta út úr sér þarna. Við sem störfum í þessum félags­skap erum þá í ein­hverjum svaka­legum berg­máls­helli ef það er.“

Svo segir Drífa að fleiri karl­menn hafi leitað til Stíga­móta. Hvernig bregstu við því, er ein­hver ástæða til að efast um að þetta hafi átt sér stað?

„Ég veit ekki hvaða yfir­lýs­ingar ég á að vera með, svo­leiðis lagað. Í sjálfu sér höfum við ekk­ert við þetta að bæta annað en það sem var í yfir­lýs­ing­unni frá okkur í gær. Það er ekk­ert nýtt komið fram sem kallar á það. Við viljum bara vanda okkur, þetta er gam­alt mál og þetta er við­kvæmt mál.“

Kanna bakgrunn og fræða

Tómas Ingi Torfason, fram­kvæmda­stjóri KFUM og KFUK.

Mynd: KFUM og KFUK

Tómas ítrekar að á síð­ustu tutt­ugu árum, frá því að kyn­ferð­is­brot gegn börnum hófu að komst upp á yfir­borðið í íslensku sam­fé­lagi, hafi sam­tökin lagt mikið upp úr því að vinna að öryggi barna i æsku­lýðs­starfi. Þau hafi m.a. haft for­göngu um stofnun æsku­lýðs­vett­vangs­ins, sem er sam­eig­in­legur vett­vangur KFUM, skát­anna, UMFÍ og Lands­bjargar. Bak­grunnskönnun á fólki sem vildi starfa með sam­tök­unum var tekin upp og nám­skeið sett á lagg­irnar í sam­vinnu við yfir­völd barna­vernd­ar­mála. Siða­reglur voru settar og þær brýndar fyrir öllu starfs­fólki.

KFUM og KFUK sendi út yfir­lýs­ingu í gær þar sem m.a. kom fram að for­ystu sam­tak­anna væri brugðið við að heyra frá­sögn um að séra Friðrik hafi brugð­ist trausti þeirra sem hann starf­aði fyrir. „Það hryggir okkur meira en orð fá lýst.“ Var fólki sem orðið hefur fyrir kyn­ferð­is­legri áreiti eða ofbeldi á vett­vangi sam­tak­anna bent á að til­kynna um það.

Hafa borist ein­hverjar ábend­ingar um séra Friðrik eftir að þið senduð út til­kynn­ing­una?

„Það var fólk sem kom að bók­inni hjá Guðmundi sem fannst nauð­syn­legt að hringja í okkur eftir þetta við­tal í Kiljunni,“ svarar Tómas.

Og hvað var þetta fólk að segja?

„Að bókin miði öll að því að gera séra Friðrik tor­tryggi­legan. Ég var að tala við mann sem er kom­inn yfir átt­rætt sem varð svo reiður að heyra þetta. Hann hafði verið í Vatna­skógi og sendur til séra Friðriks og talar um þennan mann sem alveg ofboðs­lega hlýjan og góðan. Sem klapp­aði strákum alltaf á koll­inn og svo fram­vegis.“

Hann gerði nú alla vega meira en það við þennan mann [sem fram kemur í bók­inni]. Og í henni eru líka mjög sér­stakar lýs­ingar Friðriks sjálfs á drengjum, sem í ljósi þessa virð­ast mjög ann­ar­legar. Hvað finnst þér um það?

„Þetta er allt saman teiknað upp með þeim hætti en ég ætla ekk­ert að fara út í þá sálma.“

Laglegir, fallegir, myndarlegir, yndislegir

Í bók Guð­mundar er m.a. vitnað til end­ur­minn­inga séra Friðriks sjálfs og bréfa hans þar sem hann lýsir drengjum sem fal­legum, mynd­ar­legum, ynd­is­legum, dásam­legum og þar fram eftir göt­unum. „Hvar sem hann kemur er lag­lega stráka að finna og skrifar hann oft niður nöfn þeirra og fæð­ing­ar­dag og ýmsar athuga­semdir um þokka þeirra,“ skrifar Guð­mundur m.a.

Friðrik stofn­aði KFUM á Íslandi árið 1899 eftir margra ára veru í Danmörku þar sem hann hafði kynnst þessu kristi­lega starfi. Hann er oft­ast kall­aður æsku­lýðs­leið­togi og hefur verið á stalli sem slíkur í hugum margra. Styttur og kapella í hans nafni er m.a. til marks um þau áhrif sem hann hafði. Borg­ar­stjóri segir koma til greina að „færa“ stytt­una af sér­anum og drengnum sem stendur við Lækj­ar­götu en margt annað minnir á mann­inn, ekki síst hjá íþrótta­fé­lög­unum sem hann kom að því að stofna og auð­vitað KFUM.

Getur þú sagt mér hver ykkar næstu skref verða? Nú er séra Friðrik alltum­lykj­andi í starf­inu, söngv­arnir hans, sagan hans, orðin hans.

„Næstu skref okkar eru að flýta okkur hægt,“ segir Tómas Ingi. Hann hafi ekki haft ráð­rúm til að lesa bók Guð­mundar frá upp­hafi til enda. „Þannig að við höfum í sjálfu sér ekk­ert um það að segja akkúrat núna,“ segir hann um frek­ari við­brögð. Stjórn KFUM og KFUK var boðuð á fund síð­degis í dag.

Ef hægt er að leiða í ljós

Í yfir­lýs­ing­unni sem sam­tökin sendu frá sér í gær segir að „ef hægt er að leiða í ljós að stofn­andi sam­tak­anna hafi gerst sekur um brot gagn­vart börnum, teljum við slíkt upp­gjör nauð­syn­legt“.

Hvað eigið þið nákvæm­lega við með því?

„Eins og þarna kemur fram ætlum við ekk­ert að hylma yfir sög­una eða sann­leik­ann með neinum hætti,“ svarar Tómas. „Það er þá eitt­hvað sem við þurfum bara að horfast í augu við.“

En getur eitt­hvað meira komið í ljós en að meint fórn­ar­lömb hans stígi fram?

„Við erum að óska eftir því, það er það sem við erum að hvetja til, að ein­stak­lingar stigi fram með þessi mál. Þangað til verðum við líka aðeins að halda að okkur höndum. Gefa þeim svig­rúm. Þetta eru svo við­kvæm mál. Það eru svo margir sem geta átt um sárt að binda.“

En þarna eru drengirnir hans Friðriks og ein­hverjir þeirra hafa greint frá þessu áreiti eða ofbeldi. Eigið þið ekki að standa fyrst og fremst með þeim?

„Ég veit ekki hvert þú ert að fara með þetta sam­tal. Að sjálf­sögðu stöndum við með þolendum ofbeldis. Það er að sýna sig í okkar starfi og hefur gert síð­ustu tutt­ugu árin.“

Veist þú meira um málið? Hafðu sam­band við sunna@heimildin.is