Efnahags- og fram­fara­stofn­unin (OECD) segir að til þess að ná böndum á verð­bólgu hér­lendis þurfi að auka aðhald í opin­berum fjár­málum og aðhald pen­inga­stefn­unnar. Þetta er á meðal þess sem kemur fram í nýrri skýrslu sam­tak­anna um efna­hags­mál á Íslandi, sem kynnt var í morgun. 

Í skýrsl­unni er meðal ann­ars mælt með því að skattaund­an­þágur ferða­þjón­ustu verði afnumdar og greinin verði færð í almenna virð­is­auka­skatts­þrepið og að heim­ildir til að nýta sér­eign­ar­sparnað skatt­frjálst til greiðslu hús­næð­is­lána verði afnumdar eða tak­mark­aðar. 

Heilt yfir segir í skýrslu OECD að efna­hag­ur­inn á Íslandi sé sterkur og hafi vaxið hratt þar til fyrir skemmstu vegna hraðs bata ferða­þjón­ustu og öfl­ug­arar inn­lendrar eft­ir­spurnar. Stofn­unin segir að fjár­mála­kerfið virð­ist yfir höfuð vera stöðugt og að skuldir bæði fyr­ir­tækja og heim­ila hér­lendis séu hóf­legar þrátt fyrir að þær hafi verið að aukast. 

Markvissari stuðningur og aukið framboð húsnæðis

Í skýrsl­unni frá OECD er bent á að rót verð­bólg­unnar hér­lendis hafi verið hús­næð­is­mark­að­ur­inn, frekar en orku­verð, eins og víð­ast hvar í Evrópu í kjöl­far inn­rásar Rússa í Úkraínu. 

Þar segir að íslensk stjórn­völd gætu gripið til frek­ari aðgerða til þess að taka á ójafn­vægi á hús­næði­mark­aði, m.a. dregið til baka eða dregið úr heim­ildum til skatt­frjálsrar nýt­ingar sér­eign­ar­sparn­aðar inn á hús­næð­is­lán sem áður segir og beint hús­næð­is­stuðn­ingi með mark­vissum hætti til við­kvæmra heim­ila, til þess að koma í veg fyrir að hús­næð­is­stuðn­ing­ur­inn skili sér í hærra verði fast­eigna og leigu. 

Þá ættu stjórn­völd, bæði á lands­vísu og sveit­ar­stjórnum, að reyna að auka fram­boð á hús­næði, þar með talið hag­kvæmu hús­næði, með því að ein­falda og skýra skipu­lags­reglu­gerðir, með því að gera ferla til þess að fá bygg­ing­ar­leyfi ein­fald­ari og með því að bæta lang­tíma­skipu­lag og spár um hús­næð­is­þörf. 

Betri íslenskukennsla fyrir innflytjendur

Skýrslur sem þessar um íslenska efna­hags­lífið eru unnar á tveggja ára fresti af hálfu OECD. Í þess­ari skýrslu er í fyrsta sinn fjallað sér­stak­lega um inn­flytj­endur á Íslandi og bent á að fjölgun inn­flytj­enda á Íslandi hafi verið hröð und­an­farna ára­tugi og að um mitt þetta ár sé gert ráð fyrir að um 18 pró­sent allra íbúa á Íslandi verði inn­flytj­endur.

Bent er á í skýrsl­unni að þessu fylgi bæði áskor­anir og tæki­færi. Aukin áhersla á íslensku­kennslu, bæði fyrir inn­flytj­endur og flótta­fólk, er á meðal þess sem OECD leggur til, en stofn­unin mælir með því að aðgengi og sveigj­an­leiki tungu­mála­náms fyrir inn­flytj­endur verði auk­inn og tungu­mála­þjálfunin einnig tengd við starfs­þjálfun. 

Þá er lagt til að stjórn­völd tryggi að flótta­fólk aðlag­ist sam­fé­lag­inu, sér í lagi með því að tryggja að það hafi tök á að læra íslensku hratt. 

Einnig leggur OECD til að skóla­gjöld verði tekin upp í íslenskum háskólum fyrir stúd­enta sem koma til náms frá löndum utan EES-svæð­is­ins, en Ísland sker sig frá hinum Norð­ur­lönd­unum að því leyti að hér eru skóla­gjöld ekki inn­heimt. 

Í skýrslu OECD segir einnig að stjórn­völd ættu að halda áfram að ein­falda ferla við útgáfu atvinnu­leyfa fyrir erlenda sér­fræð­inga og hraða inn­leið­ingu á fram­leng­ingu á dvalar- og atvinnu­leyfum, auk þess að styrkja ferla við að meta menntun og þekk­ingu sem fólk aflar sér ann­ars staðar en á Íslandi.

Þeim ábend­ingum er einnig beint til stjórn­valda, vegna vís­bend­inga um að inn­flytj­endur séu í hús­næð­is­vanda, að beina hús­næð­is­stuðn­ingi í meira mæli að lág­tekju­heim­ilum og stuðla að upp­bygg­ingu félags­legs- og hag­kvæms hús­næðis í takt við þarfir.