Vinirnir og einræðisherrarnir Pútín og Xi boða breytt valdajafnvægi heimsins

„Ég kalla þig líka kæran vin minn,“ sagði Xi Jinping, for­seti Kína, við Vladimir Pútín Rúss­lands­for­seta, eftir fund þeirra í Moskvu í dag, annan dag­inn í röð, þar sem nið­ur­staðan var aukin sam­staða ríkj­anna, breytt valda­jafn­vægi heims­ins og afneitun á ábyrgð Rússa á inn­rás þeirra í Úkraínu sem stendur enn yfir. 

Í stór­yrtri og kær­leiks­ríkri yfir­lýs­ingu kín­verska utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins er boðað að Kína og Rússland muni eiga „víð­tækt, stefnu­mót­andi sam­starf um sam­hæf­ingu fyrir nýja tíð“ og sam­eig­in­lega „standa gegn inn­gripum í inn­an­rík­is­mál frá utan­að­kom­andi öflum“. Ekki var minnst á Úkraínu í yfir­lýs­ing­unni, en sagt: „Opinbera heim­sóknin til Rússland er ferða­lag vin­áttu, sam­vinnu og friðar.“

Kín­verjar boða í yfir­lýs­ingu sinni aukið hlut­verk Kína og Rússa í fjöl­hliða heimi: „Valda­jafn­vægi heims­ins er að ganga í gegnum miklar svipt­ingar.“

Samstarf um fjölmiðla

Nýjar, form­legar yfir­lýs­ingar um sam­starf ná til land­bún­aðar, skóg­ræktar, grunn­rann­sókna í vís­indum og tækni, reglu­verks í við­skiptum og fjöl­miðla. Frá inn­rásinni í Úkraínu hafa kín­verskir fjöl­miðlar mark­visst verið rit­skoð­aðir og þeim rit­stýrt í þágu mál­staðar Rússa.

Í yfir­lýs­ingu frá rúss­neskum stjórn­völdum í Kremlin er boðað að ríkin tvö standi með frjálsum við­skiptum í ætt við Alþjóða­við­skipta­stofn­un­ina, WTO. „Báðir aðilar ítrek­uðu fyr­ir­ætlun sína um að styrkja sam­hæf­ingu utan­rík­is­stefnu ríkj­anna, ástunda sann­kall­aða fjöl­hliða nálgun, styðja sam­vinnu á fjöl­hliða vett­vangi, verja sam­eig­in­lega hags­muni, styðja við alþjóð­legt og svæð­is­bundið valda­jafn­vægi og bæta alþjóð­lega stjórn­sýslu.“

Fjölhliða heimsmynd með Kína í miðjunni

Í rúss­nesku yfir­lýs­ing­unni var lögð áhersla á sam­starf BRICS-ríkj­anna svoköll­uðu, Brasilíu, Rúss­lands, Indlands, Kína og Suður-Afríku, allt frá stjórn­málum yfir í örygg­is­mál og við­skipti. Auk þess kemur fram að Rússland og Kína ætli með víð­tækum hætti að styrkja Sjanghæ Sam­vinnu­sam­tak­anna, Shanghai Cooperation Organization, „til að mæta áskor­unum og ógn­unum við öryggi með­lima­ríkja“. Samtökin ná yfir 40% heims­byggð­ar­innar, allt frá Íran í vestri til Pakistan og Indlands í suðri og Kína í norðri. Sam­starfs­flet­irnir ná yfir stjórn­mál, efna­hags­mál og varn­ar­mál, en eru ekki eig­in­legt varn­ar­banda­lag eins og Norður-Atl­ants­hafs­banda­lagið, NATÓ.

Engin breyt­ing var boðuð opin­ber­lega á afstöðu Kína til stríðs­ins í Úkraínu. Kín­verjar hafa stór­aukið við­skipti við Rússa eftir þeir hófu inn­rás­ina og vest­ræn lönd lögðu við­skipta­bann á Rússland.

Á blaða­manna­fundi beint eftir við­ræð­urnar sagði Xi að Kín­verjar hefðu alltaf tekið „hlut­læga og sann­gjarna“ afstöðu til inn­rás­ar­innar í Úkraínu, sem hann heldur áfram að nefna „Úkra­ínu­krís­una“. Hann sagði að sam­talið við Pútín hefði verið „hrein­skiptið, vin­gjarn­legt og árang­urs­ríkt“.

Xi segir Rússa styðja Pútín

Í gær boð­aði Xi Jinping að hann trúði því að rúss­neska þjóðin myndi styðja Pútín áfram til valda­setu, en Pútín hefur þó ekk­ert gefið uppi um hvort hann muni bjóða sig fram að nýju á næsta ári. Það er þó talið yfir­gnæf­andi lík­legt, enda þurfi Pútín að halda völdum til að forð­ast per­sónu­legar afleið­ingar spill­ing­ar­mála og inn­rás­ar­innar í Úkraínu, meðal ann­ars hand­töku­skipun Alþjóð­lega stríðs­glæpa­dóm­stóls­ins í Haag vegna flutn­ings barna frá Úkraínu til Rúss­lands.

Pútín og Xi Jinping hitt­ust við upp­haf Ólymp­íu­leik­anna í Beijing í fyrra og lýstu yfir „tak­marka­lausri vin­áttu“, líkt og lýst var þá í yfir­lýs­ingu frá Kreml: „Bæði ríki lýsa and­stöðu við að alþjóða­sam­skipti ein­kenn­ist aftur af víg­stöðu tveggja stór­velda, þegar þau veiku verða þeim sterku að bráð.“ Þremur vikum síðar fyr­ir­skip­aði Pútín alls­herj­ar­inn­rás í Úkraínu, sem bæði hann og kín­versk yfir­völd og fjöl­miðlar köll­uðu „sér­tæka hern­að­ar­að­gerð“.

Ljóst er að ekk­ert hefur fallið á sam­band Rúss­lands og Kína, nema síður sé, og segir í kín­versku yfir­lýs­ing­unni að vin­skap ríkj­anna „verði ekki breytt hvað sem ger­ist“. For­set­arnir tveir, sem hafa í reynd ein­ræð­is­vald, verða áfram í nánum tengslum, segir í yfir­lýs­ing­unni: „Þeir voru sam­mála um að vera í nánu sam­bandi eftir mis­mun­andi leiðum til þess að leiða saman heil­brigðan og stöðugan vöxt kín­versk-rúss­neska sam­bands­ins.“