Sam­fylk­ingin hefur lagt fram frum­varp um breyt­ingar á lögum um sjúkra­trygg­ingar er varðar greiðslu­þátt­töku sjúkra­tryggðra. Markmið frum­varps­ins er að tryggja að sjúk­lingar þurfi ekki að bera kostnað af því að ríkið og sjálf­stætt starf­andi heil­brigð­is­starfs­menn nái ekki samn­ingum. 

Oddný Harð­ar­dóttir þing­maður Sam­fylk­ing­ar­innar er fyrsti flutn­ings­maður frum­varps­ins en með henni eru fimm þing­menn og vara­þing­menn flokks­ins. 

Verði frum­varpið að lögum er tryggt að greiðslu­þátt­töku sjúk­linga verði haldið í lág­marki og við­mið greiðslu­þátt­töku­kerf­is­ins virt auk þess sem kveðið er á um afleið­ingar þess ef samn­inga­við­ræður eru árang­urs­lausar lengur en í níu mán­uði.

Sérgreinalæknar innheimta aukagjöld af sjúklingum

Oddný segir í sam­tali við Heim­ild­ina að snemma árs í fyrra hafi henni farið að ber­ast sögur af fólki sem hafði ekki efni á að fara til læknis. Hún sendi því fyr­ir­spurn til heil­brigð­is­ráð­herra, Willum Þórs Þórs­sonar, og óskaði eftir upp­lýs­ingum um hvernig greiðslu­þátt­taka sjúk­linga í heil­brigð­is­kerf­inu hefði þró­ast frá árinu 2018. Í svörum heil­brigð­is­ráð­herra kom fram að hann vissi að sér­greina­læknar inn­heimt­uðu auka­gjöld af sjúk­lingum en ekki um hve háar upp­hæðir væri að ræða. 

„Ég hringdi þá í nokkrar lækna­stofur og fékk upp­lýs­ingar um sér­stöku komu­gjöldin sem eru algeng en mishá eftir lækna­stofum. Í dag eru komu­gjöldin flest á bil­inu þrjú þús­und krónur til rúm­lega sex þús­und, auka­greiðslur fyrir spegl­anir eru 8 til 13.000 krónur og meira fyrir aðgerðir. Þessar upp­hæðir eru inn­heimtar fyrir utan greiðslu­þátt­töku­kerfið. Greiðslu­þátt­töku­kerf­inu er ætlað að tryggja að heil­brigð­is­þjón­usta sé öllum aðgengi­leg óháð efna­hag,“ segir hún. 

 Kostnaðurinn leggst þyngst á öryrkja

Þá bendir Oddný á að hvorki mark­mið greiðslu­þátt­töku­kerf­is­ins né mark­mið laga Sjúkra­trygg­ingar um að tryggja ein­stak­lingum aðstoð óháð efna­hag hafi náðst und­an­farin ár þar sem samn­ingar við sér­fræði­lækna hafi verið lausir frá upp­hafi árs 2019 og sjúkra­þjálf­ara frá upp­hafi árs 2020. 

„Á þeim tíma hafa flestir veit­endur þjón­ust­unnar lagt á auka­gjöld en ekki liggur fyrir tölu­leg grein­ing á sam­setn­ingu gjald­anna. Sjúk­lingar bera kostn­að­inn af samn­ings­leys­inu og í komu­gjöld­unum sem sér­fræð­ing­arnir inn­heimta er ekki tekið til­lit til stöðu ein­stak­linga, svo sem barna, öryrkja eða eldra fólks en það er hins vegar gert í greiðslu­þátt­töku­kerf­inu. Kostn­að­ur­inn leggst þyngst á öryrkja sem flestir eru lang­veikir og einnig lík­leg­astir til að búa við fátækt.“

Ekkert ver sjúklinga fyrir þessum kostnaði

Oddný segir að ekk­ert í lögum um Sjúkra­trygg­ingar Íslands verji sjúk­linga fyrir slíkum kostn­aði. „Ég tek ekki afstöðu með eða á móti samn­ings­að­ilum en tek hins vegar afstöðu með fólki sem þarf á heil­brigð­is­þjón­ustu að halda. Ekkert vel­ferð­ar­ríki getur látið það við­gang­ast að efna­hagur ráði því hvort fólk geti farið til læknis. 

Heil­brigð­is­kerfið okkar bygg­ist á heil­brigð­is­þjón­ustu í opin­berum rekstri og einnig á þjón­ustu í einka­rekstri. Öll heil­brigð­is­þjón­usta sem við reiðum okkur á þarf að vera aðgengi­leg óháð efna­hag. Algjör­lega er óásætt­an­legt að sjúk­lingar séu rukk­aðir um umtals­verða upp­hæð fyrir nauð­syn­lega lækn­is­þjón­ustu þegar þeir standa veik­astir fyrir. Svo virð­ist sem heil­brigð­is­ráð­herra og rík­is­stjórnin hirði ekki um þessa stöðu og láti sér vel líka að sjúk­lingar greiði umtals­verðar upp­hæðir fyrir heil­brigð­is­þjón­ustu,“ segir hún.