Ný lífkerfi eru að myndast á plastflekum

Plast í haf­inu hleðst upp. Síðan árið 1950 hafa verið fram­leidd yfir 8 millj­arðar tonna af plasti. Þessi tala mun fara upp í 34 millj­arða tonna fyrir árið 2050 með þeim neyslu­venjum sem við búum við í dag og frá okkur fer það svo út í jarð­veg­inn og hafið þar sem það velt­ist um svo árum skiptir.

Ný lífkerfi eru að myndast á plastflekum
Tilkoma við­var­andi fram­boðs var­an­legrar plast­meng­unar hefur skapað hent­ugt búsvæði fyrir bæði úthafs-, fjöru- og grunn­sævis­teg­undir. Dæmi um úthaf­s­teg­undir á reki eru: a) Hels­ingja­nef Lepas anati­fera, b) Flot­krabbi Planes major og c) Mosadýr Jellyella tuberculata. Dæmi um grunn­sævis­teg­undir sem finn­ast oft á fljót­andi plast­rusli á úthaf­inu eru: d) Belgs­má­hvelja Agla­oph­enia pluma, e) Asíusnotra Ant­hop­leura sp., og f) Marflær Sten­ot­hoe gal­lensis. Mynd eftir © 2021 Alex Boersma.

Áhrifum plasts á umhverfið okkar birt­ist okkur nú á ýmsa vegu. Plast­flekar fljóta nú um höfin, en talið er að í Kyrra­haf­inu séu að verða til nýir mögu­leikar fyrir sam­býli teg­unda á þessum flákum. Um er að ræða sam­fé­lög úthaf­s­teg­unda og teg­unda sem hafa hingað til helst fund­ist á grunn­sævi og í fjörum sem lifa nú á plast­flekum og reka hring­só­l­andi um haf­straumana. 

Þetta þýðir veru­legar vist­fræði­legar breyt­ingar á líf­ríki hafs­ins. Flutn­ingur teg­unda yfir höf og með­fram ströndum með reki hafa lengi þekkst, en leið­irnar hafa verið með nátt­úru­legum flekum líkt og fræjum, trjám, þangi og vikri, sem allt eru skamm­vinn búsetu­úr­ræði. 

Aukið magn plasts í hafi getur hins vegar skapað var­an­lega búsetu fyrir þessar teg­undir. Nið­ur­brots­tími plasts er svo langur að líf­tími sem byggir á plast­flekum er tals­vert lengri heldur en þegar um er að ræða líf­ræn efni sem brotna niður á ágætum hraða. Því búa nú margar teg­undir …

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (3)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • GK
    Gísli Kristjánsson skrifaði
    Hvað finnst fólki um það að míkróplast hefur undanfarin ár og áratugi verið að berast inn í heila spendýra og þ.a.l. annarra dýra einnig?

    Rannsókn sem birtist í lok síðasta árs sýndi, svart á hvítu, að míkróplast af stærðinni 2 míkrómetrar og allt þar fyrir neðan; allt nanóplast þar með talið, á greiða leið í gegnum blóð-heilaskiljur (en: 'blood-brain barrier') hjá dýrum. Notast var við mýs í þessari tilraun. Nú er víða verið að rannsaka áhrif þessara ör-agna á lífríkið.

    Hvað heldur fólk að gerist þegar plast safnast upp í heilavef manna og annarra dýrategunda? Getur verið að slíkt hafi hugsanlega áhrif á geðheilsu, hegðunarmynstur, vitsmunaþroskun barna og ungmenna, sjúkdómatíðni og ótalmargt fleira? Getur verið að það hafi áhrif á sjúdóma eins og heilabilun og fleiri hrörnunarsjúkdóma; hugsanlega þannig að sífellt yngra fólk veikist. Getur þessi skelfilega þróun breytt mannlegu eðli á einhvern óljósan máta sem síðar mun koma í ljós við rannsóknir í sjúkdóma- og faraldsfræðum.

    Eitt er víst að mér finnst ríkja þrúgandi þögn í kringum þessa ógn og ég sé nánast hvergi fjallað um þetta opinberlega. Ég hef ekki orðið var við nokkra umræðu, meðal fólks, um þetta. Hverju sætir það? Er það vegna þess að fólk er hrætt við sannleikan ef hann er ógnvekjandi og óbærilegur? Ég hygg að svo sé.
    1
    • GK
      Gísli Kristjánsson skrifaði
      Ég læt hér fylgja með hlekk á frétt um rannsóknina, sem ég vísaði til í orðum mínum:
      https://newatlas.com/environment/microplastics-blood-brain-barrier/
      0
    • PG
      Palli Garðarsson skrifaði
      Má einnig nefna að mikið af uppþvottalegi í stórmörkuðum og tannkrem sem fæst þar inniheldur agnarsmáar plastkúlur sem er notað sem slípiefni. Þær fara beint í sjóinn og bara í Evrópu skipta þær eflaust hundruðum tonna á ári.
      2
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Þekking

Alheimurinn í nýju og skarpara ljósi
Þekking

Alheim­ur­inn í nýju og skarpara ljósi

Nýjasta stór­virki mann­kyns­ins, James Webb geim­sjón­auk­inn, er ætlað að skoða myndun fyrstu stjarna og vetr­ar­brauta alheims­ins. Hvar og hvenær kvikn­aði fyrsta ljósið í alheim­inum? Hvernig verða stjörnur og sól­kerfi til? Hvernig mynd­uð­ust vetr­ar­braut­irnar? Hvaða eðlis- og efna­fræði­lega eig­in­leika þurfa plánetur og sól­kerfi að hafa til að geyma líf? Fyrstu myndir sjón­aukans eru komnar. „Þær voru enn skýr­ari, skarp­ari og glæsi­legri en ég átti von á,“ segir Sævar Helgi Bragason.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár