Inni í miðju Englandi er Rutland-sýsla, spölkorn austan við borgina Leicester. Þetta er ein allra smæsta sýsla Bretlands, svo smá að þar er ekkert þorp fjölmennara en Oakham, þar sem búa tíu þúsund manns.

Rauði bletturinn sýnir Rutland —langt frá sjó.

Árið 1975 hófust framkvæmdir við að virkja tvær ár sem falla um Rutland og búa til uppistöðulón til að sjá nágrannasveitunum fyrir nægu og jöfnu vatni.

Uppistöðulónið kallast nú Rutland Water og er um tíu ferkílómetrar að flatarmáli.

Fyrir rétt tæpu ári síðan eða í febrúar 2021 var verkstjórinn Joe Davis að annast framkvæmdir við að hleypa vatni af hluta eyjar í lóninu, en slíkt mun vera gert reglulega.

Þá þóttist hann sjá nokkrar leirpípur mara í vatnsborðinu.

„Einhverjar gamlar pípulagnir,“ hugsaði hann með sér. Undir vatnsborði Rutland Water eru víða hús og götur sem fóru undir vatnið 1975. 

En svo fannst Davis eitthvað aðeins of „lífrænt“ við þessar „pípur“. Hann fór þess vegna og vakti athygli yfirmanns síns, Paul Trevors, á þessu. Væri ekki ástæða til að kanna hvað þetta væri?

Hvaleðlum svipaði töluvert til höfrunga í útlitien voru alveg óskyldar þeim.

Og nú á dögunum voru niðurstöður kynntar. Eftir að fornleifafræðingar hafa grafið varlega kringum „leirpípurnar“ sem Davis taldi sig sjá, þá er nú komið í ljós að þarna liggur steingervingur tíu metra langrar hvaleðlu, sem kölluð er.

Á latínu kallast dýrin ichthyosaurus og svipaði í helst til þeirra hugmynda sem menn gerðu sér um sæskrímsli fyrr á tímum. 

Og dýrið sem fannst í Rutland var í hópi þeirra allra stærstu sem menn hafa rekist á, þótt þess séu reyndar dæmi að fundist hafi bein hvaleðlu sem náð hefur 20 metra lengd.

Það merkilega er að leifar hvaleðlunnar er nú að finna í nærri 70 kílómetra fjarlægð frá sjónum, þar sem hún bjó. Svæðið umhverfis Rutland hefur verið á kafi í sjó þegar þessi tiltekna hvaleðla dó af einhverjum óþekktum ástæðum og hræ hennar huldist fljótt jurtaleifum og gruggi á sjávarbotninum þáverandi, svo beinin steingerðust á endanum.

Stærstu hvaleðlurnar voru ógnvænleg rándýr

Vísindamennirnir sem þeir Davis og Trevor kölluðu á staðinn hafa nú aldursgreint leifarnar og þær reyndust 180 milljón ára gamlar.

Þá var risaheimsálfa, sem við köllum nú Pangaea, að byrja að brotna upp. Nyrðri hlutinn (Laurasia) var farinn að fjarlægjast þann syðri (Gondwanaland). Um leið var Norður-Atlantshafið farið að opnast milli þeirra hluta Laurasiu sem við nefnum nú annars vegar Norður-Ameríku og hins vegar Evrópu/Asíu.

Og á löngum tímabilum — stundum milljónum ára í senn — hefur svæðið, þar sem nú er Bretland, verið meirog minna undir sjó í þeim átökum öllum.

(Ísland var alls ekki orðið til, svo það sé nú sagt.)

Íbúar í Rutland eru hinir hróðugustu yfir fundi hvaleðlunnar og vonast til að utan um hræ hennar verði byggt myndarlegt safn, svo sem flestir fái að njóta þess að virða það fyrir sér.

Jörðin fyrir 180 milljónum áraRauði bletturinn er þar sem Bretland er nú, stundum neðansjávar, stundum ekki.