Í eitt og hálft ár hafa Samtök fólks í fátækt, Pepp, verið með margs konar starf­semi í Mjódd­inni fyrir fólk sem glímir við fátækt og félags­lega ein­angrun. Þann 1. nóv­em­ber næst­kom­andi verða sam­tökin hins vegar hús­næð­is­laus sem mun að sögn sam­hæf­ing­ar­stjóra þeirra hafa mikil áhrif á starfið. „Það eru ekki miklar líkur á að finna jafn hent­ugt hús­næði þannig að við verðum tæp­lega með sama starf en við getum ekk­ert annað en beðið og séð til,“ segir Ásta Þórdís Skjald­dal, sam­hæf­inga­stjóri sam­tak­anna.  

Húsnæði Pepp í Álfa­bakka 12 í Mjódd­inni hefur verið á sölu síðan í jan­úar en það er í eigu fast­eigna­fé­lags­ins Faxa sem leigir Hjálp­ræð­is­hernum það, sem svo áfram­leigir til sam­tak­anna. Þegar ákveðið var að selja ætti hús­næðið fór fast­eigna­fé­lagið fram á það við Hjálp­ræð­is­her­inn að stytta upp­sagn­ar­frest­inn á leigu­samn­ingnum niður í einn mánuð. Í októ­ber sagði félagið samn­ingnum upp þó húsið sé enn á sölu og sam­tök­unum var gert að skila því fyrsta næsta mán­aðar. 

Að sögn Ástu fór for­maður Pepp þess á leit við fast­eigna­fé­lagið að sam­tökin gætu leigt hús­næðið milli­liða­laust af félag­inu en ekki var vilji fyrir því. Sömu­leiðis bað for­mað­ur­inn um að upp­sagn­ar­frest­ur­inn yrði lengdur um einn mánuð enn en ekki var hægt að verða við því. 

Margs konar starfsemi í húsnæðinu

Í hús­næð­inu eru sam­tökin með margs konar starf­semi, meðal ann­ars kaffi­stofu. „Hér getur fólk komið og fengið kaffi og smurt brauð og notið félags­skapar hvert af öðru eða talað við okkur sem hér störfum á jafn­ingja­grund­velli. Fólk hefur getað beðið um við­tal við mig þar sem ég hef farið með þeim í gegnum ýmsa hluti, bókað tíma fyrir það og ýmis­legt sem fólk hefur þurft aðstoð með. Ég hef meira að segja farið með fólki í ýmis við­töl til þess að jafna valda­hlut­föllin í rým­inu þegar fólk stendur kannski eitt frammi fyrir skjóla­stjóra, kenn­ara eða félags­ráð­gjafa,“ segir Ásta. 

Þá er í hús­næð­inu einnig tölva og prent­ari sem skjól­stæð­ingar geta notað að vild. „Það eru svo margir sem eiga kannski bara snjall­síma en enga tölvu. Þannig að fólk er oft að fá hjá okkur aðstoð með að fylla út umsóknir eða fá að kom­ast í prent­ara til að prenta eða skanna gögn. Í hús­næð­inu er einnig barna­horn en að sögn Ástu er Pepp fjöl­skyldu­miðað sam­fé­lag og barna­hornið því mikið notað. Í öðru horni er svo svo­kallað gef­ins-horn þar sem eru föt og „ýmis­legt dót sem fólk hefur með og aðrir geta fengið ef þeir vilja,“ eins og Ásta orðar það. „Það er ekk­ert selt hérna,“ segir hún svo. 

Kaffistofan mikilvægur þáttur

Ásta talar sér­stak­lega um kaffi­stof­una sem sam­tökin geta starf­rækt í rými sem þessu og hvað það sé mik­il­vægur liður í þeirra starfi. Hún segir mark­miðið með kaffi­stof­unni vera tví­þætt: „Annars vegar það að fólk í fátækt og félags­legri ein­angrun finn­ist það eiga ein­hvern stað sem er þeirra athvarf á þeirra for­sendum. Það getur þá komið og hitt aðra og fengið sér kaffi  og kökur á þess að það þurfi að hreyfa við budd­unni. Hins vegar er kaffi­stofan mik­il­væg fyrir fólkið okkar sem er í vald­efl­ingu í gegnum það að vera í sjálf­boða­liðar og fá þannig að prófa að vera í hlut­verki veit­and­ans í stað­inn fyrir að vera alltaf þiggj­andi. Í gegnum það starf fer fram jafn­inga­fræðsla þar sem er verið að gefa ráð og miðla upp­lýs­ingum á jafn­ingja­grund­velli og það er það sem hefur virkað svo ofboðs­lega vel hjá okkur,“ segir hún. 

Kaffi­stofanÁ mynd­inni eru skjól­stæð­ingar Peppsins á kaffi­stofu sam­tak­anna að njóta sein­asta dags­ins í hús­næði þeirra í Mjódd­inni

Hún seg­ist upp­lifa að fólkið sem heim­sæki kaffi­stof­una líði vel, það komi ekki bara til að fá sér kaffi og með því heldur fái það tæki­færi til að hitta aðra í sömu stöðu. Svo eru líka þeir sem koma einir og sitja við stök borð en eru að hennar sögn með því að rjúfa félags­lega ein­angrun á sinn hátt. „Þetta er fólk sem er kannski með félags­kvíða  og á erfitt með að vera í of miklum sam­skiptum við annað fólk. Þá sest það kannski aðeins til hliðar og fær sitt út úr því að vera innan um annað fólk þó svo að það sé ekki í of miklum sam­skiptum. Það kom mér mikið á óvart hvað það eru margir sem telja að við séum að gera mikið fyrir það bara með því að það geti komið og sest hingað inn á sínum for­sendum.“

Núverandi staðsetning hentar vel

Ásta segir að stað­setn­ing hús­næð­is­ins sem sam­tökin hafa komið sér fyrir í henti starfi þeirra einkar vel og fyrir því séu marg­vís­legar ástæður. „Í fyrsta lagi hentar það okkur svona vel því það er í Breið­holti þar sem flestir okkar skjól­stæð­ingar búa þannig að það munar tölu­vert miklu að þeir sem glíma við fátækt geti labbað til okkar. Í öðru lagi eru sam­göngur mjög góðar til og frá Mjódd­inni í allar áttir. Svo er húsið líka aðgengi­legt, bæði að kom­ast inn í það og svo er snyrt­ingin einnig aðgengi­leg og enn fremur er húsið nógu stórt til að rýma alla starf­sem­ina. Allir þessir kostir eru mjög mik­il­vægir.“

Áður hitt­ust félagar í Pepp í Breið­holts­kirkju einu sinni í viku. Þar áður voru sam­tökin alveg hús­næð­is­laus svo það fór eftir ýmsu hvar var hægt að hýsa starf­sem­ina hverju sinni. Ásta segir það fyr­ir­komu­lag hafa hentað skjól­stæð­ingum Peppsins afar illa. „Það var ekki að virka vegna þess að fólk sem er að glíma við fátækt getur átt nógu erfitt með að koma sér af stað að mæta eitt­hvert og ef þau eiga svo á hættu að hitta ekki á réttan dag eða það finnur fyrir ein­hverju óör­yggi gagn­vart því þá kannski sleppir það því frekar að koma.“ Vegna þessa segir hún starfið á þeim tíma hafa verið frekar tak­markað og að þegar sam­tökin fengu svo loks­ins sitt hús­næði hafi það skipt þau miklu máli. „Við höfum upp­lifað það hér að það skiptir rosa­lega miklu máli að eiga þennan sam­an­stað, að getað haldið fundi þegar okkur hentar en ekki fyrst að þurfa að leita að hús­næði og þurfa svo að benda fund­ar­gestum að fara hingað þennan dag og annað næst.“

Þá hafa sam­tökin leitað sér að nýju hús­næði en erf­ið­lega hefur gengið að finna hús­næði sem mætir þörfum sam­tak­anna. 

Skjólstæðingarnir kvíða breytingunum

Að sögn Ástu er tölu­verður kvíði meðal skjól­stæð­inga hennar vegna breyt­ing­anna. Í þeirri til­raun að vinna á kvíð­anum við hús­næð­is­leysið ákváðu sjálf­boða­liðar sam­tak­anna að skreyta hús­næðið hátt og lágt, binda blöðrur og borða í loftið og gera loka­dag­inn í Mjódd­inni að hátíð­is­degi. „Þau vildu gera þetta að hátíð­is­degi frekar en að taka þetta á nei­kvæðni. Ég er búin að vera kenna þeim það allan tím­ann, að hugsa í lausnum, að skilja við nei­kvæðn­ina og það er að virka svona vel hjá þeim,“ segir hún og heldur svo áfram:

„En um leið og maður spjallar við þau þá finnur maður að kvíð­inn er undir niðri um það hvað tekur við.“

Hátíð­is­dagurÁ föstu­dag­inn sein­asta var sein­asti dag­ur­inn sem sam­tökin höfðu opið í hús­næð­inu í Mjódd­inni. Það var því ákveðið að skreyta sal­inn og halda veislu