Með fyrirlestur á eftir páfanum

Þann 10.10.2020 flutti Andri Snær Magnason rit­höf­undur, fyr­ir­lestur um lofts­lags­mál á við­burði TED um mál­efnið. Við­burð­ur­inn ber yfir­skrift­ina Countdown eða nið­ur­taln­ing og vísar í hversu skamman tíma mann­kynið hefur til að takast á við lofts­lags­vána. Yfir fimm­tíu ræðu­menn frá öllum heims­hornum héldu tölu. Í hópi þeirra voru meðal ann­ars vís­inda­menn, akti­vistar, fræði­menn og lista­menn.

Við­burð­ur­inn var aðgengi­legur öllum á net­inu. Þetta er í fyrsta skipti sem TED heldur slíkan við­burð en vana­lega er ráð­stefna haldin í Vancouver sem aðeins fáir hafa efni á að sækja. Fimmtán milljón manns horfðu hins vegar á streymi við­burð­ar­ins.

Meðal þeirra sem tóku til máls voru Al Gore, Johan Rockström, António Guterres, Ursula von der Leyen og Jane Fonda.

Fyrsti íslenski karlmaðurinn

„Ég hef verið að monta mig af því að ég er fyrsti íslenski karl­mað­ur­inn sem hefur haldið TED fyr­ir­lestur,“ segir Andri Snær og hlær. Aðeins tveir Íslend­ingar hafa haldið tölu fyrir TED en það eru þær Halla Tóm­as­dóttir og Þórdís Elva Þor­valds­dóttir. 

„Ég kom á eftir páf­anum en var kynntur af Þór þrumuguði.“

Breski blaða­mað­ur­inn og rit­höf­und­ur­inn Johann Hari benti Chris Anderson, skipu­leggj­anda við­burð­ar­ins, á Andra. Seinna kom svo í ljós að Chris var vel kunn­ugt um hver Andri Snær var en Chris hafði prentað út texta úr OK-gjörn­ingnum og hengt hann upp á vegg heima hjá sér.

Andri var einn af fimm lista­mönnum sem sendu inn innslög í formi mynd­banda. „Ég var beð­inn um að búa til þriggja og hálfrar mínu­tna innslag. Ég var svo glaður að kom­ast að því að mitt innslag var valið til að loka ráð­stefn­unni svo ég var með loka­orðin,“ segir hann. 

Á eftir páfanum

Sá sem tók til máls á undan Andra var sjálfur páf­inn af Róm, Frans. „Það var mjög kúl að koma á eftir páf­anum en ef ég hefði komið á eftir honum upp á svið hefði ég lík­lega fengið svo­lít­inn sviðs­skrekk. Þetta var svo skemmti­lega absúrd, ég var kynntur á svið af Chris Hemsworth svo ég kom á eftir páf­anum en var kynntur af Þór þrumuguði,“ segir hann og flissar. 

Fjöl­breyti­leik­inn var í hávegum hafður hvað varðar val á fyr­ir­lesurum en Andri fagnar því hvaða raddir fengu að heyr­ast. „Þarna voru dregnar fram helsu kanón­urnar í lofts­lags­fræðum, bæði konur og karlar. Einnig voru mikið af röddum frá Afríku og Indlandi. Fyrir tíu árum síðan hefðu þetta allt verið hvítir strákar.“

Innslag Andra var tekið upp á Sól­heima­jökli. „Þeir spurðu mig hvernig sýn ég væri með til að skjóta mynd­bandið. Þau gera ekki ráð fyrir því að það sé hægt að skjóta í heim­inum í dag en Anni, leik­stjóri mynd­bands­ins, var með stærri plön, hún sagði að við skyldum taka mynbandið upp á Sól­heima­jökli og gera þetta almenni­lega,“ segir hann.

Hvenær er einhver á lífi sem þú elskar?

Meg­in­inn­tak fyr­ir­lest­urs­ins var spurn­ingin „Hvenær er ein­hver á lífi sem þú elskar?“ þema sem kemur einnig fram í nýj­ustu bók Andra, Um tím­ann og vatnið. „Ég var með frekar stuttan tíma en ég náði samt að koma fyrir kjarn­anum í Tímanum og vatn­inu fyrir á þessum þremur og hálfu mínutu. Þar að segja, að hund­rað ár er ekki langur tími. Hundrað ár er stuttur tími, sér­stak­lega ef þú hefur lifað hund­rað ár. Við munum elska ein­hvern sem verður á lífi árið ... hvað ert þú gömul?“ spyr hann blaða­mann.

„Það er brýn þörf á því að við tengj­umst fram­tíð­inni á ein­lægan og per­sónu­legan hátt.“

„Þú verður sko flott níræð kell­ing árið 2080 og von­andi bara í góðu formi. Þú átt þér þá þinn upp­á­halds tví­tuga ein­stak­ling, af því að börnin þín munu mis­kilja þig en barna­börnin þín munu skilja þig. Þá verður þessi ein­stak­lingur fæddur 2060 og ekki ein­hver sem þú rétt kynn­ist heldur tví­tug mann­eskja sem nennir að hlusta á allar sög­urnar þínar og bullið. Þessi mann­eskja mun svo tala um þig sem sinn stærsta áhrifa­vald í líf­inu þegar hún er níræð árið 2150. Mann­eskjan sem þú munt þekkja best í þínu lífi og þér þykir vænst um, sem þú kynn­ist sjö­tug og þekkir ennþá þegar þú ert níræð, hún er ennþá að tala um þig árið 2150. Þú gætir núna sett niður dag­skrá, skrifað niður hvaða mat á að borða, hvaða tón­list á að hlusta á, hvaða ljóð á að lesa, skrifað það niður á lista, núna árið 2020. Á milli 2070 og 2080 getur þú dregið þetta blað öðru hverju upp og minnt strák­inn eða stelpuna eða hvað sem það verður á þetta plan og beðið þessa mann­eskju um að halda þetta kvöld þér til heið­urs árið 2150. Þannig að þú getur skipu­lagt eitt­hvað í dag sem ger­ist árið 2050 sem þú biður mann­eskju um að gera án milli­liða.“

Ekki handan ímyndunaraflsins

Andri hefur notað þessa æfingu í Háskólum og víðar þar sem hann heldur fyr­ir­lestra um mál­efnið. Hann segir þetta ein­falda stærð­fræði en sýni fram á að dag­setn­ingin, sem í þessu til­felli er 2150, hafi áhrif á ein­hvern sem við­kom­andi elskar. Meðfram því biður hann fólk um að skoða lofts­lags­línu­rit sem segir til um hvernig ástandið verði um 2070 eða 2100 og spyr svo hvort við­kom­andi finn­ist það vera handan ímynd­un­araflsins eða fjar­læg fram­tíð. „Núna finnst okkur fram­tíðin vera bara eitt­hvað loft, loft­kennd og óraun­veru­leg og erum þannig algjör­lega ábyrgð­ar­laus gagn­vart henni. Það er brýn þörf á því að við tengj­umst fram­tíð­inni á ein­lægan og per­sónu­legan hátt.“

Að mati Andra er þetta ein­föld lík­ing og stærð­fræði sem fólk tengir við og skilur. „Af því sem ég hef verið að hugsa síð­ustu ár finnst mér þetta vera eitt­hvað sem skilur eitt­hvað eftir sig. Einnig flétt­aði ég OK gjörn­ingnum inn í fyr­ir­lest­ur­inn. Við vitum hvað er að ger­ast og við vitum hvað þarf að gera en þú veist hvort við gerðum það.“ 

Í fyr­ir­lestri sínum fjallað Andri Snær meðal ann­ars um ömmu sína og afa. Hann setur þró­un­ina í sam­hengi við 96 ára ævi­skeiði ömmu hans. Á jafn­löngu ævi­skeiði ein­hvers sem fæð­ist í dag má ímynda sér og sjá fyrir með áþreif­an­legum hætti hversu miklar breyt­ing­arnar verða. „Við þurfum að byrja að tengja við fram­tíð­ina á hátt sem er bæði inni­legur og knýj­andi,“ segir hann í fyr­ir­lestr­inum.

Þá lýsir Andri Snær því að sam­kvæmt sömu sýn, ef hann eign­ast barn­ar­börn, muni þau, fólkið sem hann elskar, enn vera á lífi árið 2150.