Útlend­inga­stofnun hyggst senda sex manna egypska fjöl­skyldu, Kehdr-fjöl­skyld­una, sem dvalið hefur hér á landi í yfir tvö ár, nauð­uga úr landi á næstu dögum. Fjöl­skyldan sótti um alþjóð­lega vernd hér á landi eftir að hafa flúið Egypta­land sökum ofsókna sem fjöl­skyldu­fað­ir­inn Ibrahim sætti vegna stjórn­mála­þátt­töku sinnar. Verði fjöl­skyldan flutt úr landi ótt­ast Ibrahim um líf sitt og ann­ara fjöl­skyldu­með­lima.  

Heilsu­far for­eldr­anna er bág­borið, bæði and­lega og lík­am­lega, og elstu börnin þrjú hafa aðlag­ast íslensku sam­fé­lagi vel, skotið hér rórum, ganga í skóla og tala reiprenn­andi íslensku. Yngsta barnið, sem er ríf­lega tveggja og hálfs árs gam­alt, kom hingað til lands aðeins hálfs árs gam­alt. Fjöl­skyldan býr í Reykja­nesbæ en eldri börnin ganga í Háa­leit­is­skóla í Reykja­vík.

Hjónin Dooa Mahamed Mohamed Eldeib og Ibrahim Mahrous Ibrahim Khedr komu hingað til lands og sóttu um alþjóð­lega vernd hér á landi 7. ágúst 2018 fyrir sig og börn sín fjögur, þau Rewida, Abdalla, Hamza og Mustafa. Börnin eru fædd árin 2008, 2010, 2014 og 2018. Útlend­inga­stofnun féllst ekki á umsókn fjöl­skyld­unnar og komst að þeirri nið­ur­stöðu í júlí 2019 að synja bæri umsókn þeirra. Fjöl­skyldan kærði þá ákvörðun en kæru­nefnd útlend­inga­mála stað­festi synj­un­ina í nóem­ber á síð­asta ári.

Reynt að ræna barni og ráðist á föðurinn með hnífi

Í jan­úar á þessu ári ákvað Útlend­inga­stofnun svo að vísa fjöl­skyld­unni af landi brott og banna henni end­ur­komu til lands­ins í tvö ár. Þær ákvarð­anir voru einnig kærðar og felldi Kæru­nefnd útlend­inga­mála þær úr gildi í maí síð­ast­liðnum.  

Í grein­ar­gerð vegna kæru Kehdr-fjöl­skyld­unnar á ákvörðun Útlend­inga­stofn­unar um að neita henni um alþjóð­lega vernd hér á landi segir að fjöl­skyldan hafi lýst ofsóknum sem bæði Ibrahim og fjöl­skyldan hafi orðið fyrir vegna stjórn­mála­þátt­töku Ibrahims. Hann hafi hafið stjórn­mála­af­skipti í kjöl­far arab­íska vors­ins. Hann hafi stutt kjör Mohamed Morsi í emb­ætti for­seta Egypta­lands. Þegar Morsti var steypt af stóli um mitt ár 2013 hafi stjórn­mála­flokkur Ibrahims, Hizb al-Nour, lýst yfir stuðn­ingi við nýjan for­seta, Abdel Fattah al-Sisi, en það hafi Ibrahim ekki getað hugsað sér. Hafi hann gegnið úr flokknum og lýst opin­ber­lega yfir stuðn­ingi við Bræðra­lag múslima. Í kjöl­farið segir Ibrahim að hann hafi gengið hót­anir, meðal ann­ars um að börnum hans yrði rænt. Í febr­úar 2017 hafi verið ráð­ist á hann og hann stung­inn með hnífi og síðar sama ár hafi verið gerð til­raun til að ræna Hamza. Í kjöl­far þess­ara atvika hafi þau ákveðið að flýja.

Útlend­inga­stofnun hefur metið frá­sögn Ibrahims trú­verð­uga er snýr að því að hann hafi gagn­rýnt egypsk stjórn­völd opin­ber­lega. Hins vegar er það mat fjöl­skyld­unnar og lög­manna hennar að Útlend­inga­stofnun van­meti þá hættu sem Ibrahim standi frammi fyrir, verði hann sendur til baka til Egypta­lands, sökum ofsókna þeirra sem egypsk stjórn­völd beiti með­limi Bræðra­lags múslima. Honum og fjöl­skyld­unni sé því hætta búin verði þau send aftur til heima­lands­ins.

 „Kerf­is­bundið ofbeldi,“ segir lög­maður

Í end­ur­upp­töku­beiðni lög­manna fjöl­skyld­unnar, frá 4. sept­em­ber síð­ast­liðnum, kemur fram að máls­með­ferð stjórn­valda hafi varað í 21,5 mánuð, og hafi í raun varað lengur þar eð fjöl­skyld­unni hafi verið ómögu­legt að hverfa frá land­inu á síð­ustu mán­uðum vegna tak­mark­ana á ferðum fólks vegna Covid-19. Því hafi fjöl­skyldan dvalið á land­inu í meira en tvö ár og börnin skotið hér rótum og aðlag­ast sam­fé­lag­inu. End­ur­send­ing þeirra til Egypta­lands væri því afar ómann­úð­leg. Í nýlegri reglu­gerð­ar­breyt­ingu er gert ráð fyrir heim­ild til að veita dval­ar­leyfi á grund­velli mann­úð­ar­sjón­ar­miða hafi máls­með­ferð tekið lengri tíma en 16 mán­uði. Er þess því kraf­ist.

„Að stjórn­völd skuli setja barna­fjöl­skyldur í þessa stöðu ítrekað er í senn ófor­svar­an­legt, í and­stöðu við lög, sið­ferði­lega rangt og ákaf­lega ómann­úð­legt“

Þá er einnig til­tekið í end­ur­upp­töku­beiðni að í úrskurði kæru­nefndar útlend­inga­mála, þar sem fjöl­skyld­unni er synjað um vernd hér á landi, segi að for­eldrar og börn séu almennt heilsu­hraust. Þetta sé hins vegar rangt. Í lækn­is­vott­orðum og afritum af sjúkra­skrám komi fram að heilsu­far hjón­anna sé bág­borið. Fyrir hafi legið upp­lýs­ingar um alvar­legt þung­lyndi og kvíða móð­ur­innar, Dooa, og einnig sé hún með van­virkan skjald­kirtil sem kalli á eft­ir­lit lækna og lyfja­með­ferð ævi­langt. Þá þjá­ist hún af járn­skorts­blóð­leysi, sé orku­lítil og hafi haft mikið hár­los. Fjöl­skyldu­fað­ir­inn Ibrahim þjá­ist þá af háþrýst­ingi. Þá liggi fyrir sál­fræði­vott­orð þar sem leitt er líkum að því að streita, kvíði og óör­yggi vegna stöðu fjöl­skyld­unnar ýti undir veik­indi hjón­anna.

Magnús D. Norðdahl lög­maður fjöl­skyld­unnar segir það með ólík­indum að íslensk stjórn­völd skuli setja barna­fjöl­skyldu á flótta í þess stöðu, að dvelja hér á landi mán­uðum saman og aðlag­ast landi og þjóð, til þess eins að senda þau nauðug úr landi. „Börnin fjögur líta á Ísland sem sitt heima­land og upp­lifa hér öryggi sem þau hafa ekki notið áður. Því miður er þetta ekki eins­dæmi. Að stjórn­völd skuli setja barna­fjöl­skyldur í þessa stöðu ítrekað er í senn ófor­svar­an­legt, í and­stöðu við lög, sið­ferði­lega rangt og ákaf­lega ómann­úð­legt.“

Magnús segir að þegar hann tók að sér fyrstu málin af þessu tagi hafi hann staðið í þeirri trú að svona fram­ganga hlyti að vera und­an­tekn­ingar hjá stjórn­völdum. Það hafi hins vegar ekki verið raunin. „Áfram­hald­andi fjöldi mála af þessu tagi, þar sem börnum er leyft að aðlag­ast til þess eins að senda þau nauðug úr landi, er hins vegar slíkur að ekki er hægt að líta öðru­vísis á en að um sé að ræða kerf­is­bundið ofbeldi af hálfu íslenskra yfir­valda gegn barna­fjöl­skyldum á flótta.“