„Albanir eru einsog kakkalakkar, mennskt rusl sem allar þjóðir ættu að loka af áður en þessi ógeðslega plága stækkar“. Þetta er meðal þeirra orða sem hafa fallið í athugasemdakerfi um hópslagsmál á Laugavegi síðustu helgi. Þrír voru fluttir á bráðadeild Landspítalans eftir átökin, en enginn þeirra var í lífshættu. Fjórir eru með stöðu grunaðs.

Eins og fjallað hefur verið um brutust út hópslagsmál laugardaginn 29. ágúst. Lögreglan hefur gefið út að átökin hafi hugsanlega verið uppgjör á milli tveggja hópa, íslenskra og erlendra manna. Erlendi hópurinn hefur verið kenndur við Albani, en einstaklingar úr báðum hópum hafa stigið fram og sagst vera fórnarlömb.

Í athugasemdakerfi Mannlífs fyrirfinnast margar athugasemdir þar sem andúð gagnvart útlendingum og Albönum ræður ríkjum. Meðal annars líkir einn Albönum við kakkalakka og spyr: „Er ekki kominn tími til að henda albanska viðbjóði úr landi“. Guðmundur Sigurjónsson tekur undir þessi orð og bætir við að þetta „vandamál“ fyrirfinnist líka á Norðurlöndunum og Englandi. „Evrópusambandið stendur fyrir þessu, má ekki mismuna fólk allir eiga sama rétt sem búa í þessum heimi en þegar kemur að muslimum þá eru þeir [verstir] allra hvað kynþáttahatur varðar“.

Baldur Hannesson segir að það eigi að henda „þessum mönnum“ úr landi, „helst á gúmmíbát“. Bragi Páll Bragason tekur í sama streng. „Senda þetta rusl úr landi“, segir hann. Ívar Ásgeirsson segir að þessir einstaklingar hafi væntanlega „upprunalega verið að flýja lögregluna í heimalandi sínu og til að lenda ekki í fangelsi fyrir glæpi sína þar“.

Mismunandi frásagnir af atburðarásina

Angjelin Sterkaj, einn þeirra sem er með stöðu grunaðs eftir hópslagsmálin, sagði við Fréttablaðið í gær að hann og vinir hans hafi ekki átt upptökin að slagsmálunum heldur hafi verið að verja sig. Hann sagði að ráðist hafi verið á einn úr þeirra röðum, dyravörð á Kofa Tómasar Frænda. „Þeir mættu með hnífa, þeir mættu með járnkylfur og réðust á okkur. Hvað áttum við að gera? Við vorum bara að verja okkur,“ sagði hann við Fréttablaðið.

Frásögn hans var viðbragð við viðtali Mannlífs við Hander Maria de la Rosa frá 2. september. „Þetta byrjaði þannig að húðlitur minn var orsökin en þeir eru líka að ráðast á Íslendinga. Meðal annars spörkuðu þeir í og rotuðu einn sem reyndi að hjálpa mér,“ sagði Hander við Mannlíf, en hann er dökkur á hörund. Angjelin þvertók fyrir þá atburðarás.

Mannlíf hefur eftir Hander að hann hafi kjálkabrotnað í nóvember síðastliðnum eftir árás sama hópsins og að upptök hópárásarinnar síðustu helgi megi rekja til þess að hann neitaði að draga kæru sína gagnvart hópnum til baka. Hander var stunginn með hníf í handlegginn síðastliðna helgi og þurfti að gangast tvisvar undir aðgerð.

Réttindalítill minnihlutahópur

Þess má geta að Albanir eru berskjaldaður minnihlutahópur á Íslandi. Landið er utan Evrópusambandsins og því þurfa borgarar þess að sækja um dvalar- og atvinnuleyfi til að starfa hér á landi, sem er hægara sagt en gert. Frá árinu 2015 hafa 763 umsóknir um alþjóðlega vernd borist Útlendingastofnun, en sárafáir hafa fengið hæli.

Til dæmis var tveim slíkum fjölskyldum vísað úr landi í skjóli nætur 10. desember 2015, en í báðum þeirra voru ung börn með lífshættuleg veikindi sem læknar töldu ólíklegt að yrði sinnt í heimalandi þeirra. Vegna þrýstings frá almenningi fengu báðar fjölskyldurnar ríkisborgarétt og gátu snúið aftur til landsins.

Klevis Sula, tvítugur Albani, lést af sárum sínum eftir hnífsstunguárás í miðbænum í desember 2017. Hann, og annar albanskur maður, var stunginn af Íslendingi á þrítugsaldri. Móðir Klevis sagði við Vísi að Klevis hafi komið til Íslands: „til að vinna og öðlast betra líf“. Vísir hefur eftir vini Klevis að hann hafi boðið grátandi manni aðstoð og verið stunginn af honum. Klevis hafði aðeins búið á Íslandi í nokkra mánuði.

Albanskir foreldar 19 mánaða gamallar stúlku sem fæddist á Íslandi 2017 fóru í mál gegn íslenska ríkinu vegna úrskurð Útlendingastofnunar um að vísa þeim og barninu úr landi þar sem þeir töldu það brjóta í bága við barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Ólétt albönsk kona sem var komin níu mánuði á leið var handtekin ásamt manni sínum og tveggja ára barni. Eftir 19 tíma flug voru þau komin aftur til Albaníu, en læknisvottorð lág fyrir sem mælti gegn löngu flugi. Starfandi forstjóri Útlendingastofnun sagði að vottorðið hafi ekki breytt neinu við framkvæmdina.

Margeir Sveinsson, aðstoðaryfirlögregluþjón hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, gerði í samtali við Mbl.is tortryggilegt að „ákveðnir hópar“ útlendinga geri sig „heimakomna“ á Íslandi.

Rannsókn málsins er enn í gangi.