Úttekt

Enginn vill kannast við rasisma

Ras­ismi er mik­ið í um­ræð­unni þessa dag­ana en jafn­vel hörð­ustu kyn­þátta­hat­ar­ar vilja oft­ast ekki kann­ast við ras­ista-stimp­il­inn og segja hug­tak­ið ekki eiga við sig. Orð­ið sjálft er þó tölu­vert yngra en marg­ir kynnu að halda og hef­ur skil­grein­ing­in tek­ið breyt­ing­um. Við skoð­um bæði sögu orðs­ins og sögu þeirr­ar kyn­þátta­hyggju sem það lýs­ir.

Enginn vill kannast við rasisma
Fyrir og eftir „aðlögun“ Richard Henry Pratt vildi útrýma menningu frumbyggja Norður-Ameríku og aðlaga fólk eins og þennan unga mann af Navajo ættbálknum. Mynd: John N. Choate (sometimes credited as J. N. Choate) *1848- ✝1902 / Public domain
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir tæpum 6 árum.

Rasismi, eins og við þekkjum hann í dag, á uppruna sinn í hindurvitnum frá 19. öld þegar misvitrir fræðimenn í Evrópu hófust handa við að flokka ólíka kynþætti eins og um dýrategundir væri að ræða. Var það byggt á miklum misskilningi á náttúruvísindum sem þá voru skammt á veg komin. Orðin kynþáttur (race) og tegund (species) voru lengi samheiti á ensku. Race er talið vera tökuorð úr arabísku eða hebresku og þýðir upphaf/uppruni.

Þessir misheppnuðu fræðimenn byggðu röksemdafærslur sínar á eldri verkum sem þeir túlkuðu síðan enn frekar hvíta „kynþættinum“ í hag. Meðal þeirra verka sem þeir studdust við má nefna rit eftir sænska líffræðinginn Carl Linnaeus, sem á 18. öld lagði grunninn að því flokkunarkerfi sem vísindamenn nota í líffræðinni í dag. Hann talaði sjálfur um að til væru fimm mismunandi afbrigði af mannskepnunni. Vildi hann meina að þau skiptust þannig: Hvíti maðurinn í Evrópu, rauði maðurinn í Ameríku, …

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.
Efnisorð

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Tæknistreita leiddi til skógarbaða
2
Viðtal

Tækn­istreita leiddi til skóg­ar­baða

Shinrin-yoku, eða skóg­ar­bað eins og það út­leggst á ís­lensku, er heiti á gagn­reyndri að­ferð til streitu­los­un­ar þar sem er ver­ið að beina hug­an­um og skyn­fær­un­um með­vit­að að nátt­úr­unni. Shinrin-yoku var við­bragð við versn­andi lýð­heilsu í Jap­an og er nú hluti af heil­brigðis­kerf­inu þar. Hér hafa þær Gunn­þóra Ólafs­dótt­ir og Ír­is Lana Birg­is­dótt­ir í sam­vinnu við Skóg­rækt­ar­fé­lag Reykja­vík­ur boð­ið upp á skóg­ar­böð í Heið­mörk, sem hafa þó ekk­ert með eig­in­leg böð að gera.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Sáu sárin sem hún faldi
1
ViðtalElsku Embla

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Tæknistreita leiddi til skógarbaða
Viðtal

Tækn­istreita leiddi til skóg­ar­baða

Shinrin-yoku, eða skóg­ar­bað eins og það út­leggst á ís­lensku, er heiti á gagn­reyndri að­ferð til streitu­los­un­ar þar sem er ver­ið að beina hug­an­um og skyn­fær­un­um með­vit­að að nátt­úr­unni. Shinrin-yoku var við­bragð við versn­andi lýð­heilsu í Jap­an og er nú hluti af heil­brigðis­kerf­inu þar. Hér hafa þær Gunn­þóra Ólafs­dótt­ir og Ír­is Lana Birg­is­dótt­ir í sam­vinnu við Skóg­rækt­ar­fé­lag Reykja­vík­ur boð­ið upp á skóg­ar­böð í Heið­mörk, sem hafa þó ekk­ert með eig­in­leg böð að gera.

Mest lesið undanfarið ár