Panama-skjölin: Systkinin fjögur með félög í skattaskjóli

Fjögur systk­ini, flest búsett á Íslandi og með skatta­legt heim­il­is­festi hér á landi, stofn­uðu aflands­fé­lög utan um við­skipti sín. Ingunn, Anna Margrét, Stein­grímur og Karl Wernersbörn koma öll, hvert með sínu lagi, fyrir í Panama-skjöl­unum svoköll­uðu, en mest áber­andi er Karl Wernersson, fjár­festir og eig­andi Lyfja og heilsu. Karl segir í sam­tali við Stundina að með því að stofna aflands­fé­lag hafi hann náð, með full­kom­lega lög­legum hætti, að kom­ast í þá stöðu að sleppa við að borga fjár­magnstekju­skatt af einu félagi sem hann átti á Tortólu. Systir hans, Ingunn, á miklar eignir eftir hluta­bréfa­við­skipti við bræður sína, sem Hæsti­réttur dæmdi ólög­leg á dög­unum, og á hún að minnsta kosti tvö félög í skatta­skjóli. Hún virð­ist meðal ann­ars hafa stofnað félög til að sýsla með fé sem fékkst úr við­skiptum við bræður hennar.

Þetta kemur fram í upp­lýs­ingum í Panama-skjöl­unum svoköll­uðu frá lög­manns­stof­unni Mossack Fonseca sem lekið var til þýska blaðs­ins Süddeutsche Zeitung. Stundin vinnur fréttir upp úr Panama-skjöl­unum í sam­starfi við fjöl­miðla­fyr­ir­tækið Reykja­vík Media ehf. 

Skattayfirvöld gátu ekki fengið upplýsingar

Í Panama-skjöl­unum er að finna fjöl­þættar upp­lýs­ingar um skatta­skjóls­við­skipti Werners-systk­in­anna. Þar kemur meðal ann­ars fram að skatta­yf­ir­völd á eyj­unni Tortólu á Bresku Jóm­frú­areyjum reyndu að fá upp­lýs­ingar frá panamísku lög­manns­stof­unni Mossack Fonseca í árs­lok 2013 um fjár­hags­stöðu og skatt­skil fyr­ir­tækis á Tortólu sem er í eigu Karls Wernerssonar. Þetta gekk hins vegar ekki þar sem Mossack Fonseca bjó ekki yfir neinum upp­lýs­ingum um fjár­hags­mál­efni fyr­ir­tækis Karls, Nordic Pharma Invest­ments, þrátt fyir að hafa stofnað fyr­ir­tækið fyrir hann og þrátt fyrir að stjórn­ar­menn þess væru á vegum lög­manns­stof­unnar. Skatta­yf­ir­völd á Tortólu sendu beiðn­ina vegna spurn­inga frá íslenskum skatta­yf­ir­völdum og reyndi Mossack Fonseca bæði að fá upp­lýs­ingar frá Karli sjálfum og frá eigna­stýr­ing­ar­fyr­ir­tæk­inu Arena Wealth Manag­ment í Lúx­em­borg sem unnið hefur fyrir Karl. 

Karl segist hafa svarað skattayfirvöldum

Í sam­tali við Stundina segir Karl Wernersson að skatta­yf­ir­völd á Íslandi hafi á þessum tíma, síðla árs 2013 og í byrjun árs 2014, verið að skoða skatta­skil Nordic Pharma Invest­ments en að þeirri skoðun hafi síðan lokið án aðgerða af hálfu íslenskra skatta­yf­ir­valda. Í skrif­legu svari til blaðs­ins segir hann nánar um þetta atriði:  „Fyr­ir­spurn skatta­yf­ir­valda á Tortóla sem þú minnt­ist á er vænt­an­lega til­komin vegna fyr­ir­spurnar íslenskra skatta­yf­ir­valda. Ákvörðun var tekin um að svara íslenskum skatta­yf­ir­völdum beint og hefur það verið gert á full­nægj­andi hátt. Á ein­hverjum tíma­punkti var Nordic Pharma til skoð­unar hjá íslenskum skatta­yf­ir­völdum, en með bréfi hefur þeirri skoðun form­lega verið lokið.“

Stundin getur ekki fengið stað­fest­ingu frá emb­ætti rík­is­skatt­stjóra um hvort þessi orð Karls eru sönn eða ekki þar sem trún­aður ríkir um slíkar upp­lýs­ingar. Þetta kemur fram í svari frá Skúla Eggert Þórð­ar­syni rík­is­skatt­stjóra.

Stór vandamál á Íslandi og víða um heim 

Í fjöl­miðlum hefur komið fram að Skúli Eggert Þórð­ar­son hafi óskað eftir því að emb­ætti hans fái aðgang að Panama-skjöl­unum til að athuga hvort upp­lýs­ingar þar geti nýst skatt­inum við að hafa uppi á földum eignum í skatta­skjólum. Í svari Skúla Eggerts er ljóst að skatta­skjól­svæð­ingin á Íslandi, sem hófst upp úr síð­ustu alda­mótum í gegnum íslenska banka eins og Lands­bank­ann og Kaupþing, hefur verið stórt vanda­mál fyrir skatta­yf­ir­völd og leitt til fjár­hags­legs tjóns fyrir ríkið sem erfitt er að meta til fulls. „Sú lenska sem byrj­aði hérna í kringum síð­ustu alda­mót þegar fjár­mála­fyr­ir­tæki byrj­uðu að bjóða upp á þessa þjón­ustu hefur leitt til mik­ils tekju­staps hjá hinu opin­bera. Það er eng­inn vafi á því,“ segir Skúli Eggert. 

Á þessum tíma­punkti er ekki ljóst hvort og hvernig emb­ætti hans getur nýtt sér Panama-skjölin við skatt­heimtu og/eða rann­sóknir á skatta­laga­brotum. Alþjóð­legu blaða­manna­sam­tökin ICIJ sem halda utan um gögnin hafa hins vegar gefið það út að hluti gagn­anna verði gerður opin­ber þann 9. maí.

Annað dæmi um afleið­ingar Panama-skjal­ana er að fjár­mála­eft­ir­litið í New York-fylki í Banda­ríkj­unum hóf í lok apríl rann­sókn á þrettán erlendum bönkum sem not­uðu lög­manns­stof­una Mossack Fonseca til að stofna skúffu­fyr­ir­tæki fyrir við­skipta­vini sína í skatta­skjólum. Lands­banki Íslands er ekki þar á meðal þar sem bank­inn var ekki með starf­semi í New York-fylki og stofn­aði aðal­lega skatta­skjóls­fé­lög fyrir við­skipta­vini sína í gegnum dótt­ur­fé­lag sitt í Lúx­em­borg. Lands­bank­inn var hins vegar einn af þeim tíu bönkum í heim­inum sem not­aði Mossack Fonseca hvað mest til að stofna skatta­skjóls­fyr­ir­tæki fyrir við­skipta­vini sína. Fjár­mála­eft­ir­litið í New York rann­sakar hins vegar sænsku stór­bank­anna fjóra, Nordea, Hand­els­banken, SEB og Swedbank, meðal ann­arra. Margir Íslend­ingar hafa verið við­skipta­vinir Nordea-bank­ans eftir banka­hrunið 2008 og stofnað félög í skatta­skjólum í gegnum hann, meðal ann­ars Ingunn Wernersdóttir. 

Stofn­ana­legar afleið­ingar Panama-skjal­anna gætu því orðið mjög miklar á heims­vísu og leitt til rann­sókna skatta­yf­ir­valda og eftir atvikum ákæru­valds­ins á skattaund­anskotum. 

„Á einhverjum tíma var Nordic Pharma til skoðunar hjá íslenskum skattayfirvöldum.“

Tengist mörgum félögum á lágskattasvæðum

Áður­nefnt félag Karls Wernerssonar á Tortólu, Nordic Pharma Invest­ments, er hins vegar bara eitt af nokkrum sem hann á eða teng­ist á lág­skatta­svæðum. Stundin hefur áður greint frá fyr­ir­tækjum eins og Dialog Holdings Global Limited, Leiftra ltd. á Tortólu, Leiftra ltd. á Seychelles-eyjum og Milestone Import&Export á Tortólu.

Í Panama-skjöl­unum er einnig að finna fyr­ir­tæki sem heita nöfnum eins og Inglewood Corporate Holdings Limited, Stockel Invest­ments Limited og Viscount Consultants Limited. Nordic Pharma var hins vegar umsvifa­meira en flest hinna aflands­fé­laga Karls Wernerssonar og er í gögn­unum meðal ann­ars að finna lána­samn­inga á milli félags­ins og Lands­bank­ans í Lúx­em­borg. Þá kemur fram í gögn­unum að Nordic Pharma Invest­ments er ennþá starf­andi og fékk Karl end­ur­nýjað pró­kúru­um­boð fyrir félagið til fimm ára árið 2012.  

Beiðnin um upplýsingar um félag Karls byggði á nýjum samningi

Upp­lýs­ing­arnar um til­raunir skatta­yf­ir­valda á Íslandi og Tortólu sýna hvað það getur verið erfitt fyrir skatta­yf­ir­völd að fá upp­lýs­ingar um fyr­ir­tæki í skatta­skjólum jafn­vel þó að í gildi séu upp­lýs­inga­skipta­samn­ingar á milli Íslands og við­kom­andi ríkis, líkt og til dæmis gildi um Tortólu. Ísland gerði um 40 upp­lýs­inga­samn­inga við lága­skatta­ríki á árunum eftir hrunið 2008 líkt og raunar fjöl­mörg önnur ríki gerðu fyrir til­stuðlan Efnahags- og fram­fara­stofn­un­ar­innar, OECD. Eins og sagði á vef­svæði fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins um vorið 2013 þá bætt­ust þessir samn­ingar við tví­skött­un­ar­samn­inga og aðra alþjóða­samn­inga þar sem einnig var kveðið á um upp­lýs­inga­skipti í skatta­málum.  Upp­lýs­ing­arnar sýna að á end­anum gátu skatta­yf­ir­völd á Tortólu bara reynt að fá upp­lýs­ing­arnar frá Mossack Fonseca sem sá um umsýslu félags Karls Wernerssonar en vegna þess að panamíska lög­fræði­stofan var ekki með þessar upp­lýs­ingar undir höndum þá þurfti Karl að veita þær sjálfur. 

Í bréfi skatta­yf­ir­valda á Tortóla var beðið um fjár­hags­upp­lýs­ingar um Nordic Pharma Invest­ments á árunum 2005 til 2008. Beðið var um árs­reikn­inga og stað­fest­ingu á skatt­greiðslum og eins stað­fest­ingu á milli­færslum frá og til félags­ins. Í bréf­inu kom fram að ef ekki yrði orðið við beiðn­inni gæti það leitt til sektar upp á 100 þús­und doll­ara, tæp­lega 20 millj­óna króna.

Í lok árs 2013, þegar Mossack Fonseca átti að skila upp­lýs­ingum um fjár­hags­stöðu félags Karls til skatta­yf­ir­valda, hafði starfs­mönnum á lög­fræði­skrif­stof­unni hins vegar ekki tek­ist að ná tali af Karli Wernerssyni eða starfs­mönnum Arena Wealth Mana­gement til að fá upp­lýs­ingar um félagið frá þeim eins og sagði í tölvu­póst­inum: „Við­skipta­vin­ur­inn svarar ekki tölvu­póstum okkar og skrif­stofu hans hefur verið  lokað yfir hátíð­arnar. Ég mun reyna að ná þeim í síma. […] Ég fór á skrif­stofu þeirra í gær en hvorki Þor­steinn né Guðjón [starfs­menn Arena Wealth Mana­gement] voru þar. Ég ætla að reyna að hringja í far­sím­ana þeirra þar sem skrif­stofur þeirra verða ekki opnar í dag.“ 

Í sam­tali við Stundina, sem lesa má í heild sinni með grein­inni, segir Skúli Eggert Þórð­ar­son rík­is­skatt­stjóri að upp­lýs­inga­skipta­samn­ing­arnir hafi hjálpað íslenskum skatta­yf­ir­völdum mikið á síð­ustu árum. Skúli Eggert getur hins vegar ekki tjáð sig um mál ein­staka skatt­greið­enda eins og áður segir. 

Tvö félög í skatta­skjóli Ingunn Wernersdóttir stofn­aði tvö félög í gegnum Mossack Fonseca og á hún í dag í við­skiptum við Nordea-bank­ann í Lúx­em­borg og sér sá banki um eigna­stýr­ingu fyrir hana. Þá var hún líka skráður hlut­hafi í Tortóla­fé­lag­inu Milestone Import Export ltd. til árs­ins 2005 þegar hún seldi bræðrum sínum sinn hlut í félag­inu.

Föðurarfur í skattaskjóli

Þrjú af systk­inum Karls eiga eign­ar­halds­fé­lag í skatta­skjólum sem koma fram í Panama-skjöl­unum, eins og áður segir. Komið hefur fram áður í mörgum fjöl­miðlum að Karl Wernersson og Stein­grímur Wernersson áttu fyr­ir­tæki í skatta­skjólum. Meðal ann­ars fyr­ir­tækið Leiftra ltd. og Milestone Import Export ltd. á Tortóla­eyju. Leiftra ltd. var meðal ann­ars móð­ur­fé­lag trygg­inga­fé­lags­ins Sjóvár á Íslandi á árunum fyrir hrunið. Þá áttu bræð­urnir líka sitt félagið hvort á Seychelles-eyjum en þessi fyr­ir­tæki komu fyrir í Panama-skjöl­unum. Karl átt félag sem heitir Dialog Holding ltd. og Stein­grímur Wernersson fyr­ir­ækið Fargo Holding. Þessi fyr­ir­tæki bræðr­anna voru stofnuð á árunum fyrir hrunið 2008.

Werners-systk­inin eru börn apó­tek­ar­ans Werners Rasm­us­sonar sem var einn af eig­endum Pharmaco og Delta auk Ing­ólfs­apó­teks, sem síðar varð Lyf og heilsa. Pharmaco og Delta urðu síðar að sam­heita­lyfja­fyr­ir­tæk­inu Actavis og efn­að­ist Werner mjög á við­skiptum sínum með hluta­bréf í lyfja­fyr­ir­tækjum. Wernersbörnin eru því erf­ingjar fjöskyldu­auð­æva. Ekki þarf að koma á óvart að nöfn félaga sem tengj­ast Karli Wernerssyni koma oft­ast fyrir í skjöl­unum af nöfnum þeirra systk­ina þar sem hann er lang umsvifa­mestur þeirra í við­skiptum.

Öll systk­inin, fyrir utan Stein­grím, eru búsett á Íslandi og með skatta­lega heim­il­is­festi þar. 

Vegabréf Karls og Önnu Myndir af vega­bréfum Karls og Önnur Wernersbarna sjást hér en þau er að finna í Panama­skjöl­unum. Af lestri gagn­anna að dæma eru vega­bréfin notuð til að sýna fram á að við­kom­andi ein­stak­lingar séu eig­endur aflands­fé­laga, til að mynda í sam­skiptum við skatta­yf­ir­völd.

Ingunn stofnaði fyrirtæki í skattaskjóli eftir hrun

Panama-skjölin opin­bera líka að bæði Ingunn Wernersdóttir og Anna Margrét Wernersdóttir stofn­uðu skúffu­fyr­ir­tæki í skatta­skjólum í gegnum Mossack Fonseca. Ingunn stofn­aði tvö skúffu­fyr­ir­tæki í gengum Mossack Fonseca um vorið 2010 og fékk pró­kúru­um­boð yfir þeim báðum. Þessi félög heita Birchfield Properties S.A. og Zaniskari Corp. Bæði fyr­ir­tækin voru skráð í Panama. 

Anna Margrét Wernersdóttir átti hins vegar fyr­ir­tækið Unza Capital S.A. sem stofnað var árið 2006 og fékk pró­kúru­um­boð yfir fyr­ir­tæk­inu í júní árið 2006.  Eign­ar­hald Önnur Mar­grétar á félagi í skatta­skjóli vekur sér­staka athygli þar sem hún hefur ekki verið þekkt fyrir að stunda fjár­fest­ingar í gegnum tíð­ina, öfugt við systk­ini sín þrjú. Anna Margrét starfar sem kenn­ari. Í sam­tali við Stundina vill hún ekki ræða fjár­fest­ingar sínar í Unzu Capital S.A. „Ég hef ekk­ert um þetta að segja. Takk fyrir. Bless,“ sagði Anna Margrét þegar Stundin hafði sam­band við hana. 

Átti í viðskiptum við bræður sína fyrir 4,8 milljarða

Eins og komið hefur fram í fjöl­miðlum átti Ingunn Wernersdóttir í rúm­lega 4,8 millj­arða króna við­skiptum við bræður sína Karl og Stein­grím í árs­lok 2005 vegna kaupa þeirra hluta­bréfum hennar  í Tortóla-félög­unum Leiftra ltd. og Milestone Import Export ltd. Þessi félög héldu utan um hluta­bréf í fjöl­skyldu­fyr­ir­tæk­inu Milestone ehf. á íslandi.

Við­skiptin gengu í stuttu máli út á það að bræð­urnir voru að kaupa  upp hluta­bréf hennar í fjár­fest­ing­ar­fé­lag­inu Milestone og skyldum félögum sem stofnuð höfðu verið utan um föð­ur­arf þeirra. Ingunn vildi hins vegar ekki vera með í fjár­fest­ingum Milestone enda gat hún fengið gott verð fyrir hluta­bréf sín.

Karl og Stein­grímur létu Milestone ehf. hins vegar greiða 4,8 millj­arða fyrir þessi hluta­bréf Ingunnar og voru þeir ákærðir ásamt nokkrum aðilum vegna þess­ara við­skipta um sum­arið 2013. Meg­in­efni ákærunnar er grunur um umboðs­svik þar sem Karli og Stein­grími hafi ekki verið heim­ilt að láta Milestone borga fyrir hluta­bréf sem þeir voru sjálfir að kaupa per­sónu­lega. Hér­aðs­dómur sýkn­aði þá í lok árs 2014 en emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara áfrýj­aði dómnum til Hæsta­réttar Íslands. Mál­flutn­ingur var í mál­inu í Hæsta­rétti Íslands í apríl síð­ast­liðnum og féll dómur í því þann 28. apríl þar sem nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms var snúið.

Fengu langa fangelsisdóma

Karl Wernersson fékk þriggja og hálfs árs dóm í mál­inu og Stein­grímur Wernersson tveggja ára dóm. Guð­mundur Ólason, fyrr­ver­andi for­stjóri Milestone, var einnig dæmdur. Í dómi Hæsta­réttar Íslands voru brot þeirra sögð „óskamm­feilin“:  „Við ákvörðun refs­ingar ákærðu Karls, Stein­gríms og Guð­mundar er til þess að líta að brot þeirra sam­kvæmt I. kafla ákæru sner­ust um mjög háar fjár­hæðir, sem lán­ar­drottnar Milestone ehf. fóru þegar upp var staðið á mis við að fá notið til greiðslu krafna sinna. Brot þessi voru skipu­lögð og drýgð í sam­verkn­aði af óskamm­feilni.“

Ingunn Wernersdóttir á því veru­lega fjár­muni eftir þessi við­skipti við bræður sína og virð­ist hún hafa stofnað fyr­ir­tækin tvö í Panama til að koma að eigna­um­sýslu með að minnsta kosti hluta þess­ara eigna sinna. Tekið skal fram að rann­sókn sér­staks sak­sókn­ara og mála­ferlin gegn Karli og Stein­grími snéru ekki með neinum hætti að Ingunni Wernersdóttur og heldur hún þeim fjár­munum sem hún fékk í við­skipt­unum.

Umboð systk­in­anna Karl Wernersson var, og er lík­lega enn, með pró­kúru­um­boð fyrir félagið Nordic Pharma Invest­ments, líkt og sést hér. Systkini hans þrjú voru einnig með pró­kúru­um­boð fyrir félög sem stofnuð voru í gegnum Mossack Fonseca.

Á í viðskiptum við Nordea í Lúxemborg og fékk endurnýjað prókúruumboð

Engar fjár­hags­upp­lýs­ingar um félög Ingunnar Wernersdóttur í Panama koma hins vegar fram í skjöl­unum. Þó er ljóst að hún er ennþá með pró­kúru­um­boð fyrir Birchfield Properties S.A. og ekk­ert í gögn­unum bendir til að pró­kúru­um­boð hennar fyrir Zaniskari Corp. hafi verið aft­ur­kallað. 

Ingunn Wernersdóttir er orðin við­skipta­vinur sænska Nordea-bank­ans í Lúx­em­borg sem sér um eigna­stýr­ingu fyrir hana og bað starfs­maður bank­ans, Sveinn Helgason, um að pró­kúru­um­boð Ingunnar fyrir félagið yrði end­ur­nýjað í mars í fyrra. Þá voru fimm ár liðin frá því að Ingunn hafði síð­ast fengið pró­kúru­um­boð fyrir félagið og þurfti að end­ur­nýja umboðið. Þetta er nýjasti skjalið í gögnum Mossack Fonseca sem snertir Ingunni Wernersdóttur. 

Í tölvu­pósti frá Mossack Fonseca til Sveins í fyrra sagði: „Ég er ekki viss um hvort þú sért sá sem sér um við­skipti neð­an­greindra félaga þannig að ég myndi kunna að meta það ef þú gætir skoðað málið og sent það þá til við­eig­andi aðila ef svo ber undir.“

Sveinn svar­aði því til að tvö þeirra fyr­ir­tækja sem Mossack Fonseca spurði um væru við­skipta­vinir hans en eitt þeirra félaga er Birchfield Properties S.A. „Tvö þeirra eru við­skipta­vinir mínir en þessir tölvu­póstar eiga að fara til Lars Lindveds og hans fólks,“ en Lars þessi er yfir­maður í eigna­stýr­ing­ar­deild Nordea bank­ans í Lúx­em­borg. 

Sveinn segist ekki mega tjá sig

Í sam­tali við Stundina segir Sveinn Helgason að hann megi ekki tjá sig um vinnu sína fyrir Nordea-bank­ann í Lúx­em­borg. Einn stærsti frétta­punkt­ur­inn í Svíþjóð úr Panama-skjöl­unum hefur verið hvernig Nordea-bank­inn í Lúx­em­borg hefur aðstoðað við­skipta­vini sína við að stofna skúffu­fyr­ir­tæki á aflands­svæðum í gegnum Mossack Fonseca. Bankinn hefur verið harð­lega gagn­rýndur fyrir þetta í Svíþjóð en til sam­an­burðar má nefna að Lands­bank­inn á Íslandi seg­ist ekki hafa komið að því að stofna slíkt aflands­fé­lög fyrir við­skipta­vini sína eftir hrunið árið 2008. „Lands­bank­inn hf. hefur ekki stofnað slík félög eða átt þátt í að stofna slík félög,“ sagði í svari frá bank­anum til Stund­ar­innar í apríl. Stofnun slíkra aflands­fé­laga virð­ist því til­heyra for­tíð­inni hjá íslenskum bönkum, miðað við fyr­ir­liggj­andi upp­lýs­ingar. 

Sveinn Helgason seg­ist hins vegar ekki getað gefið upp fyrir hversu marga Íslend­inga hann vinnur nú um stundir. „Ég er því miður þannig í sveit settur að ég get ekki svarað neinum spurn­ingum varð­andi mín við­skipti hér. Hvort sem þau eru eða eru ekki þá er ég bara bund­inn þannig vinnu­reglum í starfi mínu fyrir bank­ann. Mér er ekki heim­ilt að ræða við aðra aðila utan bank­ans,“ segir Sveinn en af tölvu­pósti hans að dæma er ljóst að hann sinnir við­skiptum í gegnum aflands­fé­lag Ingunnar Wernersdóttur í Panama. Nordea-bank­inn sænski er því ekki hættur umsýslu með félög og eignir í skatta­skjólum líkt og upp­lýs­ingar benda til að íslenskir bankar hafi gert. 

„Þetta er auð­vitað eitt stærsta vanda­málið sem verið hefur í skatt­fram­kvæmd­inni hér á landi.“

Þurfti að endurnýja prókúru sína til að lýsa kröfu í bú Landsbankans

Ingunn hefur því flutt sig til Nordea-bank­ans en systir hennar Anna Wernersdóttir sinnti sínum við­skiptum í Panama í gegnum lög­fræð­ing­inn Lindu Bents­dóttir í Hamra­borg í Kópavogi. Linda hefur í gegnum árin unnið náið með Ingunni Wernersdóttur eins og komið hefur fram í fjöl­miðlum. Linda Björk var meðal ann­ars fram­kvæmda­stjóri fjár­fest­ing­ar­fé­lags Ingunnar, Inn fjár­fest­ingar ehf., en það félag átti meðal ann­ars 1500 millj­óna króna inni­stæður í Lúx­em­borg árið 2009, líkt og kom fram í DV árið 2011. Á móti þeim inni­stæðum voru skuldir upp á álíka háa upp­hæð.

Í Panama-skjöl­unum kemur fram að Linda Bents­dóttir hlut­að­ist til um að Anna Wernersdóttir fengi skjöl frá Mossack Fonseca um félagið UNZA Capital S.A. í Panama árið 2011 vegna þess að hún þurfti þau til að lýsa kröfu í bú Lands­bank­ans í Lúx­em­borg fyrir hönd félags­ins. „Við­skipta­vinur minn, Anna Wernersdóttir, eig­andi UNZA Capital S.A. mun ekki halda áfram að nota fyr­ir­tækið. Hún þarf þessi skjöl fyrir Lands­bank­ann í Lúx­em­borg. Getur þú útvegað henni stimplað upp­runa­legt afrit af vottun um stöðu félags­ins  og pró­kúru­um­boðið eða þarf hún að senda bank­anum upp­runa­legu skjölin?,“ segir í tölvu­pósti frá Lindu til Mossack Fonseca árið 2011. Eftir að Anna Margrét hafði fengið þessi gögn frá Mossack Fonseca var félag hennar lagt niður. 

Linda Bents­dóttir neitar að upp­lýsa um við­skipti UNZA Capital S.A. í sam­tali við Stundina. „Þetta eru nátt­úru­lega bara trún­að­ar­upp­lýs­ingar sem ég get ekki svarað. Ég get ekk­ert verið að ræða um hvað ég geri í mínu starfi. Þú hlýtur að skilja það.“ Í tölvu­póstum Lindu til Mossack Fonseca kemur fram að Anna vissi ekki hvert hún ætti að snúa sér varð­andi mál­efni UNZA Capital S.A. þar sem Lands­bank­inn í Lúx­em­borg hefði séð um fjár­fest­ingar fyrir hana í gegnum félagið en sá banki er sem kunn­ugt er í slita­með­ferð og býður ekki lengur upp á eigna­stýr­ingu. Lögmanni Önnu var því bent á að hafa sam­band beint við Mossack Fonseca. 

Steingrímur keypti bát af Tortólafélagi

Í Panama-skjöl­unum kemur fram að Stein­grímur Wernersson var með að minnsta kosti tvö félög í skatta­skjólum. Annars vegar Pargo Inc. á Tortóla og hins vegar Fargo Holdings sem skráð var á Seychelles-eyjum. Stein­grímur virð­ist hins vegar hafa hætt að nota félögin fyrir um tíu árum síðan, öfugt við bróður sinn Karl sem not­að­ist við slík félög að minnsta kosti svo seint sem árið 2014 sam­kvæmt Panama-gögn­unum.

Engar fjár­hags­upp­lýs­ingar koma fram um félög Stein­gríms í Panama-skjöl­unum fyrir utan það að Stein­grímur keypti bát af gerð­inni Sealine F34 Almira af Pargo Inc. fyrir rúm­lega 135 þús­und pund, eða 15 millj­ónir króna,  í sept­em­ber árið 2005. 

Stein­grímur hefur dregið sig alfarið út úr íslensku við­skipta­lífi, öfugt við Karl sem er for­stjóri og eig­andi Lyfja og heilsu í dag, og hefur hann verið búsettur í London síð­ast­liðin ár. Stundin náði ekki í sam­bandi við Stein­grím í gegnum breskan far­síma hans. 

Skila­boðum var komið til Ingunnar Wernersdóttur um að Stundin hefði áhuga á að ræða við hana um félög hennar í Panama-skjöl­unum en hún hafði ekki sam­band við blaða­mann til að ræða málið. 

Eins og sést af þess­ari grein eru flestir sem tengj­ast þeim félögum sem fjallað er um hér ekki vilj­ugir til að ræða um félög sín í skatta­skjólum eða tengsl sín við slíkt félög - fyrir utan Karl Wernersson.

Svör Karls Wernerssonar við spurningum Stundarinnar um félög hans í Panama-skjölunum:

„Inglewood.

Stofnað árið 2001. (Fyrir 15 árum síðan). Eign­ar­hald á skráðum og óskráðum hluta­bréfum flutt þangað. Þessi ákvörðun var end­ur­skoðuð 2005. Allar eignir Inglewood fluttar til Íslands inn í Milestone ehf. 2005. Engin starf­semi í Inglewood frá þeim tíma.

Nordic Pharma Invest­ment.

Stofnað árið 2002 (að mig minnir) fyrir 14 árum síðan. Megin starf­semi ávöxtun fjár á hávaxta­reikn­ingum og afleiðu­við­skipti í formi fram­virkra samn­inga. Íslensk skatta­lög fram til 1. sept­em­ber 2009 voru á þann veg að slíkar fjár­magnstekjur erlendra félaga voru und­an­þegnar skatti. Fyr­ir­spurn skatta­yf­ir­valda á Tortola sem þú minnt­ist á er vænt­an­lega til­komin vegna fyr­ir­spurnar íslenskra skatta­yf­ir­valda.  Ákvörðun var tekin um að svara íslenskum skatta­yf­ir­völdum beint og hefur það verið gert á full­nægj­andi hátt. Á ein­hverjum tíma­punkti var Nordic Pharma til skoð­unar hjá íslenskum skatta­yf­ir­völdum, en með bréfi hefur þeirri skoðun form­lega verið lokið.

Pargo hefur ekki verið í minni eigu.

Viscount kann­ast ég ekki við.

Lög­gjaf­inn setur skattalög bæði fyrir ein­stak­linga og fyr­ir­tæki. Lög um skatt­skil fyr­ir­tækja eru bæði umfangs­mikil og flókin. Í þeim er að finna alls konar heim­ildir um skatt­frelsi og heim­ildir til frestunar skatt­greiðslna. Ef vilji lög­gjafans stæði til ann­ars en þess sem lögin heim­ila, væru lögin vænt­an­lega með öðru sniði.

Vinna við end­ur­skoðun, gerð árs­reikn­inga og gerð skatt­fram­tala fyr­ir­tækja er unnin af lög­giltum endur­skoð­endum. Nær und­an­tekn­ing­ar­laust þegar skatt­fram­töl eru frá­gengin, leit­ast lög­giltir end­ur­skoð­endur fyr­ir­tækja við að lág­marka skatt­greiðslur innan ramma skatta­laga. Hingað til hafa þessi vinnu­brögð ekki sætt alvar­legri gagn­rýni.“

„Þetta hefur skapað gríðarleg vandamál“

„Þetta er tölu­vert breytt lands­lag miðað við það sem áður var fyrir ára­tug eða svo. Nú eru komnir þessir upp­lýs­inga­skipta­samn­ingar, “ segir Skúli Eggert Þórð­ar­son rík­is­skatt­stjóri aðspurður um hversu mikil áhrif upp­lýs­inga­skipta­samn­ing­arnir við skatta­skjól og lág­skatta­svæði hafa haft á liðnum árum. Hann segir að auk hinna form­legu breyt­inga sem gerðar hafa verið um upp­lýs­inga­skipti á milli landa þá hafi einnig átt sér stað við­horfs­breyt­ing í löndum Evrópu. „En það sem skiptir kannski meira máli fyrir utan hina form­legu hlið er sú afstöðu­breyt­ing sem orðið hefur í þessum málum í Evrópu. 26 lönd héldu fund París í apríl þar sem eina fund­ar­efnið var Panama-skjölin og skatta­skjól. Það sem skiptir lang­mestu máli er þessi við­horfs­breyt­ing um að þetta sé ekki í lagi. Síðan erum við komin með fullt af samn­ingum og OECD-löndin líta þessi skatta­skjól miklu alvar­legri augum en áður og ekki bara OECD-löndin. Þannig að lands­lagið er mjög breytt. Þetta er auð­vitað eitt stærsta vanda­málið sem verið hefur í skatt­fram­kvæmd­inni hér á landi og víð­ast hvar erlendis, þessi afland­svæð­ing. Þetta hefur skapað gríð­ar­leg vanda­mál í skatt­fram­kvæmd­inni hérna. Sú lenska sem byrj­aði hérna í kringum síð­ustu alda­mót þegar fjár­mála­fyr­ir­tæki byrj­uðu að bjóða upp á þessa þjón­ustu hefur leitt til mik­ils tekju­staps hjá hinu opin­bera. Það er eng­inn vafi á því.“

Skúli Eggert segir að þó að upp­lýs­inga­skipta­samn­ing­arnir hafi hjálpað íslenskum skatta­yf­ir­völdum að fá upp­lýs­ingar frá löndum eins og Tortóla þá sé nokkuð mis­mun­andi á milli landa hversu auð­velt sé að fá upp­lýs­ingar frá þeim. „Upp­lýs­inga­skipta­samn­ing­arnir hafa hjálpað okkur tölu­vert á liðnum árum já. Það er hins vegar mis­erfitt á milli landa að fá upp­lýs­ingar frá þeim löndum sem um ræðir. Það fer svo­lítið eftir þeim hefðum sem eru ríkj­andi í hverju landi fyrir sig. Ég vil ekki nefna ein­stök lönd í þessu sam­hengi og skapa milli­ríkja­vanda­mál,“ segir Skúli Eggert í léttum dúr.

Skúli Eggert getur ekki tjáð sig um mál ein­stakra fjár­festa eða athafna­manna en hann segir að oft geti verið erfitt fyrir íslensk skatta­yf­ir­völd að fá gögn um starf­semi aflands­fé­laga frá eig­endum þeirra. Skúli Eggert segir að oft bíði menn með að skila gögnum um fyr­ir­tæki sín og félög þar til mál þeirra eru komin til yfir­skatta­nefndar til með­ferðar. Hann segir að til greina komi að hans mati að breyta skatta­lögum þannig að menn megi ekki skila gögnum svo seint. „Þegar verið er að kalla eftir ein­stak­lings­bundnum upp­lýs­ingum þá er það vegna þess að mál við­kom­andi eru komin í skoðun. Þetta snýst allt um það að ef aðil­inn leggur ekki fram gögnin þá getur það verið túlkað með þeim hætti að beita þurfi áætl­un­ar­heim­ildum skatta­laga. Það segir svo í skatta­lögum að ef gögn ber­ast ekki þá þurfi skatt­stjóri að áætla skatta við­kom­andi svo ríf­lega að það leiði ekki til lægri skatt­greiðslna. Við þessar aðstæður ger­ist það oft að gögn eru lögð fram á síð­asta stigi, það er að segja þegar mál við­kom­andi er komið til kasta yfir­skatta­nefndar. Það er alveg til athug­unar að setja ákvæði í lög sem sporna við þessu. Það er að segja að menn hafi bara ákveð­inn tíma til að skila gögnum þannig að menn geti ekki lagt fram gögn ein­hverjum árum síðar þegar mál eru komin á síð­asta stig. Þegar gögn eru lögð fram á síð­asta stigi þá eru mál­unum oft vísað aftur til með­ferðar hjá rík­is­skatt­stjóra þannig að þetta er ákveðin tví­verkn­aður. Þarna er fram­telj­and­inn að kanna hvað hann kemst upp með og svo þegar hann áttar sig á því, þegar málið er komið á síð­asta stig, að þetta horfir ekki vel þá er gripið til þess ráðs að draga fram gögn. Það eru þó nokkur dæmi um þetta og þá skap­ast alltaf grun­semdir um hvort gögnin séu til­búin. Þetta er einn af þessum punktum sem gott væri að fá umræðu um hvort ekki sé ástæða til að breyta.“