Fjöldi þing­manna og ann­arra hafa lýst áhyggjum sínum af ógagn­sæju eign­ar­haldi Arion banka í kjöl­far kaupa vog­un­ar­sjóða og Goldman Sachs á þriðj­ungs­hlut í bank­anum.

Óli Björn Kárason, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og for­maður efna­hags- og við­skipta­nefndar Alþingis, sem hefur með mál­efni bank­anna að gera á lög­gjaf­ar­sam­kom­unni, sef­aði þær áhyggjur í við­tali við Rík­is­út­varpið í gær.

„Auðvitað er það nú kannski ekki það jákvæð­asta sem maður heyrir en menn verða þó að hafa í huga að það er í sjálfu sér ekki ólög­legt að tengj­ast Cayman-eyjum eða öðrum slíkum svæðum,“ sagði hann.

Sneiða hjá skoðun Fjármálaeftirlitsins

Nýir eig­endur Arion banka, banda­ríski stór­bank­inn Goldman Sachs og vog­un­ar­sjóð­irnir Taconic Capital, Attestor Capital og Och-Ziff Capital, eru taldir ætla að greiða út veru­legar fjár­hæðir í arð.

Tilkynnt var um kaupin í kjöl­far þess að fjár­magns­höftum var aflétt. 

„Þetta eru alvöru fjár­festar“

„Þetta eru alvöru fjár­festar, að leggja fram mikla fjár­muni af því að þeir hafa trú á Íslandi og Arion banka,“ sagði Hösk­uldur Ólafsson, banka­stjóri Arion banka, í til­efni af kaup­unum. Síðar kom þó í ljós að Och-Ziff Capital hefði verið fært niður í rusl­flokk í láns­hæf­is­ein­kunn Standard & Poor's degi eftir kaupin á 6,6 pró­senta hlut í Arion banka. Þá hefur komið í ljós að einn kaup­end­anna, Och-Ziff Capital Mana­gement Group, þurfti að greiða sekt upp á 23 millj­arða króna fyrir víð­tækt sam­særi um að greiða opin­berum emb­ætt­is­mönnum í Líbýu og Lýð­veld­inu Kongó mútur.

Bæði Taconic Capital og Attestor Capital ákváðu að kaupa 9,99 pró­senta hlut í bank­anum. Ástæðan fyrir því er talin vera að fari eig­end­urnir upp í 10 pró­sent af eign­ar­hlut í bank­anum telj­ast þeir „virkir eig­endur“ og þurfa þeir að und­ir­gang­ast sér­stakt mat Fjár­mála­eft­ir­lits­ins. Með þessu sneiða þeir hjá mat­inu. Í því er skoðað hvort við­kom­andi er hæfur til að vera eig­andi að fjár­mála­stofnun út frá orð­spori, fjár­hags­legu heil­brigði og hvort ætla megi að eign­ar­haldið tor­veldi eft­ir­lit með fjár­mála­fyr­ir­tæk­inu og geti meðal ann­ars leitt til pen­inga­þvættis.

Arion banki er hins vegar skyld­ugur til þess að birta nöfn þeirra sem eiga umfram 1 pró­sent hluta­fjár, sam­kvæmt til­kynn­ingu Fjár­mála­eft­ir­lits­ins, en það segir lítið um eign­ar­haldið á end­anum, ekki síst þegar slóð þess endar í skatta­skjóli.

Umræða um skattaskjólsviðskipti

Mikil umræða hefur verið um skatta­skjól eftir að Panama-lek­inn leiddi í ljós umfangs­mikil skatta­skjóls­við­skipti áber­andi íslenskra fjár­festa og stjórn­mála­manna, eins og þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra og núver­andi for­sæt­is­ráð­herra. Bjarni Bene­dikts­son, núver­andi for­sæt­is­ráð­herra og þáver­andi fjár­mála­ráð­herra, ákvað hins vegar að birta ekki skýrslu um skatta­skjóls­við­skipti Íslend­inga fyrir kosn­ingar, en hún var birt eftir ára­mót. 

Í skýrsl­unni var ábyrgð á vanda aflands­við­skipta færð yfir á lög­gjafann.

„Eins og Panama­skjölin gefa til kynna var umfang afland­svæð­ingar íslensks efna­hags­lífs ein­stakt í heim­inum á þessum tíma ... Á sama hátt og Rann­sókn­ar­skýrsla Alþingis leiddi í ljós ákveðin lausa­tök í opin­berri umgjörð um fjár­mála­kerfið á þessum tíma, virð­ast íslensk skatta­lög hafa gefið meira svig­rúm til flutn­ings eigna úr lög­sög­unni með lög­legum hætti en víða ann­ars staðar, en eft­ir­fylgni og gagna­skrán­ing á þessu sviði hélt ekki í við hraðan vöxt fjár­magns­flutn­inga. Sem dæmi má nefna að Banda­ríkin inn­leiddu CFC-lög­gjöf á sjö­unda ára­tug síð­ustu aldar og Danir, Svíar og Norðmenn fyrir 2004, en henni er ætlað að hindra leynd og skattsnið­göngu með mála­mynda­eign­ar­haldi í gegnum aflands­svæði. Á Íslandi tóku regl­urnar aftur á móti ekki gildi fyrr en 2011, þegar allt var um garð gengið.“

Hefur áhyggjur af umræðunni sem slíkri

Skatta­skjóls­við­skipti eru ekki ólög­leg en þau gera hins vegar ólög­lega gjörn­inga ger­legri og geta nýst til að koma í veg fyrir skatt­greiðslur hér á landi. 

Brynjar Níelsson, annar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, hefur varað við því að umræða um banka á Íslandi verði of nei­kvæð. „Ég sjálfur hef tals­verðar áhyggjur af við­brögðum margra, og ekki síst stjórn­mála­manna, við þessum fregnum um sölu á 30 pró­senta hlut í Arion banka... Hér er um að ræða fjár­mála­fyr­ir­tæki sem þarf á trú­verð­ug­leika að halda. Við erum með kerfi, eft­ir­lits­stofnun, FME, sem hefur eft­ir­lit með þessu, sér um fram­kvæmd lag­anna og þð er mik­il­vægt að við förum ekki fram úr okkur í þess­ari umræðu.“