Meiri stéttavinkill í íslensku útgáfunni

Í þessu til­felli verður til speg­ill sem þegar hefur speglað tugi leik­stjóra frá jafn­mörgum löndum, skrifar Ásgeir H. Ing­ólfs­son sem skellti sér á bíó­mynd­ina Villi­bráð.

Skaðræðistól
Skað­ræðistól Per­són­urnar í Villi­bráð hlera síma­sam­skipti hver ann­ars – og auð­vitað fer það ekki vel.
Sjónvarp & Bíó

Villi­bráð

Gefðu umsögn

Við erum stödd í vest­urbæ Reykja­víkur. Sú stað­setn­ing er skýrt römmuð inn í upp­hafi Villi­bráðar, með skotum af Mela­búð­inni og fleiri kenni­leitum, hér virð­ast allir hafa verið skírðir í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni og fermdir í KR-treyj­unni. Það hversu ræki­lega myndin er merkt ákveðnum stað minnir mann á hversu mikið lyk­il­at­riði stað­setn­ingin er í end­ur­gerðum, sama sagan fær stundum á sig allt annan blæ í nýju umhverfi – og þetta er í það minnsta 23. end­ur­gerðin á ítölsku mynd­inni Perfetti sconosciuti – og það eru tvær aðrar á leið­inni.

Þetta er fyrsta mynd Elsu Maríu Jak­obs­dóttur í fullri lengd, en hún vakti áður athygli fyrir stutt­mynd­ina Atelier, þar sem aðal­hlut­verkið var í vissum skiln­ingi rík­mann­legt en kulda­legt gler­hús. Húsið sem Villi­bráð ger­ist í er öllu hlý­legra, en þó ansi kulda­legt – enda virð­ast gest­gjafar og gestir mat­ar­boðs­ins flest reyk­vískur aðall í ein­hverjum skiln­ingi – það er meira að segja kvóta­erf­ingi við borðið. Aðal­per­són­urnar eru sjö: þrjú pör og fót­bolta­þjálf­ar­inn Pétur (Gísli Örn Garð­ars­son). Hann er sjö­unda hjólið, sá eini sem kom ein­sam­all.

Þetta eru erkitýpur. Sál­fræð­ing­ur­inn Eva (Nína Dögg) og lækn­ir­inn Rúnar (Hilmir Snær) halda boðið og þangað mæta kvóta­erf­ing­inn Björg (Þuríður Blær) og fót­bolta­bullan Þor­steinn (Björn Hlynur), sem eru nýbyrjuð saman og eru í enda­lausum sleik. Þriðja parið er athafna­konan Hildur (Aníta Briem) og Leifur (Hilmar Guð­jóns­son), leik­ari sem er að vinna á leik­skóla. Og svo áður­nefndur Pétur, sem er hjarta verks­ins og langtum athygl­is­verð­asta per­sónan. Heim­speki­lega þenkj­andi og sá eini sem hlustar meira en hann talar.

Fljót­lega berst svo talið að símum og ein­lægni í sam­böndum – sem endar á að þau fara í síma­leik þar sem allir símar eru lagðir á borðið og gest­irnir hlera síma­sam­skipti hver ann­ars þar sem eftir lifir kvölds – og auð­vitað fer það ekki vel.

Tunglmyrkvar og eldgos

Tungl­myrkvi rammar ítölsku mynd­ina inn, sem og margar aðrar end­ur­gerð­irnar, en nýliðið eld­gos er notað til hins sama í íslensku útgáf­unni – og þau innslög eru oft eins og hálf­gert hlé í leik­húsi, mögu­leg áhrif leik­skálds­ins Tyrfings Tyrf­ings­sonar sem skrifar hand­ritið með Elsu Maríu. Framan af er atburða­rásin keim­lík í Villi­bráð og ítalska org­inalnum, en mun­ur­inn liggur ann­ars staðar. Ítalska myndin er um margt ljúfari og sú íslenska kald­hæðn­ari – ef þú vilt finna sam­kennd með per­són­unum hentar sú ítalska þér betur. Þá er miklu meiri stétt­ar­vink­ill í þeirri íslensku en þeirri ítölsku, þau ítölsku virka flest eins og almúga­fólk en það er megn uppafnykur af þeim íslensku. Þó tala þau ítölsku mörg það lítið um vinn­una að það er erf­ið­ara að ráða í stétt þeirra og stöðu.

Stóri mun­ur­inn er þó sá að íslensku per­són­urnar virð­ast allar fæddar á sama árinu, á sama blett­inum, fara í sömu heilsu­rækt­ina og sömu hár­greiðslu­stof­una. Ítölsku per­són­urnar eru hins vegar tölu­vert ólík­ari inn­byrðis og útlits­lega – og tveir karl­anna virð­ast þar að auki tölu­vert eldri en hinir gest­irnir, annar far­inn að grána í vöngum og hinn er ansi bangsa­legur við hlið­ina á tágrönnum vinum sínum. Það breytir allri dýnamíkinni tölu­vert – og raunar eru tveir brand­arar sem þýð­ast illa í íslensku útgáf­unni, af því mun­ur­inn á lík­am­legu atgervi er skyndi­lega horf­inn.

„Stóra tvistið verður miklu safa­rík­ara, dýpra og athygl­is­verð­ara í íslensku útgáf­unni.“

Lengstum eru mynd­irnar ansi jafnar að gæðum, sumt er betra á ítölsku og annað betra á íslensku. Sú ítalska hefur þó naum­lega vinn­ing­inn framan af, þökk sé meiri breidd í per­sónu­sköpun. Síðasta hálf­tím­ann er þó Villi­bráð mun betri. Bæði er blá­endir­inn ansi klaufa­legur hjá Ítölunum, en við það bæt­ist að stóra tvistið verður miklu safa­rík­ara, dýpra og athygl­is­verð­ara í íslensku útgáf­unni.

Snjall­sím­arnir eru svo grugguga galdra­tækið sem hrinda öllu af stað. Þessi tæki stjórna lífi okkar margra og því mesta furða hversu lítið þeir koma oft við sögu í bíó­myndum, mann grunar jafn­vel stundum að sumir leik­stjórar láti mynd­irnar sínar ger­ast fyrir 20 árum til þess eins að losna við þessa óværu. Þetta virð­ast að vísu fremur frum­stæðir síma­not­endur, nota mest bara sím­töl og skila­boð og hér vantar alveg heift­úð­ugar deilur á sam­fé­lags­miðlum, harð­orða tölvu­pósta og flókin öpp, en engu að síður er þetta vel heppnuð notkun á tækni sem er oft erfitt að finna stað í kvik­mynda­form­inu, enda sími nútíma­manns­ins oft­ast innri díalógur sem virkar sjaldn­ast spenn­andi utan frá, þegar maður sér aðra með and­litin föst í skjánum.

Leik­ur­inn í báðum myndum er svo almennt prýði­legur. Gísli Örn glansar í hinu eig­in­lega aðal­hlut­verki og eftir að hafa séð ævi­sögu Whitney Houston í Háskóla­bíói dag­inn áður þá fannst mér á köflum Björn Hlynur hrein­lega vera að leika Bobby Brown, þennan lúða sem öllu klúðrar en veður þó alltaf í kven­fólki af ein­hverjum óskilj­an­legum ástæðum. Þá eru þeir Hilmir Snær og Marco Giallini nán­ast sem sami maður í hlut­verki lækn­is­ins – en að öðru leyti eru lítil lík­indi á milli ítölsku og íslensku leik­ar­anna.

Í báðum myndum eru þó stór­leikkonur sem stela sen­unni, jafn­vel þótt hvorug þeirra fái bita­stæð­asta hlut­verkið. Aníta Briem hefur und­an­farið sýnt það mynd eftir mynd að það var ótrú­legur happa­fengur fyrir íslenskar kvik­myndir að fá hana aftur heim og ítalska stór­leik­konan Alba Rohrwacher sýnir enn og aftur að hún er með þeim bestu í Evrópu, horfið bara á þá mögn­uðu albansk-ítölsku mynd Karl­mennsku­eiður (Vergine giurata, Sworn Virgin á ensku) ef þið trúið mér ekki.

Drepið farsímann!

Ég á svo enn eftir að horfa á hinar mynd­irnar tutt­ugu – en þar koma einnig ýmsar stór­leikkonur við sögu, til dæmis Bérénice Bejo úr The Artist í frönsku útgáf­unni og Nadine Labaki í þeirri egyp­sku. Eins er skondið að skoða titl­ana, margir eru svip­aðir frum­mynd­inni og fjalla um algjör­lega ókunn­ugt fólk, Víetna­mar tala um Blóð­mánap­artí, Ung­verjar kalla sína útgáfu Gleði­legt ár og sú pólska nefn­ist (Ó)vinir – og þar sem ein leik­kona ítölsku mynd­ar­innar er pólsk-ítölsk leikur hún ein­fald­lega í þeim báðum. Kín­verjar eru svo með skemmti­leg­asta tit­il­inn, Drepið far­sím­ann!, og Rúss­arnir voru fyrstir til að gera fram­hald.

Kannski er þó helsta gildi þess­ara mynda, sem ku hafa sett heims­met í fjölda end­ur­gerða, að fá mann til þess að velta aðeins fyrir sér end­ur­gerð­inni sem list­formi. Það hefur löngum verið litið niður á end­ur­gerð­ina af kvik­mynda­skríbentum, nán­ast skylda að taka fram að upp­runa­lega myndin sé best – enda end­ur­gerðir oft stimpl­aðar sem amer­ískt pen­ingaplokk eftir leik­stjóra sem iðu­lega mis­skilja hvað gerði org­inal­inn góðan. Og vissu­lega eru dæmi um slíkt, sér­stak­lega þegar algjör meist­ara­verk eru end­ur­gerð, en ef við horfum til dæmis til leik­húss­ins má vel líta á hverja nýja upp­færslu á Shakespe­are og öðrum risum leik­hús­bók­mennt­anna sem end­ur­gerð – þar sem stundum er stað­fært og stundum ekki, en alltaf verða til ein­hver átök á milli upp­runa­lega verks­ins og þýð­ing­ar­innar, hvort sem það birt­ist í tungu­mál­inu, tím­anum eða öðru.

Þá geta end­ur­gerðir varpað for­vitni­legu ljósi á menn­ing­ar­lega núansa á milli þjóð­fé­laga og stað­bundnar tískur í list­sköpun, sem og auð­vitað mis­mun­andi túlk­un­ar­að­ferðir mis­mun­andi leik­stjóra og hand­rits­höf­unda. Og í þessu til­felli verður til speg­ill sem þegar hefur speglað tugi leik­stjóra frá jafn­mörgum löndum.

Kjósa
10
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

2
Viðtal

Ef við kveðjum tungu­málið, þá týnum við vídd draumanna

Í sögu íslenskra bók­mennta í þús­und ár er lögð áhersla á raddir inn­flytj­enda, þá sem nú. Höf­und­ur­inn, Halldór Guð­munds­son, öðl­að­ist tveggja heima sýn ungur í Þýska­landi. Að læra lat­ínu frá 10 ára aldri lam­inn af kenn­ara sem skildi hann ekki, í sárum eftir heims­styrj­öld. Seinna spurði hann sig: „Hver má tala?" Í dag segir hann: „Íslend­inga­sögur dags­ins í dag eru að hluta til sagðar af fólki sem hingað hefur flutt."

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

5
Innlent

Hætta á að lánin hækki þó íbúða­verð lækki

Már Wolfgang Mixa hag­fræði­pró­fessor segir að stór hluti eigin fjár íbúða­eig­enda gæti þurrkast út á kom­andi mán­uðum. Verð­tryggðar fast­eigna­skuldir hækki í verð­bólgu­tíð sam­hliða því að íbúða­verð gæti lækkað. Hann leggur til að verð­tryggð hús­næð­is­lán fylgi íbúða­verði en ekki vísi­tölu neyslu­verðs. Þá myndu bank­arnir bera hluta áhætt­unnar.

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár