Lögmenn tveggja kvenna sem stóðu upp í flug­vél Icelandair til að mót­mæla ólög­legri brott­vikn­ingu hæl­is­leit­anda fengu ekki afrit af upp­tökum af skýrslu­tökum yfir vitnum máls­ins eins og venjan er. „Þetta er væg­ast sagt mjög sér­stakt,“ segir Páll Berg­þórs­son, annar lög­manna kvenn­anna í sam­tali við Stundina. Hann bendir á að lög­menn eigi lögum sam­kvæmt að fá afrit af öllum skjölum máls­ins en í þessu til­felli hafi það verið túlkað sem svo að afrit af upp­tök­unum væru ekki eig­in­leg skjöl.

Lög­menn­irnir þurftu að fara niður á skrif­stofu hér­aðs­sak­sókn­ara til þess að hlusta á skýrslu­tökur yfir vitnum. Páll segir að þá hafi komið í ljós að lög­reglu­menn spurðu vitnin afar leið­andi spurn­inga, sér­stak­lega spurn­inga er vörðuð það hvort aðgerð kvenn­anna hefði með ein­hverjum hætti raskað öryggi vél­ar­innar. Páll gagn­rýnir þetta og segir athygli vert hversu mikla áherslu lög­reglan lagði á að spyrja vitnin út í þetta til­tekna atriði.

Í end­ur­riti af skýrslu­tök­unum sem finna má í máls­gögnum er ítrekað haft eftir vitnum að þau telji að aðgerð kvenn­anna hafi raskað öryggi vél­ar­innar. Páll bendir á að þar sé hins­vegar algjör­lega látið hjá líða að greina frá því að slíkar stað­hæf­ingar hafi oftar en ekki komið fram sem svör við mjög svo leið­andi spurn­ingum lög­reglu­manna þess efnis. Athygli vekur að kon­urnar eru meðal ann­ars ákærðar fyrir að hafa raskað öryggi flug­vél­ar­innar en allt að sex ára fang­elsi liggur við brot­inu.

Allt að sex ára fangelsi

Aðal­með­ferð í máli hér­aðs­sak­sókn­ara á hendur þeim Jórunni Eddu Helga­dóttur og Ragn­heiði Freyju Krist­ín­ar­dóttur fer fram í hér­aðs­dómi Reykja­víkur á morgun, mið­viku­dag. Þær eru ákærðar fyrir að hafa staðið upp í flug­vél Icelandair í maí 2016 og mót­mælt brott­vísun hæl­is­leit­and­ans Eze Okafor til Sví­þjóðar, þaðan sem senda átti hann til Nígeríu. Þar hafði Eze ástæðu til að ótt­ast um líf sitt.

Í ákæru hér­aðs­sak­sókn­ara eru þær Jórunn Edda og Ragn­heiður Freyja sak­aðar um að hafa með hátt­erni sínu brotið gegn 106. og 168. gr. almennra hegn­ing­ar­laga með því að hafa ann­ars vegar tálmað lög­reglu­mönnum við skyldu­störf og hins­vegar raskað öryggi flug­vél­ar­innar. Þá eru þær einnig sak­aðar um að hafa brotið gegn 141. gr. loft­ferða­laga með því að óhlýðn­ast fyr­ir­mælum áhafn­ar­innar í vél­inni.

Hámarks­refs­ing við broti gegn 106. grein almennra hegn­ing­ar­laga er tveggja ára fang­elsi en refs­ing við broti gegn 168. grein sömu laga getur verið allt að sex ára fang­elsi. Þá liggur allt að fimm ára fang­els­is­dómur við broti gegn 141. grein loft­ferða­laga. Þær geta því átt yfir höfði sér allt að sex ára fang­els­is­dóm verði þær fundnar sekar.

Misræmi á milli upptaka og endurrits

Páll og kollegi hans af lög­manns­stof­unni Rétti, Auður Tinna Aðal­bjarna­dóttir, þurftu að gera sér ferð niður á skrif­stofu hér­aðs­sak­sókn­ara til þess að hlusta á upp­tök­urnar af skýrslu­tökum lög­reglu yfir vitnum. „Við á þess­ari stofu höfum tvisvar áður farið til Hæsta­réttar með svona mál,“ segir Páll sem gagn­rýnir að frum­gögnum sé með þessum hætti haldið frá lög­mönnum. „Það er alls ekki sjálf­sagt að lög­menn geri sér ferð til að hlusta á upp­tökur í ein­hverju her­bergi hjá sak­sókn­ara,“ segir Páll sem bætir við að það hafi sem betur fer verið gert í þessu til­viki, enda hafi ákveðið mis­ræmi komið í ljós við nán­ari skoðun.

„Ef við fáum ekki upp­tök­urnar þá eigum við að fá nákvæmt end­ur­rit af þeim,“ segir Páll sem bætir við að svo hafi ekki verið í þessu til­viki. Á upp­tök­unum megi heyra lög­reglu­menn spyrja afar leið­andi spurn­inga, sér­stak­lega þegar kemur að spurn­ingum varð­andi það hvort aðgerð kvenn­anna hafi með ein­hverjum hætti raskað öryggi vél­ar­innar. Í end­ur­riti af skýrslu­tök­unum sé hins­vegar engu lík­ara en að stað­hæf­ing­arnar hafi komið beint frá vitn­unum sjálfum.

„Þá taldi [XXX] einnig að upp­á­koman hafi raskað öryggi flug­vél­ar­innar,“ segir til dæmis á einum stað. Þá sagð­ist [XXX] telja að þetta hafi raskað öryggi flug­vél­ar­innar á þessum tíma og eins hafi fólk verið mjög hrætt eftir á,“ er haft eftir öðru vitni. „Hann sagði þessa upp­á­komu hafa raskað öryggi um borð en kon­urnar hafi þó verið án tækja og tóla,“ er haft eftir þriðja vitn­inu. Á einum stað er spurn­ing lög­reglu látin fylgja með: „Aðspurð hvort hún telji þetta hafa raskað öryggi flug­vél­ar­innar sagði [XXX] að hún telji það.“