Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 5 árum.

Seðlabankinn heldur leynd yfir rannsóknargögnunum í Samherjamálinu

Seðla­banki Ís­lands ber fyr­ir sig ákvæði um þagn­ar­skyldu í Sam­herja­mál­inu. Bank­inn af­hend­ir ekki gögn­in sem varp­að geta ljósi á af hverju rann­sókn­in á Sam­herja hófst.

Seðlabankinn heldur leynd yfir rannsóknargögnunum í Samherjamálinu
Leynd ríkir um forsendur Samherjamálsins Seðlabanki Íslands hefur ekki viljað afhenda gögnin sem rannsóknin á Samherja byggir á. Mynd: Pressphotoz

Seðlabanki Íslands vill ekki afhenda Stundinni gögnin sem rannsókn bankans á útgerðarfélaginu Samherja byggir á og vísar til þagnarskyldu starfsmanna bankans um málið.

Í síðasta tölublaði fjallaði Stundin um eitt af þeim gögnum sem rannsóknin á meintum brotum Samherja á lögum um gjaldeyrismál byggði á en í því komu fram hugmyndir um hvernig Samherji gæti notast við félög á lágskattasvæðum til að lækka skiptahlut sjómanna í erlendri starfsemi Samherja og til að stýra því hvar hagnaðurinn af veiðum félagsins myndaðist.  Þetta gagn, tölvupóstur frá syni Þorsteins Más Baldvinssonar, forstjóra Samherja, er hins vegar aðeins eitt af fjölmörgum gögnum sem rannsóknin byggði á. Þorsteinn Már Baldvinsson sagði við Stundina að einungis hafi verið um að ræða hugmyndir sem settar voru fram í viðkomandi tölvupósti og að þær hafi aldrei verið framkvæmdar.  

Eins og margoft hefur komið fram opinberlega sendi Seðlabanki Íslands kæru til sérstaks saksóknara út af meintum lögbrotum Samherja en embættið vísaði kærunni síðar frá. Dómstólar hafa einnig dæmt sektargreiðslu sem Seðlabanki Íslands lagði á Samherja sem ólöglega. Þorsteinn Már hefur sagt að hann telji að Samheri hafi unnið „fullnaðarsigur“ í málinu. Gögnin í málinu, það er að segja nákvæmlega á hvaða forsendum Seðlabanki Íslands taldi að ákæruvaldið þyrfti að rannsaka málið, hafa hins vegar aldrei verið gerð opinber. 

Segir Má vera með þráhyggjuÞorsteinn Már Baldvinsson gagnrýndi bréf Más og sagði hann haldinn „sjúklegri þráhyggju“.

Telur úrskurð dómara þurfa að liggja fyrir

Seðlabanki Íslands hafnaði beiðni Stundarinnar um Samherjagögnin með tölvupósti sem sendur var þann 18. febrúar.

Orðrétt sagði í svarinu: „Rík þagnarskylda hvílir á starfsmönnum Seðlabanka Íslands um allt það sem varðar hagi viðskiptamanna bankans og málefni bankans sjálfs, svo og um önnur atriði sem þeir fá vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum eða eðli máls, nema dómari úrskurði að upplýsingar sé skylt að veita fyrir dómi eða til lögreglu eða skylt sé að veita upplýsingar lögum samkvæmt, sbr. nánar 1. mgr. 35. gr. laga nr. 36/2001 um Seðlabanka Íslands, sbr. einnig 15. gr. gjaldeyrislaga nr. 87/1992. Upplýsingar þær sem þú óskar eftir eru þess eðlis að þær varða málefni bankans og teljast því ekki til opinberra upplýsinga. Slíkar upplýsingar eru háðar þagnarskyldu nema úrskurður dómara eða lagaboð geri bankanum skylt að láta þær af hendi. Með hliðsjón af þessu er beiðni þinni um afhendingu umræddra upplýsinga hafnað.“

„Það liggur fyrir að héraðsdómur taldi að sérstakur saksóknari hafi ekki litið svo á að málatilbúnaður Seðlabankans hafi verið tilhæfulaus.“

Már ekki mótfallinn birtingu gagna

Eftir að Seðlabanki Íslands hafnaði beiðni Stundarinnar og eftir að fjallað var um eitt gagnanna í Samherjamálinu í blaðinu, birti Seðlabanki Íslands bréf frá Má Guðmundssyni seðlabankastjóra til Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra þar sem fram kemur að Már sé ekki mótfallinn því að gögnin í Samherjamálinu verði gerð opinber. Þetta bréf sendi Már til Katrínar í lok janúar en það var ekki gert opinbert fyrr en í lok febrúar

Í bréfinu sagði Már orðrétt: „Ég hefði reyndar ekkert á móti því að öll gögn málsins yrðu gerð opinber. Það verður hins vegar ekki gert nema að fengnu samþykki Samherja og það yrði að stroka yfir upplýsingar sem koma fram um þriðju aðila.“

Af þeim ástæðum sem Már rekur þarna er því ljóst af hverju Seðlabanki Íslands má ekki veita Stundinni aðgang að rannsóknargögnunum í málinu.

Í bréfi sínu útskýrði Már einnig að líta þyrfti til heildarsamhengis Samherjamálsins og að ljóst væri að embætti sérstaks saksóknara hafi ekki talið að kæra bankans gegn Samherja hafi verið tilefnislaus: „Það liggur fyrir að héraðsdómur taldi að sérstakur saksóknari hafi ekki litið svo á að málatilbúnaður Seðlabankans hafi verið tilhæfulaus. Í niðurstöðu dómsins er sagt að embætti sérstaks saksóknara hafi ekki talið efni til að vísa kærunni frá á grundvelli laga um meðferð sakamála og að af því mætti ráða að það væri ekki mat sérstaks saksóknara að efnisatriði kærunnar væru á engum rökum reist. Sérstakur saksóknari hafði málið til rannsóknar í um það bil tvö ár eftir að seinni kæran var send. Það hefði hann varla gert ef hann hefði talið málið tilhæfulaust,“ sagði Már í bréfinu.

Már sagði svo enn frekar að þagnarskyldan sem hvílir á Seðlabankanum í málinu geri það að verkum að bankinn geti ekki greint frá forsendum rannsóknarinnar, meðal annars gögnum eins og áðurnefndum tölvupósti frá syni Þorsteins Más: „Eftirlitsstofnanir, lögregla og saksóknarar verða oft fyrir gagnrýni á opinberum vettvangi af hálfu þeirra sem aðgerðir þeirra beinast að. Þá spyrja fjölmiðlar stundum út í slík mál og krefjast upplýsinga og skýringa. Eðlileg þagnarskylda gerir það hins vegar að verkum að það er oft ekki hægt og er þá viðtekið svar að viðkomandi geti ekki tjáð sig um einstök mál. Þetta á einnig við um Seðlabankann þegar kemur að málum einstakra aðila varðandi gjaldeyrislög, hvort sem það er eftirlit, undanþágur eða rannsóknir.“

Þorsteinn Már Baldvinsson sagði við Viðskiptablaðið í síðustu viku að þetta bréf Más væri „sprengja“ og að hann væri greinilega haldinn „sjúklegri þráhyggju“. 

Stundin mun kæra þá niðurstöðu Seðlabanka Íslands að veita blaðinu ekki aðgang að gögnum í Samherjamálinu til úrskurðarnefndar um upplýsingamál. Þar til umrædd gögn verða gerð opinber er ómögulegt að meta þær forsendur sem Seðlabanki Íslands hafði til að byggja á þegar stofnunin kærði Samherja til sérstaks saksóknara. 

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Meðallaun segja ekki allt varðandi kjör fólks í landinu
2
GreiningMillistétt í molum

Með­al­laun segja ekki allt varð­andi kjör fólks í land­inu

Reglu­lega er töl­um um með­al­laun Ís­lend­inga fleygt fram í um­ræð­unni og þau gjarn­an sögð vera óvenju­há í sam­an­burði við önn­ur lönd. Í fyrra voru heild­ar­laun full­vinn­andi fólks að með­al­tali 935.000 þús­und krón­ur á mán­uði. Hins veg­ar fær flest starf­andi fólk mán­að­ar­laun sem eru lægri en þetta með­al­tal. Að ýmsu þarf að gæta þeg­ar með­al­tal­ið er rætt því hlut­fall­ið seg­ir ekki alla sög­una.
Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
9
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

„Það er ekkert eftir“
2
GreiningMillistétt í molum

„Það er ekk­ert eft­ir“

Þrátt fyr­ir að um helm­ing­ur hjóna­banda endi með skiln­aði virð­ist kerf­ið ekki miða við for­eldra sem vana­lega eru kall­að­ir ein­stæð­ir – en eru í þess­ari grein kall­að­ir sjálf­stæð­ir. Heim­ild­in fékk á þriðja tug þátt­tak­enda til að svara spurn­ing­um um lífs­kjör sín. Svör­in sem bár­ust kall­ast vel á við lífs­kjarak­ann­an­ir sem fram­kvæmd­ar hafa ver­ið að und­an­förnu.

Mest lesið í mánuðinum

Þau sem hafa hagnast ævintýralega á Þorpinu
1
FréttirHúsnæðismál

Þau sem hafa hagn­ast æv­in­týra­lega á Þorp­inu

Ár­ið 2021 keypti hóp­ur fjár­festa í gegn­um eign­ar­halds­fé­lag­ið Þorp­ið 6 ehf. lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á Ár­túns­höfða í Reykja­vík fyr­ir 7,4 millj­arða króna. Fyrr á þessu ári voru lóða­rétt­ind­in seld fyr­ir ell­efu millj­arða króna án þess að nokk­uð hafi ver­ið byggt á svæð­inu. Við­skipt­in sýna vel hvernig fjár­fest­ar geta hagn­ast æv­in­týra­lega með því að kaupa og selja lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á til­tölu­lega skömm­um tíma.
Hulduheildsali flytur inn hundruð tonna af kjöti
3
RannsóknSamkeppnisundanþága í Landbúnaði

Huldu­heild­sali flyt­ur inn hundruð tonna af kjöti

Ris­ar á ís­lensk­um kjöt­mark­aði, sem fengu í vor um­deild­ar und­an­þág­ur frá sam­keppn­is­lög­um til þess að verj­ast sam­keppni að ut­an, verða á þessu ári um­fangs­mest­ir í kjöt­inn­flutn­ingi og því keppi­naut­ar sjálfs sín. „Von­brigði,“ seg­ir formað­ur at­vinnu­vega­nefnd­ar. Um­fangs­mik­il heild­sala á hundruð­um tonna af inn­fluttu kjöti virð­ist fyrst og síð­ast leiktjald fyr­ir öfl­ug­asta hags­muna­afl­ið gegn inn­flutn­ingi land­bún­að­ar­vara.
Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
4
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.
„Ég var bara niðurlægð“
5
Viðtal

„Ég var bara nið­ur­lægð“

Séra Agnes M. Sig­urð­ar­dótt­ir, bisk­up Ís­lands, vill skila skömm­inni til kirkju­þings þar sem hún upp­lifði nið­ur­læg­ingu eft­ir að óvissa varð uppi um lög­mæti embætt­is­gjörða henn­ar. Hún seg­ir að kirkju­þing hafi átt að greiða úr mál­inu og eyða óvissu um stöðu henn­ar. Agnes tel­ur að karl­kyns bisk­up hefði aldrei þurft að þola slíka fram­komu af hálfu kirkju­þings en hún er fyrsta kon­an sem er kjör­in bisk­up.
Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
8
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár