Um 14% fólks á aldr­inum 25 til 34 ára býr í for­eldra­húsum á Íslandi en hlut­fallið er um og undir 6% hjá nágranna­löndum okkar. Leiða má líkur að því að staðan hér á landi sé að miklu leyti sökum skorts á hús­næði sem hæfir ungu fólki til kaups eða leigu, að mati Íbúða­lána­sjóðs.

Spurn­ingar eru uppi um hvort á Íslandi séu skýr við­mið um hvað telj­ist vera sann­gjörn og eðli­leg leiga, að mati Unu Jóns­dóttur, deild­ar­stjóra leigu­mark­aðar hjá Íbúða­lána­sjóði. Á fundi sjóðs­ins um hús­næð­is­leigu­fé­lög í gær vakti hún máls á því að sam­kvæmt íslenskum húsa­leigu­lögum sé áskilið að leiga skuli að jafn­aði vera sann­gjörn og eðli­leg í garð beggja aðila.

Hlutfall ungs fólks í for­eldra­húsumÍsland sker sig úr hinum Norð­ur­lönd­unum.

Mynd: Íbúða­lána­sjóður

„Í Svíþjóð eru til að mynda starf­rækt sam­tök leigj­enda sem semja árlega um leigu­verð við leigu­sala, og þar er kveðið á um að leigu­verð skuli vera sann­gjarnt,“ sagði Una. „Viðmiðið um hvað telj­ist sann­gjarnt verð bygg­ist á sam­ræmdri aðferð við að meta kosti hús­næð­is­ins. Hægt er að skjóta síðan ágrein­ingi til húsa­leigu­nefndar sem getur ákveðið nýtt leigu­verð.“

Hún bætti því við að almenna reglan í Noregi sé sú að leigu­samn­ingar séu ekki gerðir til skemmri tíma en þriggja ára og óheim­ilt sé að hækka leigu nema vegna vísi­tölu­hækk­ana, og þá aðeins einu sinni á ári.

Hlutfall ungs fólks í for­eldra­húsum hefur farið hækk­andi á Íslandi síð­ustu ár. Frá 2005 til 2015 fjölg­aði hlut­fall 20 til 24 ára í for­eldra­húsum til dæmis úr 48% í 57%.

Eygló Harð­ar­dóttir, þáver­andi félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra, vakti nokkra athygli árið 2015 þegar hún lagði til að ungt fólk mætti hús­næð­is­vand­anum með því að spara og búa lengur hjá for­eldrum.