Þunglyndi hraðar öldrun heilans

Þung­lyndi og kvíði getur haft ýmis nei­kvæð áhrif á lífs­gæði þeirra sem við það glíma og geta í verstu til­fell­unum leitt til ótíma­bærs dauða sjúk­linga. Þótt sum áhrif þess­ara sjúk­dóma séu nokkuð vel þekkt og í sjálfu sér aug­ljós flestum er ýmis­legt sem er enn óvitað um það hvernig lík­am­inn bregst við álag­inu sem þeim fylgir til lengri tíma. 

Meðal þess sem rann­sóknir hafa sýnt fram á er að ein­stak­lingar sem þjást af kvíða eða þung­lyndi eru lík­legri til að grein­ast með elli­glöp seinna á lífs­leið­inni en aðrir. Í rann­sókn sem gerð var við Sussex-háskóla á Bret­landi er kafað dýpra í sam­bandið á milli þess­ara þátta með því að kanna tengsl kvíða og þung­lyndis við öldrun heil­ans.

Hrörnun hraðari hjá þunglyndum einstaklingum

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn fram­kvæmdi yfir­grein­ingu á 34 lang­tíma­rann­sóknum sem allar áttu það sam­eig­in­legt að leita tengsla á milli kvíða, þung­lyndis og hrörn­unar vits­muna­legrar getu. Allt í allt tók rann­sóknin til nið­ur­staðna frá fleiri en 71.000 þátt­tak­endum í 34 rann­sóknum. Með­al­aldur þátt­tak­enda voru 72,15 ár og var þeim fylgt eftir í að með­al­tali 6,61 ár. Þátt­tak­endur höfðu ýmist ein­kenni þung­lyndis eða voru greindir með þung­lyndi. Til sam­an­burðar voru svo þátt­tak­endur sem ekki höfðu ein­kenni þung­lyndis.

Litið var til þess hvernig vits­muna­leg geta breytt­ist eftir því sem þátt­tak­endur elt­ust með til­liti til þess hvort þeir höfðu glímt við þung­lyndi eða kvíða. Til að meta þetta voru þættir á borð við minnis­leysi, hversu hratt ein­stak­lingar gátu með­tekið upp­lýs­ingar og tekið ákvarð­anir skoð­aðir. 

Meðal þess sem grein­ingin leiddi í ljós var að þeir ein­stak­lingar sem glímdu við þung­lyndi sýndu mark­tækt hrað­ari vits­muna­lega hrörnun en þeir sem ekki glímdu við þung­lyndi. Ekki tókst að bera kennsl á mark­tæk tengsl á milli kvíða og hrað­ari hrörn­unar. 

Mikilvægt að þekkja áhættuþætti

Yfir­grein­ingar líkt og þessi rann­sókn tak­markast af gæðum þeirra rann­sókna sem þær greina. Höf­und­arnir taka fram að grein­arnar sem not­ast var við voru heldur fáar. Alls voru grein­arnar 34, þar af voru aðeins fimm sem fjöll­uðu um kvíða en 32 sem fjöll­uðu um þung­lyndi. Meðal ann­arra ann­marka mátti finna mis­ræmi í þeim aðferðum sem not­aðar voru til að greina geð­sjúk­dómana á milli birt­inga. 

Þrátt fyrir ann­marka telja höf­und­arnir nið­ur­stöð­urnar vera mik­il­vægar. Í því sam­hengi benda þeir á að aðdrag­andi elli­glapa er gjarnan langur og getur jafn­vel varað í nokkra ára­tugi áður en grein­ing á sér stað. Með því að þekkja áhættu­þætti fyrir elli­glöpum betur er hægt að auka líkur á því að hægt sé að grípa inn í ferlið fyrr til að bæta líðan ein­stak­linga. Auk þess gæti ávinn­ingur verið fólg­inn í því að fylgj­ast sér­stak­lega með breyt­ingum á vits­muna­legri getu þeirra sem glíma við þung­lyndi, að sögn höf­und­anna. 

Með auk­inni þekk­ingu mætti segja að verið væri að slá tvær flugur í einu höggi þar sem að vissu­lega væri félags­legur ávinn­ingur af því að finna leiðir til að sporna gegn bæði elli­glöpum og þung­lyndi mik­ill. Að lokum benda höf­undar grein­ar­innar á mik­il­vægi þess að hlúa vel að and­legri heilsu almennt og nefna sér­stak­lega fimm leiðir til þess:

1. Borða holla fæðu

2. Vera virkur út ævina eins og hægt er

3.Verja tíma með vinum og fjöl­skyldu

4. Stunda núvit­und eða hug­leiðslu

5. Leita til sér­fræð­inga ef langvar­andi streita eða ein­kenni þung­lyndis gera vart við sig