„Núvitund hefur reynst mér mjög vel, þetta er ákveðin hug­leiðslu­að­ferð, ég get stundað núvit­und hvar og hvenær sem er,“ segir Þuríður Helga Krist­jáns­dóttir, núvit­und­ar­kenn­ari og ráð­gjafi. Í vik­unni fjall­aði hún um tengsl nægju­semi og núvit­undar í erindi á vegum Land­verndar og Græn­fán­ans. Tilefnið er Nægju­samur nóv­em­ber, hvatn­ing­ar­á­tak Land­verndar og mótsvar við neyslu­hyggju sem nær hámarki í aðdrag­anda jóla. Jóla­verslun fær­ist sífellt framar og er nóv­em­ber orð­inn einn neyslu­rík­asti mán­uður árs­ins með svörtum föstu­degi og net­mánu­degi svo fátt eitt sé nefnt.  

Núvitund er leið til að efla vellíðan með því að beina athygli að líð­andi stund, hugs­unum og líðan. „Þetta er þægi­leg tækni og aðferð sem nýt­ist manni við virka hlustun, að ná innri ró og ná betri tökum á streitu­vald­andi aðstæðum,“ segir Þuríður, sem líkir núvit­und við að stilla sinn innri átta­vita. Hún hefur stundað jóga og hug­leiðslu um ára­bil en fyrir fjórum árum ákvað hún að stíga skref­inu lengra og skráði sig í núvit­und­ar­kenn­ara­nám við Bangor-háskóla á Bret­landi. Þuríður hefur einnig sótt nám­skeið hjá Núvit­und­ar­setr­inu og lokið núvit­und­ar­mið­uðu sjálf­bærni­námi þar sem lögð er áhersla á sjálf­bærni og hvernig núvit­und getur aukið nægju­semi. 

NúvitundÞuríður Helga Krist­jáns­dóttir kennir núvit­und þar sem hún kennir meðal ann­ars æfingar sem styrkja gildi á borð við þakk­læti, sam­kennd og nægju­semi.

Mynd: Aðsend

Að tengjast því sem veitir raunverulega hamingju

Núvitund og nægju­semi eru nátengd og koma sér vel til að bregð­ast við áreiti eins og mynd­ast í sam­fé­lag­inu í aðdrag­anda jóla þegar til­boð­unum rignir yfir neyt­endur. „Það er verið að segja okkur að okkur vanti eitt­hvað, að við séum ekki nóg. Það er alltaf verið að segja okkur að eitt­hvað annað sé eft­ir­sókn­ar­verð­ara en akkúrat það sem við höfum,“ segir Þuríður. Með því að beita núvit­und og ein­blína á gildi sem færa okkur lífs­ham­ingju er hægt að bregð­ast við áreit­inu. „Aug­lýsendur eru að spila inn á til­finn­inga­lífið okkar. Ef maður er í virkum tengslum við sitt innra til­finn­inga­líf á maður auð­veld­ara með að koma auga á hvernig er verið að reyna að spila með mann. Með núvit­und og nægju­semi getum við sett meiri fókus á þau gildi sem færa okkur lífs­ham­ingju.“ 

Með því að til­einka sér núvit­und er hægt að öðl­ast nægju­semi. „Núvit­undin sýnir fram á að ham­ingja kemur innan frá, þú finnur það mjög sterkt. Þetta er ákveð­inn átta­viti, að tengj­ast sjálfum sér, tengj­ast því sem raun­veru­lega veitir manni ham­ingju,“ segir Þuríður. Ein af meg­in­á­herslum núvit­undar er sátt. „Það er svo oft sem við viljum að hlut­irnir séu öðru­vísi. Með núvit­und erum við að temja okkur æðru­leysi gagn­vart aðstæð­unum. Jafn­framt kemur núvit­undin með ákveðna sam­kennd. Ef við erum í erf­iðum aðstæðum lærum við inn á það hvernig við getum fengið meira hug­rekki til að takast á við erf­ið­leika.“ 

Núvitund býr einnig til ákveðið bil á milli áreitis og við­bragðs. „Það er það sem við erum að reyna að lengja með ástundun núvit­undar. Þú verður fyrir ein­hverju áreiti og svo bregstu við því áreiti. Við erum að reyna að lengja þetta bil svo við getum tekið með­vit­aðar ákvarð­anir. Þannig erum við ekki að bregð­ast ósjálfrátt við áreiti, við erum að reyna að draga úr því,“ segir Þuríður. 

Okkur vantar ekki neitt 

Þegar kemur að nægju­semi hefur það gagn­ast Þuríði að ímynda sér hlut­inn sem hún ætlar að kaupa sem rusl. Það kann að hljóma ein­kenni­lega en hún útskýrir þetta þannig að ein­hvern tím­ann verður hlut­ur­inn fyrir henni. „Okkur van­hagar ekki um allan þennan óþarfa sem dynur á okkur. Þegar við höfum eign­ast hlut­inn er hann eftir skamma stund orð­inn rusl eða far­inn að íþyngja okkur.“ 

Hún tekur dæmi um snyrti­vöru­jóla­daga­tal, en mark­aður fyrir jóla­daga­töl, fyrir börn og full­orðna, hefur vaxið gríð­ar­lega síð­ustu ár. „Við erum svo oft að borga fyrir topp­inn á ísjak­anum og svo eru aðrir búnir að strita fyrir þessu. Þegar maður veltir upp­runa hlut­ar­ins fyrir sér þá eru auð­lind­irnar sem hafa farið í inni­haldið gríð­ar­legar. Það eru ekki bara efna­sam­böndin í snyrti­vör­unum, það er plastið, umbúð­irnar og flutn­ing­ur­inn. Svo kemur þetta til þín og kannski vantar þig þetta raun­veru­lega ekki. Sóunin er er orðin rosa­lega á öllum stigum og þú ert orð­inn þátt­tak­andi í því að ein­hver vann fyrir ein­hverju sem endar jafn­vel bara í rusl­inu.“ 

Jóla­daga­töl séu þannig einnig skýrt dæmi um stöðuga efn­is­hyggju og neyslu­áráttu í sam­fé­lag­inu. „Við erum orðin svo aftengd hvaðan vörur koma og hvert þær fara. Þær koma til okkar í fal­legum umbúðum og aug­lýsendur segja að við eigum þetta skilið. Við erum hluti af þess­ari keðju af því að við neytum vör­unnar og það er ekki bara nóg að flokka hana rétt. Það er svo lít­ill hluti lífs­fer­ils vör­unnar.“

Nægjusöm og umhverfisvæn jól

Nægju­semi skiptir Þuríði miklu máli og hún vill breiða út boð­skap­inn. „Ég vil sýna gott for­dæmi innan fjöl­skyld­unnar, vina­hóps­ins og vinnu­stað­ar­ins og tala um þetta. Það er svo mikil rétt­læt­ing í gangi gagn­vart því að kaupa. Það er ákveðin snilld sem aug­lýsendur hafa gert að telja okkur trú um að við eigum þetta skilið. Stundum finnst manni eins og maður eigi við ofurafl að etja. En ég veit að það eru margir sem finna þetta á eigin skinni, að þetta er óþarfi, þetta er ákveðin sóun.“

Nægju­semi og núvit­und eru leið­ar­stef Þuríðar alla daga en ekki síst á aðvent­unni. „Ég reyni að forð­ast versl­ana­mið­stöðvar og aug­lýs­inga­bæk­linga af því að ég veit að þetta hefur áhrif á mig, ég reyni með­vitað að forð­ast þetta áreiti. Ég hef gert það und­an­farin jól að vera með ann­að­hvort heima­til­búna vöru eða umhverf­is­væna vöru og gefa í jóla­gjöf, hvort sem það er mat­ar­kyns, krydd eða eitt­hvað slíkt, eða vöru sem ég kaupi af aðila sem ég veit að er með ábyrga fram­leiðslu.“ 

Jólin á heim­ili Þuríðar verða eins umhverf­is­væn og mögu­legt er. „Það er hug­ar­farið, hvort sem það er út frá umhverf­is­sjón­ar­miðum, fjár­hags­legum sjón­ar­miðum eða mann­úð­ar­sjón­ar­miðum. Það er leið­ar­ljósið.“