Jóna Dóra Karlsdóttir hefur lifað með sorg helming ævi sinnar en hún missti unga syni sína í eldsvoða árið 1985. Í þá daga mátti varla tala um barnsmissi en hún lagði sig fram um að opna umræðuna.
Haustið 1986 kom kunningjakona hennar kom henni í samband við konu, Olgu Snorradóttur, sem hafði misst manninn sinn. Þær voru þá þegar að hugsa á svipuðum nótum. Við tóku linnulítil fundarhöld og áætlanagerð með 10 einstaklingum sem þær komust í samband við í gegnum fólk sem þekkti fólk. „Við hittumst á þriðjudagskvöldum heima hjá einni í hópnum í upp undir ár þar til við vorum tilbúin að blása til stofnfundar.“
Stofnfundur Nýrrar dögunar var haldinn fyrir fullum sal syrgjenda. Opið hús var vikulega og fyrirlestrar mánaðarlega. Þar deildi fólk reynslu sinni. „Ekkjur og ekklar í okkar hópi settust niður með ekkjum og ekklum. Við sem höfðum misst barn settumst niður með foreldrum í sömu stöðu. Við í forystu Nýrrar dögunar fórum einnig mikið í hús hjá fólki sem hafði misst og sátum með fólki í sárri sorg og reyndum að veita aðstoð, hlusta og líkna. Það tók oft á.“
Máttu loks tala um missinn
Einfalda leiðin til að hjálpa fólki í sorg var að hlusta. Það hafði Jóna Dóra upplifað í gegnum eigin reynslu þegar henni var leyft að tjá sig. „Það bjargaði mér.“
Á sorgarmiðstöðina mættu meðal annars gamlar konur sem misstu börn fyrir hálfri öld en höfðu aldrei mátt ræða þann missi fyrr. „Það var ótrúlegt að hitta aldraðar konur sem voru að tjá sig um missinn í fyrsta skipti. En við vorum öll að fást við sömu tilfinningar.“
Fyrir starf sitt í þágu syrgjenda hlaut Jóna Dóra fálkaorðuna í sumar. „Mér finnst það vera viðurkenning fyrir alla sem hafa starfað í þágu syrgjenda. Það mátti náttúrlega ekki tala um missi í gamla daga.
Nú megi syrgjendur tala upphátt um missi þannig að það hefur orðið mikil framför þar á.“
Fann á sér að eitthvað illt var í aðsigi
Það var í febrúar árið 1985 sem Jóna Dóra fann á sér að eitthvað illt væri í aðsigi. Hún segist hafa fundið fyrir ofsahræðslu í marga daga en ekki náð að tengja það við neitt sérstakt.
Miðvikudaginn 13. febrúar var Jóna Dóra að fara með Brynjar Frey á leikskólann, en hann vildi ekki borða hádegismatinn áður en þau færu. Hún ákvað því að lofa honum ferð í leikfangabúð eftir leikskóla ef hann borðaði matinn sinn. Síðar um daginn fóru mæðginin saman í leikfangabúðina.
Jóna Dóra segir að yngri drengurinn hennar sem fórst í brunanum hafi verið afar glaðlyndur, skemmtilegur og sprækur.
„Ég ætlaði nú bara að gefa lítinn bíl eða Playmo-karla, en minn maður var ákveðinn.“ Hann benti á stóran kassa með slökkviliðsbíl og slökkviliðsmönnum, lögreglubíl og öðru sem viðkom slysum og bruna. Kassinn var rándýr og Jóna Dóra sagði að þetta væri ekki í boði. „Hann sagðist þá ekki vilja neitt. Ég fann hvað hann var hugsi, hvað hann varð fyrir miklum vonbrigðum og náði að krunka saman fyrir þessu. Ég hafði ekki í mér að neita honum um þetta. Bræðurnir áttu stórt herbergi saman og hann setti kassann upp í hillu. Ég spurði hvort hann ætlaði ekki að leika sér með þetta. „Mamma, ég ætla að leika með þetta seinna,“ sagði hann. Seinna ákvað ég að þetta hefði verið liður í undirbúningi fyrir litlu sálina hans. Undirbúningur fyrir brottför,“ segir Jóna Dóra.
Jóna Dóra er í einlægu viðtali um drengina sína sem hún missti, um sorgina, sem má lesa hér í heild sinni:
Athugasemdir