Æ, djöf­ull,“ segir Bubbi Morthens þegar blaða­maður tjáir honum að hann er ekki á meðal tekju­hæstu 1% Íslend­ing­anna sem hátekju­listi Heim­ild­ar­innar 2024 nær yfir. En hann er bara að grín­ast, hann hefur engan áhuga á að vera á þessum lista.

„Þetta var kald­hæðni. Peningar eru alveg eins og fíkni­efni. Þegar þú ert kom­inn á þann stað að pen­ingar skipta öllu máli, þá bara verði þér að góðu, þá ertu staddur í ein­hvers konar hel­víti þó að þú haldir að þú sért staddur í ein­hverju öðru. Mér sýn­ist að þeir sem eiga mestu pen­ing­ana í land­inu glími við hluti sem ég er rosa feg­inn að þurfa ekki að glíma við og ég held að allir lands­menn ættu að vera það líka.“

„Að því sögðu þá held ég að virði hlut­anna sé bara þetta: Að börnin þín séu heil­brigð, að þú sért elsk­aður og elskar, að þú sért laus við veik­indi og sjúk­dóma og þú sért ham­ingju­samur í vinn­unni þinni. Þetta er það eina sem skiptir máli.“

En Bubbi gerir sér grein fyrir að pen­ingar eru óhjá­kvæmi­legir til að kom­ast af í sam­fé­lag­inu. „En þeir geta líka verið böl. Við þurfum öll pen­ing til að borga skuldir og borga mat og til að  geta klætt börnin okkar og jafn­vel haft það mikið milli hand­anna að við erum ekki svefn­vana út af því að við eigum ekki fyrir mat eða skuldum. Það er það sem í raun­inni allir ættu að vera, á þeim stað að það væri þannig að þau væru með góð laun. Þannig ætti þetta að vera.“

Varð aldrei var við fátæktina sem barn 

Bubbi er stað­ráð­inn í að pen­ingar hafi ekki kennt honum neitt. Við nán­ari umhugsun hefur hann þó dregið einn lær­dóm. „Eina sem pen­ingar gera er að þeir geta hjálpað þér við að losna úr ein­hverri skuld. En pen­ingar sem slíkir hafa kennt mér það að það er enga ham­ingju að finna í of mikið af pen­ingum.“

Á lífs­leið­inni hefur Bubbi bæði upp­lifað fátækt og auð­legð. Það er lær­dóms­ríkt. „Þegar ég á pen­inga er ég ekki með afkomu­kvíða yfir heim­il­inu, ég er ekki með afkomu­kvíða í sam­bandi við börnin mín, að ég geti ekki klætt þau og leyft þeim að stunda tóm­stundir og eiga mat og föt. Þar liggur mun­ur­inn, en hann liggur ekki í þessum gildum. Ég ólst upp við gríð­ar­lega fátækt og alkó­hól­isma en inni í þessu mengi var alltaf ham­ingja og ákveðin frels­is­til­finn­ing sem við fengum í upp­eld­inu, bræð­urnir, frá móður okkar. Við urðum aldrei varir við, ég held að börn aðlagi sig að öllu, ég varð aldrei var við að ég væri að alast upp við fátækt. Ég upp­lifði alltaf að við ættum allt, en svo var sann­ar­lega ekki.“

Ham­ingjan felst ekki í pen­ingumPeningar hafa aðeins kennt Bubba Morthens eitt: Það er enga ham­ingju að finna í of mikið af pen­ingum.

Mynd: Golli

„Þetta er bara fíkn“

Bubbi líkir pen­ingum við fíkni­efni. Það er auð­velt að verða háður pen­ingum rétt eins og fíkni­efnum. Það þekkir hann af eigin raun. „Þetta er snúið. Ég man þegar ég tók kókaín í fyrsta skipti, hún var rosa­leg sú upp­lifun. Alveg rosa­leg. Hún var ólýs­an­leg. Hún kom aldrei aftur en ég var alltaf að leita að þess­ari til­finn­ingu. Því meira sem ég mok­aði í nefið á mér, því neðar fór ég. Því meira skað­aði ég mig.“ Þessari upp­lifun má vel líkja við það að verða háður pen­ingum. „Þetta er það sem fólk sem er háð pen­ingum upp­lifir, þetta er sú til­finn­ing sem það verður fyrir þegar það eign­ast fyrstu 100 millj­ón­irnar og svo er aldrei nóg. Og verður aldrei nóg. Það mun aldrei verða nóg ef þetta er fók­us­inn.“

Peningar eru fíkn. „Þú ert háður, eins og fík­ill, þetta er bara fíkn. Það sem ger­ist líka við þessar aðstæður er að fólk tapar sið­ferði. Í raun­inni verður fram­heil­inn fyrir skaða, eins og kóka­ínið skaðar fram­heil­ann, þetta hef ég lesið, að þeir sem eru komnir í þessa stöðu og eru að græða, þetta herjar á sömu stöðvar heil­ans og kókaín og veldur sömu til­finn­ingu. Ég get lofað þér því að ef þú kemur að kóka­ín­fíkli sem er með eitt­hvert efni og þú segir: „Gefðu mér helm­ing­inn.“ Hann myndi frekar skjóta þig í haus­inn heldur en að láta þig fá það.“

Bubbi greiðir glaður sína skatta. Öll eigum við að greiða skatta í hlut­falli við tekjur. En tekju­hæsta eitt pró­sent Íslend­inga mætti vel greiða hærri skatta. „Er eitt­hvað að því að segja: „Heyrðu, við viljum að þið borgið 70 pró­sent og þið ættuð glöð að gera það,“ segir Bubbi og nefnir erlend for­dæmi í Banda­ríkj­unum á borð við Bill Gates og Jeff Bezos. „Vá, hvað það væri stór­kost­legt,“ svarar Bubbi, aðspurður hvort skatta­kóngar og -drottn­ingar Íslands ættu að gera slíkt hið sama. „Það væri algjör­lega geggjað.“