Þessi grein birtist fyrir meira en mánuði.

Óvæntur fornleifafundur á hafsbotni: Fyrsta úthafsskipið fundið?

Óvæntur fornleifafundur á hafsbotni: Fyrsta úthafsskipið fundið?
Voru Kanaansmenn þvert oní það sem við höfm talið miklir siglingakappar? Og kunnu þeir að sigla yfir hafið, en ekki einungis meðfram ströndum? Myndin sýnir endurgerð skips af því tagi sem sökk fyrir 3.400 árum.

Fyrir ári síðan var rannsóknarskip á ferðinni alllangt úti í hafinu vestur af ströndum Ísraels. Það var að leita að ummerkjum um gaslindir á hafsbotni. Ekki fer sögum af því hvort þær fundust en hins vegar sáu vísindamenn í tækjum sínum undarlega þúst á botninum á meira en tveggja kílómetra dýpi.

Fjarstýrðar myndavélar voru sendar niður í djúpið og já, þarna reyndist vera flak, og bersýnilega af fraktskipi aftan úr fornöld.

Nú fyrir fáeinum dögum kynntu vísindamenn ísraelsku fornleifastofnunarinnar niðurstöður bráðabirgðarannsókna á flakinu, en þeir höfðu verið fengnir til aðstoðar af orkufyrirtækinu sem sent hafði rannsóknarskipið á vettvang.

Fjarstýrður kafbátur hafði verið sendur niður að flakinu og hann náði upp tveim leirkerjum sem í flakinu höfðu verið.

Því miður höfðu lokin á kerjunum ekki þolað svo langa vist svo djúpt á sjávarbotni og allt sem í kerjunum var virtist horfið og í staðinn voru þau fullt af sandi. Annaðhvort hafði það sem í kerjunum var leyst upp í sjónum eða það hafði hreinlega verið étið af sjávardýrum.

Nú stendur til að sækja fleiri ker og gera nákvæmar rannsóknir á sandinum í þeim. Vonir standa til að einhverjar örlitlar leifar af innihaldinu séu eftir, vonandi nógu mikið til að hægt verði að efnagreina þær.

Myndavélar sýndu að flakið á hafsbotni virtist afar heillegt.Myndin er fengin að láni frá ísraelska blaðinu Haaretz.

Hitt sáu vísindamennirnir fljótt hverjir höfðu búið til þessi leirker og gengið frá þeim um borð í skipinu og hvenær. Skipsflakið reyndist vera 3.400 ára gamalt sem þýðir að skipið var á ferðinni um árið 1375 FT — fyrir upphaf tímatals okkar, eða fyrir Krist.

Og kerin voru af gerð sem vísindamennirnir þekktu. Þau voru bersýnilega búin til af Kanaansmönnum, íbúum á því svæði sem síðar kallaðist Palestína, Ísrael, Júdea ...

Gyðingaþjóðin, sem varð til sem sérstök þjóð um þetta leyti og þó líklega frekar nokkru seinna, hún var hluti Kanaansmanna.

Ísraelsku vísindamennirnir vekja athygli á því að hingað til hafi Kanaansmenn ekki verið þekktir siglingakappar. Ef fraktskipið sem fórst þarna úti í hafinu reynist hafa verið gert út og mannað af Kanaansmönnum getur það breytt verulega mynd okkar af þeim.

En að sjálfsögðu gæti skipið hafa verið til dæmis fönikískt, þótt farmurinn hafi verið útbúinn af Kanaansmönnum. Vonast er til að frekari rannsóknir á næstunni geti upplýst það.

En allra merkilegast er samt hve langt frá ströndu flakið fannst. Í þá daga voru ýmsar þjóðir við Miðjarðarhafi byrjaðar að smíða skip og sigla um hafið en eftir því sem best var vitað höfðu þær allar enn þann háttinn á að sigla meðfram ströndum og hætta sér aldrei úr landsýn.

Hvort tveggja var að skipin voru yfirleitt smá og veikburða og þoldu illa óveður sem geisuðu á opnu hafi og svo höfðu menn engin siglingatæki sem tryggðu öruggar siglingar um úthöfin. Vissulega voru siglingamenn byrjaðir að stýra eftir sól, tungli og stjörnum en kunnu þó ekki að sigla langar leiðir úr landsýn.

Að því er menn héldu.

Getur verið að sjómennirnir hafi fyrir 3.400 árum haft yfir að ráða einhverjum fullkomnari siglingatækjum en þeim sem við höfum hingað til vitað um? Það er ekki óhugandi. Við vitum satt að segja furðu lítið um hinar fyrstu siglingaþjóðir og siglingaþekkingu þeirra.

Þótt Miðjarðarhafið sé vissulega ekki úthaf, þá má þó kalla þau úthafsskip, þau skip sem eru fær um að sigla langar leiðir yfir sjó langt úr landsýn.

Svo var þarna komið eitt fyrsta úthafsskipið?

Nokkurn veginn þar sem línan endar fannst flakið á hafsbotni.

Hvað sem því líður, ef skipið hefur verið á ferð á þeim slóðum þar sem flakið fannst af fúsum og frjálsum vilja skipstjórnarmannanna, þá þarf að endurskoða ýmislegt því flakið fannst hvort meira en minna en 90 kílómetra frá strönd Ísraels.

Miklu lengra úti í hafinu en vitað var til að nokkur kaupskip hættu sér fyrir 3.400 árum.

Að sjálfsögðu getur verið að skipið hafi hrakist burt frá ströndinni í illviðri og síðan sokkið.

Ýmislegt bendir þó til þess að svo hafi ekki verið og sjómennirnir hafi verið á ferðinni svo langt frá landi af því þeir hafi einfaldlega kunnað að sigla yfir hafið — verið til dæmis á leiðinni til Kýpur eða jafnvel Grikklands, nú eða Egiftalands — fremur en þræða strandlengjuna.

Jacob Sharvit og dr. Karnit Bahartan skoða leirkerin af hafsbotni.Myndin er frá ísraelsku fornleifastofnuninni en birtist í blaðinu Haaretz.

Hið helsta sem þykir benda til þess er að farmur skipsins — allur fjöldinn af leirkerjum — var ósnertur um borð. Ef sjómennirnir hefðu hrakist burt frá ströndum og borist langar leiðir út á hafið, þá er ekki ólíklegt að þeir hefðu reynt að létta á skipi sínu með því að varpa farminum eða hluta hans útbyrðis.

Eða þá, ef skipið hefur hrakist undan illveðrum langt út á haf, þá er líka alls ekki ósennilegt að farmurinn hefði eitthvað gengið til og því dreifst víða um hafsbotnin þegar skipið sökk loks.

En svo fór ekki, allur farmurinn var á sínum stað í flakinu. Skipið virðist hafa sokkið mjög í heilu lagi og á skömmum tíma.

Hvers vegna er ekki vitað. Kannski verða menn nær um það eftir að fjarstýrði kafbáturinn sem þarna er nú að störfum hefur grafið upp allt flakið.

Hér er altént að ýmsu að hyggja.

Kjósa
45
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Mest lesið í vikunni

Uppskera íslenskra kartaflna skemmdist á 48 tímum: „Aldrei séð annað eins“
1
FréttirNeytendamál

Upp­skera ís­lenskra kart­aflna skemmd­ist á 48 tím­um: „Aldrei séð ann­að eins“

Heit­ar um­ræð­ur sköp­uð­ust á Face­book í gær eft­ir að Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir greindi frá því að heill poki af nýj­um kart­öfl­um hefði reynst skemmd­ur. Gunn­laug­ur Karls­son, for­stjóri Sölu­fé­lags garð­yrkju­manna, seg­ist aldrei hafa séð ann­að eins. Upp­sker­an hafi skemmst á tveim­ur sól­ar­hring­um.
Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
2
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.
Öskraði í sturtu því hún mátti ekki hitta dóttur sína
5
Viðtal

Öskr­aði í sturtu því hún mátti ekki hitta dótt­ur sína

Guð­laug Elísa­bet Ólafs­dótt­ir, kúa­bóndi og leik­kona, er orð­in goði. Nýi goð­inn hef­ur upp­lif­að gleði og sorg­ir og varð líf­ið hel­víti lík­ast þeg­ar hún fékk ekki að um­gang­ast barn­unga dótt­ur sína, sem frændi henn­ar og mað­ur hans höfðu ætt­leitt. Stúlk­an vildi fyr­ir nokkr­um ár­um hitta móð­ur sína og eru sam­skipt­in við feð­urna góð í dag en lær­dóm­ur­inn var mik­ill: „Ég hef trú á að það hjálpi mér við að um­gang­ast fólk í djúpu og miklu sorg­ar­ferli.“
Meðallaun segja ekki allt varðandi kjör fólks í landinu
6
GreiningMillistétt í molum

Með­al­laun segja ekki allt varð­andi kjör fólks í land­inu

Reglu­lega er töl­um um með­al­laun Ís­lend­inga fleygt fram í um­ræð­unni og þau gjarn­an sögð vera óvenju­há í sam­an­burði við önn­ur lönd. Í fyrra voru heild­ar­laun full­vinn­andi fólks að með­al­tali 935.000 þús­und krón­ur á mán­uði. Hins veg­ar fær flest starf­andi fólk mán­að­ar­laun sem eru lægri en þetta með­al­tal. Að ýmsu þarf að gæta þeg­ar með­al­tal­ið er rætt því hlut­fall­ið seg­ir ekki alla sög­una.
Þurftu að kalla fólk niður af fjalli til að færa bílana
7
Fréttir

Þurftu að kalla fólk nið­ur af fjalli til að færa bíl­ana

Daní­el Freyr Jóns­son, svæð­is­sér­fræð­ing­ur í nátt­úru­vernd­art­eymi, seg­ir stans­laus­ar tepp­ur hafa ver­ið á bíla­stæð­um við Land­manna­laug­ar áð­ur en far­ið var að inn­heimta bíla­stæða­gjöld á álags­tím­um í sum­ar. Kalla hafi þurft bíl­stjóra nið­ur af fjöll­um til að færa bíl­ana til að greiða leið fyr­ir rút­um. Nýja fyr­ir­komu­lag­ið hafi hlot­ið góð við­brögð hjá gest­um.
„Enginn sem tekur við af mér“
8
Viðtal

„Eng­inn sem tek­ur við af mér“

Það er barn­ing­ur fyr­ir marga að vera sjálf­stætt for­eldri á ein­um tekj­um. En hver er stað­an ef for­eldr­ið er al­far­ið eitt með barn­ið? Hvað ef barn­ið glím­ir við sér­tæk­ar grein­ing­ar? Alma Hrönn Hrann­ar­dótt­ir og Diljá Ámunda­dótt­ir Zoëga eru báð­ar ein­ar á vakt­inni, alltaf. Mæð­urn­ar hafa glímt við heilsu­brest vegna álags, með­vit­að­ar um að ef eitt­hvað kem­ur fyr­ir þær er eng­inn sem tek­ur við af þeim.
Einstæðir foreldrar berjast í bökkum
9
Fréttir

Ein­stæð­ir for­eldr­ar berj­ast í bökk­um

Nú­ver­andi efna­hags­ástand hef­ur sett heim­il­is­bók­hald­ið hjá mörg­um lands­mönn­um úr skorð­um. Ástand­ið kem­ur verst nið­ur á þeim sem búa ein­ir og reiða sig á stak­ar mán­að­ar­tekj­ur. Sá tími þeg­ar ein­stak­ling­ar með lág­ar eða með­al­tekj­ur gátu rek­ið heim­ili er löngu lið­inn. Lít­ið má út af bregða hjá stór­um hluta ein­stæðra for­eldra til þess þau þurfi ekki að stofna til skuld­ar.

Mest lesið í mánuðinum

Þau sem hafa hagnast ævintýralega á Þorpinu
1
FréttirHúsnæðismál

Þau sem hafa hagn­ast æv­in­týra­lega á Þorp­inu

Ár­ið 2021 keypti hóp­ur fjár­festa í gegn­um eign­ar­halds­fé­lag­ið Þorp­ið 6 ehf. lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á Ár­túns­höfða í Reykja­vík fyr­ir 7,4 millj­arða króna. Fyrr á þessu ári voru lóða­rétt­ind­in seld fyr­ir ell­efu millj­arða króna án þess að nokk­uð hafi ver­ið byggt á svæð­inu. Við­skipt­in sýna vel hvernig fjár­fest­ar geta hagn­ast æv­in­týra­lega með því að kaupa og selja lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á til­tölu­lega skömm­um tíma.
Uppskera íslenskra kartaflna skemmdist á 48 tímum: „Aldrei séð annað eins“
2
FréttirNeytendamál

Upp­skera ís­lenskra kart­aflna skemmd­ist á 48 tím­um: „Aldrei séð ann­að eins“

Heit­ar um­ræð­ur sköp­uð­ust á Face­book í gær eft­ir að Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir greindi frá því að heill poki af nýj­um kart­öfl­um hefði reynst skemmd­ur. Gunn­laug­ur Karls­son, for­stjóri Sölu­fé­lags garð­yrkju­manna, seg­ist aldrei hafa séð ann­að eins. Upp­sker­an hafi skemmst á tveim­ur sól­ar­hring­um.
Hulduheildsali flytur inn hundruð tonna af kjöti
4
RannsóknSamkeppnisundanþága í Landbúnaði

Huldu­heild­sali flyt­ur inn hundruð tonna af kjöti

Ris­ar á ís­lensk­um kjöt­mark­aði, sem fengu í vor um­deild­ar und­an­þág­ur frá sam­keppn­is­lög­um til þess að verj­ast sam­keppni að ut­an, verða á þessu ári um­fangs­mest­ir í kjöt­inn­flutn­ingi og því keppi­naut­ar sjálfs sín. „Von­brigði,“ seg­ir formað­ur at­vinnu­vega­nefnd­ar. Um­fangs­mik­il heild­sala á hundruð­um tonna af inn­fluttu kjöti virð­ist fyrst og síð­ast leiktjald fyr­ir öfl­ug­asta hags­muna­afl­ið gegn inn­flutn­ingi land­bún­að­ar­vara.
Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
5
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.
„Ég var bara niðurlægð“
6
Viðtal

„Ég var bara nið­ur­lægð“

Séra Agnes M. Sig­urð­ar­dótt­ir, bisk­up Ís­lands, vill skila skömm­inni til kirkju­þings þar sem hún upp­lifði nið­ur­læg­ingu eft­ir að óvissa varð uppi um lög­mæti embætt­is­gjörða henn­ar. Hún seg­ir að kirkju­þing hafi átt að greiða úr mál­inu og eyða óvissu um stöðu henn­ar. Agnes tel­ur að karl­kyns bisk­up hefði aldrei þurft að þola slíka fram­komu af hálfu kirkju­þings en hún er fyrsta kon­an sem er kjör­in bisk­up.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár